WASHINGTON/BRUSSEL (bloomberg, eigen berichtgeving) -- Een commissie van de Amerikaanse Senaat boog zich dinsdagavond over de truken die Amerikaanse ondernemingen toepassen om aan de greep van de fiscus te ontsnappen. Een anonieme getuige toonde zich erg kritisch over operaties zoals de Cross Border Lease (CBL), waarmee ook tal van Vlaamse gemeenten extra inkomsten hebben gezocht.

De commissie Financiën van de Amerikaanse Senaat is al ruim vier jaar bezig met onderzoekend en wetgevend werk rond het terugdringen van allerlei vormen van belastingontwijking (tax shelters) . Een van de meest omstreden voorstellen is de invoering van het begrip ,,rechtmatig zakelijk belang'' in de wetgeving, waarmee de Amerikaanse fiscus constructies zou kunnen weren die in zijn ogen alleen dienen om belastingen te ontwijken.

Een groot deel van de discussies gaat over leasingpraktijken, een domein dat ook in het verleden vaak in verband stond met belastingmisbruiken. Een anonieme getuige -- gezeten achter een scherm en met vervormde stem -- vertelde de commissieleden dat dergelijke misbruiken nog altijd plaatsvinden, en dat ze vooral betrekking hebben op transacties met publieke overheden in het buitenland.

Amerikaanse ondernemingen leasen voor minstens 20 tot 30 miljard dollar (17 á 26 miljard euro) aan buitenlandse infrastructuur, met als enige bedoeling het misbruiken van de Amerikaanse regels over boekhoudkundige afschrijvingen, aldus de getuige, die omschreven werd als een voormalige topman uit de leasingsector. Hij gaf voorbeelden van bedrijven die in het buitenland complete metrolijnen, bruggen en luchtverkeersleidingssystemen aankopen om ze vervolgens terug te leasen, alleen om hun belastingfactuur te verlichten.

Dergelijke papieren transacties zijn in ons land niet onbekend. Tal van gemeenten, zoals Sint-Niklaas en Leuven, hebben hun rioleringen de voorbije maanden in concessie gegeven aan Amerikaanse investeerders, om ze vervolgens terug te huren. Ze blijven gewoon instaan voor het beheer van hun rioleringsnet, maar krijgen als ,,beloning'' een bedrag dat oploopt tot 3 á 5 % van de geschatte waarde van de riolering. Voor een middelgrote stad is dat al gauw een kleine tien miljoen euro.

Volgens de getuige moet Washington dergelijke praktijken aanpakken. Een vertegenwoordiger van een lobbygroep van Amerikaanse leasingbedrijven verklaarde daarentegen dat de huidige wetgeving volstaat om misbruiken tegen te gaan. Hij trok de geloofwaardigheid van de getuige in twijfel.

De senaatscommissie hoorde ook ex-werknemers van jeansfabrikant Levi Strauss en consultant KPMG, die naar eigen zeggen ontslagen werden omdat ze misstanden hadden gehekeld. Robert Schmidt en Thomas Walsh, twee voormalige tax managers van Levi Strauss, daagden het bedrijf eerder al voor de rechter op beschuldiging van belastingontduiking via Brazilië en België(DS 23 april) . In hun klacht verwezen ze toen onder meer naar een constructie via de Belgische vennootschap Finserv, het financiële coördinatiecentrum van Levi Strauss dat tot doel had om de internationale belastingfactuur van de groep uit te vlakken.