Dirk Van Mechelen
© ep
Als minister van Media kreeg hij met de hervorming van de openbare omroep al meteen een vette kluif. Ook als minister van Ruimtelijke Ordening kreeg hij met de zonevreemde woningen en bedrijven meteen een moeilijk dossier op zijn bord. Als minister van Economie kwam Dirk Van Mechelen evenwel in een comfortabele zetel terecht. Vorig jaar haalde de Vlaamse economie een groei van naar schatting 4 procent. En ook dit jaar stoomt ze, zij het iets minder snel, door. Maar deze week overhandigde professor Wim Vanhaverbeke een studie aan Van Mechelen met een alarmerende stand van zaken over de nood aan bedrijfsterreinen. En er hangen donkere wolken boven de Gimv, ooit het paradepaardje van de Vlaamse regering.

Het gesprek vindt plaats op zijn kabinet op donderdagmiddag, op het moment dat in Hasselt de eerste zinnen van het vonnis in de zaak KS/Super Club worden voorgelezen. Het laat Van Mechelen niet onberoerd. Eén van de beschuldigden is immers Gerard Van Acker, directeur-generaal van de investeringsmaatschappij Gimv. Van Mechelen is voogdijminister van de Gimv, die nog voor 70 procent via de Vlaamse Participatie Maatschappij VPM in handen is van de Vlaamse overheid. Of Van Acker kan aanblijven als topman van de Gimv, als hij veroordeeld wordt? ,,Het is de raad van bestuur van de Gimv die daarover moet beslissen.''

En of Van Acker de geplande bijkomende privatiseringsoperatie van de Gimv niet extra zal bemoeilijken?

Van Mechelen: ,,Over de haalbaarheid van de kapitaaloperatie van de Gimv moet de raad van bestuur zich uitspreken. Maar het is duidelijk dat de wind tegen zit, en de persoon van Van Acker zit daar maar voor een klein deel tussen. Het hangt in de eerste plaats af van de algemene appetijt voor technologieaandelen. Die is tot nader order nog steeds zeer klein.''

,,Daarnaast kampen we met een slecht imago bij institutionele beleggers vanwege enkele zeer grote dossiers die nu zeer ongelukkig samenvallen: Interbrew en Lernout & Hauspie. Al heb ik er goede hoop op dat met Philippe Bodson L&H gered kan worden.''

,,Ook andere mislukkingen zoals CS2 en Real Software spelen natuurlijk niet in het voordeel van Vlaamse bedrijven of fondsen zoals de Gimv, die nu naar de kapitaalmarkt willen. We hebben in Vlaanderen te weinig topmanagers van internationaal niveau die bedrijven van een kmo kunnen laten doorgroeien naar multinationals, zo blijkt nu. We missen niet één Philippe Bodson, we missen er wel vijftig. Maar goed, dat los je niet op van vandaag op morgen.''

-- Van heel de ,,Valley-gedachte'' van de vorige Vlaamse regering, gaande van de taalvallei in Ieper over de grafische vallei met als knooppunt Turnhout tot de chipvalley rond Zaventem en Leuven, schiet ondertussen niet zo veel meer over.

De valley-gedachte is een heel goede verkoopformule geweest, naar buitenlandse bedrijven en naar potentiële werknemers toe. Maar de financieringstechniek die eraan vast hing, is door de inspectie van financiën teruggefloten. Een vallei moet geen doel op zich zijn. De achterliggende gedachte volgen we wel: de toekomst van de economie in Vlaanderen ligt rond het opbouwen van clusters rond kenniseconomie. In die richting zal ook de expansiesteun worden geheroriënteerd. Van een subsidiepolitiek gaan we naar een voorwaardescheppend beleid.

-- Wat is er dan mis met de economische expansiesteun zoals die totnogtoe werd geregeld? Vorig jaar werd nog 12,5 miljard voor dergelijke steun aan bedrijven uitgetrokken.

Allereerst vielen er lijken uit de kast. De vorige regering heeft achterstallige dossiers, die een waarde van 10 miljard frank vertegenwoordigen, achtergelaten. Momenteel zijn we bezig met een inhaalbeweging over twee jaar. Bovendien zijn we met de expansiesteun in ontwikkelingszones in conflict gekomen met de Europese regelgeving. Maar, fundamenteler, de expansiesteun was niet verfijnd genoeg als beleidsinstrument.

-- Wat verandert er dan?

In plaats van 12,5 miljard frank, zal de expansiesteun worden gereduceerd tot 6 á 7 miljard frank. Die expansiesteun krijgt een vast plafond. De middelen die we houden voor regionale expansiesteun, zullen worden toegekend via een systeem van selectiviteit.

Tewerkstelling, maar ook de duurzaamheid van de onderneming en ecologische criteria zullen beslissende factoren zijn of er nog steun verleend wordt of niet.

De overige zes miljard frank zal worden verdeeld over drie categorieën: opleiding, industrieterreinen en startende ondernemingen. Er komt vraaggestuurde opleidingssteun in het kader van levenslang leren. Wat dat betreft, hadden onze Waalse collega's toch een puik idee met de opleidingscheques die door de onderneming Sodexho worden uitgereikt. De werknemer krijgt opleidingscheques van 1.200 frank per eenheid, daar wordt 600 frank van betaald door de overheid.

-- Meent u dat, de invoering van opleidingscheques? Is dat niet omslachtig?

Het is zeker één van de denksporen. We stellen vast dat kleine bedrijven qua opleiding echt opgelicht worden. Met de cheques kunnen we opleiding sturen in de richting van kwalitatieve, gecertifieerde instellingen.

-- Zes miljard frank voor drie grote pijlers: opleiding, industrieterreinen en steun aan starters.

Het Strategisch Plan Ruimtelijke Economie, onder impuls van professor Vanhaverbeke, heeft in kaart gebracht hoeveel industrieterreinen er in welke regio's nodig zullen zijn. 6.000 hectare minimum, en als je een beetje reserve rekent, 10.000 hectare. Voor de sanering van enkele vervuilde terreinen alleen al zullen miljarden nodig zijn.

De aanleg van bedrijfsterreinen moet niet worden gefinancierd door de overheid. Dat is een taak voor de particuliere sector. We willen wel op twee manieren bijspringen. Ten eerste voor de sanering van de allerergste brown sites , zoals Petroleum Zuid in Antwerpen. Dat kan geen enkele promotor op een rendabele manier zonder steun. Ten tweede door de oprichting van een waarborgfonds. Bedoeling is dan dat de sanering en het opnieuw bouwrijp maken van de gronden wel degelijk door de particuliere sector gebeuren, maar dat wij een waarborg kunnen geven mocht er iets mislopen. Dat kan bijvoorbeeld voor een aantal terreinen in de Kortrijkse regio.

-- De klachten over te weinig ruimte voor bedrijven zijn niet nieuw. Nu heeft u wel de studie van het SPRE in handen die de tekorten per regio goed aangeeft. Wanneer gebeurt er nu eindelijk iets concreets aan?

Het is een zeer delicate materie. Zodra je maar rept over het bouwrijp maken van gronden die al jaren voorbestemd zijn voor de industrie, maar totnogtoe zo niet gebruikt worden, krijg je protest. Natuurbehoud, landschappen, landbouw. De nog beschikbare ruimte in Vlaanderen is zo beperkt, dat ze ontzettend veel emoties losmaakt. Maar we zijn het verplicht om op iets langere termijn te denken. Binnen vijftien jaar zijn minstens 6.000 hectare industriegrond nodig, anders verhuist onze economie. Tegen Pasen moeten het financieringsfonds en het waarborgfonds een feit zijn.