Hij nam er speciaal de trein voor, uit het verre Parijs. Joël Saveuse, directeur-generaal Europa en tweede man van de distributiemachine Carrefour, wou de Belgische pers persoonlijk informeren over zijn nieuwe kind. Het was de joviale Parisien er vooral om te doen de aaibare kant van zijn bedrijf te tonen. Maar het scherpe hoekje was nooit ver weg: ,,Je bakt geen omelet zonder eieren te breken.''

In Drogenbos is de rode bol al gesneuveld. Binnen twee weken wordt het eerste peloton MaxiGB's officieel tot Carrefour omgedoopt. Roland Vaxelaire en Gilles Petit, respectievelijk gedelegeerd bestuurder en algemeen directeur van Carrefour België, speelden gisteren gastheer voor hun baas. Na het ontbijt met de pers ging het met de wagen naar Drogenbos. Om de eerste Belgische Carrefour te keuren.

De operatie is meer dan een facelift . Voor het einde van het jaar zullen alle Maxi's ook binnenin volledig vertimmerd zijn: met brede lanen, veel licht en de eerste Carrefour-producten. In de geschiedenis van de Belgische distributie is het een precedent. Voor GB is het een nieuwe start.

Maar voor de Franse reus lijkt het stilaan een routineklus. In Italië en Spanje heeft de keten het kunstje al voorgedaan. ,,De samensmelting van Carrefour en Promodès in Frankrijk was het echte werk'', zegt Saveuse. ,,Dat was een echte fusie. De overname van GB in België is voor ons totaal iets anders. Weet je dat we in Frankrijk meer dan de helft van het totale assortiment hebben veranderd, in amper 18 maanden tijd? We hebben het snel willen doen en we hebben het ook snel gedaan. Misschien is de klant op bepaalde plaatsen gechoqueerd. Maar zo hebben we een voorsprong op onze concurrenten opgebouwd. Nu we onze winkels hebben aangepast aan ons concept, rest er ons alleen de backoffice . Die loodgieterskarwei moet voor het einde van dit jaar afgerond zijn.''

,,Toch is GB niet zomaar een overname'', zegt Saveuse. ,,Naar omzet komt België net na Frankrijk en Spanje, onze belangrijkste thuismarkten. Bovendien heeft GB een glorieus verleden. In de jaren zestig kwamen wij uit heel Europa naar Brussel om te leren. De laatste jaren is er wat zand in de machine geslopen. Maar bij heel veel mensen hier leeft dat verleden nog. Je merkt dat aan het enthousiasme om te veranderen, om zichzelf opnieuw uit te vinden.''

Saveuse praat in zorgvuldige bewoordingen over lokale verantwoordelijkheid en autonomie. Maar Carrefour is nog maar enkele maanden heer en meester en alle MaxiGB's worden al gegoten in de Franse matrijs. Het Nederlandse Ahold, om een andere wereldspeler te noemen, heeft nog nooit een enseigne opgelegd.

,,Ahold koopt bedrijven, laat alles intact. En het is ook actief in totaal andere sectoren, zoals de cateringsector. Nu, voorlopig gaat het uitstekend met het bedrijf. Maar wij hebben gekozen voor een eenvoudiger concept. Wij hebben drie types van winkels: hypermarkten, supermarkten en hard discounts. Daar hoort een werkmethode bij, die we aan de lokale ploegen aanleren. Voor de rest blijven we pragmatisch. De speculaas en de chocotoff van GB blijven bestaan.''

,,En met die expats valt het wel mee, denk ik. Van de 350.000 mensen die bij Carrefour werken, kunnen er maar 600 als expats worden omschreven. En dat zijn heus niet alleen Fransen. Je hebt Portugezen in Brazilië, Taiwanezen in Japan, Belgen in Polen.''

,,Ik heb vaak de indruk dat onze Belgische medewerkers veel integristischer zijn dan wij'', valt Gilles Petit hem bij, zelf ook expat en volgens ingewijden de echte nummer één bij Carrefour België. ,,We moeten vaak zelf op de rem staan. We veranderen de naam van de keten niet voor ons plezier. Voor ons is het een gelegenheid om ons te profileren. De rode bol is misschien een onderdeel van het nationale patrimonium. Maar de mensen associëren de merknaam nog altijd met de schone slaapster die GB soms was.''

Intussen heeft Carrefour zijn nieuwe dochter in een prijzenoorlog gestort. ,,Ik hou niet van dat woord'', zegt Saveuse. ,,We hebben gewoon de prijzen in de supermarkt aangepast aan die van de meest nabije concurrenten. Als dat al een oorlog is...'', zegt Petit. Voor Carrefour is die aanpassing de evidentie zelf. ,,Neem een fles Coca Cola van 1,5 liter. Aan de ene kant van de straat kost die 57 frank, aan de andere kant 29 frank. De keuze is snel gemaakt, me dunkt.''

Carrefour neemt vooral Colruyt, de ,,keten van de laagste prijzen'', in het vizier. Maar Colruyt staat voor extreme zuinigheid en computergestuurde efficiëntie, troeven die noch GB, noch Carrefour in die mate in huis hebben. ,,Het systeem van Colruyt is mooi'', zegt Saveuse. ,,Maar het is niet het enige denkbare. Wij kunnen onze marges op een andere manier verhogen. Niemand heeft het monopolie op de laagste prijzen.''

GB was een ziek bedrijf. Een hele hap van de keten is nog altijd structureel onrendabel. ,,Natuurlijk is dat zo. Dat weten wij ook. Wij hebben 9.000 supermarkten op drie continenten. Daar zijn er altijd wel bij die minder presteren. In België lijkt de situatie mij evenredig aan die van Carrefour in de meeste landen.''

Toch zal België voor Carrefour nog een tijdje een verliespost blijven. Tegen eind 2003 moet en zal de afdeling rendabel zijn, bezweert Saveuse. De verlaging van de prijzen doorkruist dat plan niet. ,,Dat is een commerciële investering. Onze eerste tests laten heel wat meer omzet zien.''

Maar het is niet allemaal rozengeur en maneschijn. In Spanje verliep de overgang naar het Carrefour-uithangbord stormachtig. Meer dan honderd managers namen ontslag. En de bevolking vond de naam te buitenlands klinken. De omzetcijfers kregen een flinke deuk. Gedraagt Carrefour zich niet te veel als olifant? De nationale staking bij de keten vorige maand leek een voorteken.

,,Onvermijdelijk'', noemt Saveuse de fricties. ,,Je maakt geen omelet zonder eieren te breken.''

  • In Groot Onderhoud praat de redactie economie voortaan elke zaterdag met ,,de mens achter de cijfers''.