ANTWERPEN -- De handel in bloed- of conflictdiamanten behoort grotendeels tot het verleden. Dat zegt Peter Meeus, directeur van de Hoge Raad voor Diamant. Zijn stelling wordt bijgetreden door Christian Dietrich, verbonden aan de International Peace Information Service (IPIS) en een expert in het conflictdiamantenvraagstuk.

Met de term bloed- of conflictdiamanten worden diamanten aangeduid waarmee bloedige conflicten in Centraal-Afrika gefinancierd worden. Of liever gezegd: werden. Want bij gebrek aan bloedige conflicten is ook de financiering ervan met behulp van delfstoffen niet langer nodig.

Peter Meeus: ,,Savimbi is dood, er is vrede in Angola. Ook in Sierra Leone is er geen conflict meer. In Liberia is Charles Taylor verbannen. In Congo is er een regering van nationale eenheid. Ons gevoel is dat er bijna geen conflictdiamanten meer bestaan.''

De Hoge Raad erkent wel dat in een aantal landen, zoals Congo, nog gewapende conflicten worden uitgevochten. Maar die zouden niet met diamanten worden gefinancierd. Youri Steverlynck van de Hoge Raad: ,,Er wordt vooral in Oost-Congo nog gevochten. Maar daar worden maar heel weinig diamanten gedolven.''

Christian Dietrich, verbonden aan het Antwerpse onderzoeksinstituut IPIS, zegt aan de telefoon vanuit Congo de stelling van de Hoge Raad te kunnen bijtreden. ,,Conflictdiamanten kunnen er slechts zijn als er rebellengroepen actief zijn waartegen de VN sancties hebben uitgeschreven. En dat zijn er steeds minder. De rebellengroepen zitten nu vaak in de nationale regeringen.''

,,In die zin heeft de Hoge Raad gelijk. Maar ik ben er wel sceptisch over dat deze landen op lange termijn vreedzaam kunnen blijven. In die zin hebben we het fenomeen van de conflictdiamanten nog niet helemaal uitgeroeid. Er is meer transparantie nodig om de illegale netwerken bloot te leggen die gebruik maakten van conflictdiamanten.''

Dietrich werd gisteren trouwens door de Hoge Raad op de korrel genomen als één van de experts die achter de serie kritische VN-rapporten over conflictdiamanten zitten. ,,Het is logisch dat alle commissies en panels tot dezelfde conclusie komen, want er zitten telkens dezelfde mensen in'', aldus de Hoge Raad.

Volgens Meeus wordt het Kimberley-proces, dat de producerende landen verplicht de diamantexport via certificaten onder controle te houden, wel steeds vaker misbruikt om economische belangen veilig te stellen. Een land als Canada wil het Kimberley-proces steeds verder uitbreiden, zelfs naar landen zonder eigen diamantmijnen. Op die manier kan worden voorkomen dat de conflictdiamanten via omwegen toch in de handel gebracht worden.

Maar de Hoge Raad vraagt zich af of Canada op die manier niet probeert zijn eigen productie te beschermen. ,,Het is simpelweg in het belang van Canada om de meest extreme uitvoering van het proces te vragen'', zegt Meeus. ,,Hoe meer Afrikaanse landen verdacht gemaakt worden, hoe beter voor hen. Zij pakken immers uit met het cleane imago van hun diamanten.'' (rmg)