François Pinault
©blg

PARIJS -- Drie pagina's verdenkingen over belastingontduiking en beursfraude, daaraan is de rijkste man van Frankrijk niet gewoon in de pers. Maar het is dan ook de Britse The Economist die op zijn cover een onderzoek over ,,de mysterieuze François Pinault'' aankondigt.

De aanleiding is een gerechtszaak in Californië over de omstreden redding van de verzekeringsmaatschappij Executive Life door de Crédit Lyonnais. Bij de verdachten is ook François Pinault (64) genoemd, die ruim profiteerde van de transactie.

De Bretoense self made man, wiens persoonlijk fortuin op een kleine 200 miljard frank geschat wordt, staat aan het hoofd van een gediversifieerd imperium dat onder meer de grote distributie (Printemps, La Redoute, Fnac, Conforama) omvat.

In hun onderzoek stellen de Britse journalisten vast dat een deel van die rijkdom afkomstig lijkt uit omzeiling van beursreglementen en Franse belastingen, en dat die overtredingen hem in Amerika strafbaar kunnen maken.

Ze onderzochten tientallen verklaringen en overnamebiedingen van Pinault en oordelen dat die ,,systematisch onvolledige en misleidende informatie bevatten''.

Geheel nieuw zijn die onthullingen niet. Ze staan al aangegeven in het boek van twee Franse journalisten, Pierre-Angel Gay (Les Echos ) en Caroline Monnot (Le Monde ), ,,François Pinault, milliardaire. Les secrets d'une incroyable fortune'' (Balland, Parijs, 1999).

Gay en Monnot verwijzen naar twee mysterieuze bedrijven die alleen lijken te dienen om winsten uit Frankrijk weg te sluizen of om Pinaults ware controle over Pinault SA (nu Pinault-Printemps-Redoute SA), te verdoezelen.

Het eerste is Seabex Lumber, in Londen geregistreerd en met als aandeelhouders bedrijven in welbekende belastingparadijzen. Het ontstond toen Pinault in de jaren tachtig een imperium in de Franse houtindustrie opbouwde. Officieel kocht het bedrijf hout aan in Noord-Amerika en verkocht dat met winst aan Pinaults Franse bedrijven. Volgens het boek was Seabex, dat in 1992 opgeheven werd, een louter papieren bedrijf en diende het om winsten uit Frankrijk weg te zuigen, een conclusie die The Economist bijtreedt.

Actueler is het geheim rond het in Nederland geregistreerde Forests Products International (FPI), dat 25,6 procent van de aandelen bezit van de Financière Pinault, de voornaamste holdingmaatschappij van François Pinault. In FPI duikt dezelfde Amerikaanse miljonair John Ryan op die al een rol speelde in Seabex en die tot de bestuurders van Pinaults holdings behoort. The Economist komt, op basis van een omstandig uitgelegd onderzoek, tot de conclusie dat FPI in feite eigendom van Pinault zelf is. En dat is ernstig, aldus het blad. Want bij elk overnamebod moet de kandidaat-overnemer zijn precieze eigendomsstructuur aangeven. Zowel in Frankrijk als Amerika heeft Pinault een belang van 74 procent in de Financière Pinault opgegeven. ,,Maar omdat alles erop wijst dat het de heer Pinault is die FPI volledig controleert, is dat een valse aangifte. Zijn belang in de Financière Pinault is in feite 100 procent.''

Daarmee heeft Pinault niet alleen de Franse beursregels overtreden. Dezelfde informatie gaf hij ook aan de Amerikaanse beurscommissie SEC (Securities and Exchange Commission). ,,Wetens en willens een valse verklaring afleggen voor de SEC kan een misdrijf zijn'', schrijft The Economist .

Dat is een brandbommetje. In Frankrijk mogen Pinaults rijkdom, relaties en netwerk van politieke vriendschappen hem blijkbaar onkwetsbaar maken, de SEC lacht niet met overtredingen van haar regels. Amerikaanse miljonairs ondervonden al hoe ongenadig haar molens malen als ze eenmaal in werking treden. In het artikel van The Economist komt Pinault zelf niet aan het woord. De reden is dat hij nooit geantwoord heeft ,,op onze brieven en herhaalde verzoeken om antwoord''.

In Frankrijk kan Pinault zich zoiets veroorloven. Gay en Monnot ontdekten zelf al hoe sterk de muur van stilzwijgen rondom de miljardair is. Ze kregen maar met de grootste moeite hun kritische biografie uitgegeven. Geen grote uitgeverij durfde de toorn riskeren van de eigenaar van de Fnac, die goed is voor een kwart van de boekenverkoop in Frankrijk.

Geen enkele zondagskrant, geen enkel belangrijk medium besteedde in het weekeinde dus ook maar één zinnetje aan de informatie dat Frankrijks succesvolste zakenman door een blad met wereldwijde audiëntie als een, mogelijk strafbare, fraudeur wordt voorgesteld.