Na het ontslag van twee topfiguren in februari, heeft William Ruprecht voor stabiliteit gezorgd in het veilinghuis, zegt Joshua Chaffin.

William Ruprecht heeft er een carrière van twintig jaar opzitten bij Sotheby's waar hij de baas was van de Amerikaanse activiteiten en alles heeft verkocht, van schilderijen van Renoir tot antieke auto's, en waar hij een reputatie heeft opgebouwd als iemand die de gewilde stukken wist binnen te halen waarmee het veilinghuis floreerde. Je zou kunnen denken dat zo iemand staat te springen om de grote baas te worden van een van de meest gereputeerde kunstbedrijven ter wereld.

Maar Ruprecht geeft toe dat toen de raad van bestuur van Sotheby's hem in februari die baan aanbood hij ,,eens heel diep heeft ademgehaald en een moment heeft geaarzeld''.

Ruprecht legde wat schoorvoetend de veilinghamer neer en dat had alles te maken met het feit dat net twee topfiguren van Sotheby's ontslag hadden genomen, na beschuldigingen van geheime prijsafspraken met de concurrenten van Christie's.

Maar bij de belangrijke lenteveilingen is Sotheby's er tot dusver in geslaagd om aan de verwachtingen te voldoen. Vorige week bracht de eerste veiling van impressionistische en moderne kunst het indrukwekkende bedrag van 140,5 miljoen dollar op. Sotheby's is er ook in geslaagd om de leegloop tegen te houden en kenners van de kunstwereld zeggen dat de dagelijkse activiteiten min of meer normaal verlopen.

,,Is er een verschil? Ik denk het niet en dat is waarschijnlijk een goede zaak voor ze'', antwoordt een kunsthandelaar als hij de recente benoeming van Ruprecht beoordeelt. Of zoals een andere handelaar het vriendelijk zegt: ,,De monotone stemmen bij Sotheby's klinken nog altijd monotoon.''

In februari leek dit resultaat bijna onhaalbaar. In de maanden na het schandaal begonnen vroegere klanten een proces tegen het veilinghuis. De autoriteiten begonnen met diepgaande onderzoeken in Europa ter aanvulling van een gerechtelijk onderzoek in de VS. En de beschuldigingen openden bij de concurrenten de jacht op een groter deel van de 5 miljard dollar grote wereldmarkt van de veilingen, die door Christie's en Sotheby's wordt gedomineerd. Beide veilinghuizen hadden meer behoefte aan crisismanagement dan aan een kunst- en antiekfanaat zoals Ruprecht.

Het schandaal is blijven woekeren. Ruprecht kreeg af te rekenen met speculaties dat Alfred Taubman en Diana Brooks, respectievelijk de voormalige voorzitter en grote baas van Sotheby's, de gevangenis zouden invliegen omdat ze niet het statuut hadden van beperkte immuniteit waarover de topfiguren van Christie's wel hadden onderhandeld met het Amerikaanse ministerie van Justitie.

Er blijven geruchten circuleren over een verandering van eigenaar. En zeer onlangs werd de jaarlijkse algemene aandeelhoudersvergadering uitgesteld omdat de grootste externe aandeelhouder van Sotheby's protest heeft aangetekend tegen de samenstelling van de raad van bestuur.

Dat is allemaal gebeurd in een periode van scherpe concurrentie in de sector. Door de sterke economie zitten minder families in slechte papieren en staan ze niet onder druk om hun erfstukken om te zetten in cash. Tegelijkertijd zijn er meer veilinghuizen die pakken wat ze kunnen pakken.

Phillips is op grote afstand de nummer drie van de sector. Dat veilinghuis heeft een ambitieuze poging gedaan om een deel van de activiteiten van de belangrijkste veilinghuizen in te pikken. Phillips wordt ervan verdacht dat ze hoge prijsgaranties bieden voor werken van Picasso, Cézanne en Malevich.

Tegen die achtergrond is het geen geringe prestatie om Sotheby's stabiel te houden. Hoe is Ruprecht daarin geslaagd? Op het eerste gezicht lijkt hij niet de geschikte man voor die baan. Met zijn groot postuur en zijn enthousiaste manier van doen lijkt hij wat op een olifant in de porseleinwinkel van de kunstwereld.

Maar in zo'n delicaat bedrijf waar de werknemers specialisten zijn met een vaak lange staat van dienst, is de vertrouwdheid van Ruprecht met de sector hem goed van pas gekomen.

Hij kwam in 1980 bij de afdeling oosterse tapijten van het veilinghuis na een leerstage bij een meubelmaker in Vermont.

Ruprecht klom met de jaren hogerop. Hij werd veilingmeester en leidde belangrijke verkopen, zoals de veiling van de bezittingen van de hertog en hertogin van Windsor en ten slotte werd hij verantwoordelijk voor de wereldwijde marketing van het bedrijf.

,,Hij is het soort renaissanceman dat je nodig hebt voor deze baan'', zegt Helaine Fendelman, een onafhankelijk schatter.

Naast zijn competentie als veilingmeester, heeft Ruprecht ook hechte relaties met zijn collega's opgebouwd.

Dat is het geheim van de vaste hand die Sotheby's nu leidt. Na het uitbreken van het schandaal riep hij 700 werknemers bij elkaar om ze het nieuws te vertellen. ,,Dat was alleszins een verwarrende ochtend en ik denk dat heel wat personeelsleden enorm verrast waren'', zegt Ruprecht.

Sindsdien is Ruprecht informele bijeenkomsten en etentjes blijven organiseren en heeft hij het hele bedrijf e-mailberichten gestuurd om de werknemers op de hoogte te houden van de situatie.

Hij is in die hele episode recht voor de vuist gebleven, volgens de werknemers. ,,Ik denk dat de mensen vertrouwen in hem hebben omdat hij daar al zo lang is'', zegt een werknemer van Sotheby's. ,,Hij slaat nog altijd een praatje met de mensen in de veilingzaal.''

Die toegankelijkheid staat in schril contrast met de houding van zijn voorgangster, mevrouw Brooks, die Sotheby's de moderne tijd binnenloodste. Als oud-werknemer van de Citibank waar ze over leningen ging, bracht ze een nieuwe generatie kopers binnen door de toer op te gaan van de populaire cultuur en de commercialisering. In de veilingzaal werden privé-loges gebouwd en werden soms zaken veeleer te koop aangeboden omdat ze beroemd waren dan artistiek waardevol.

Ruprecht is door het stabiel houden van Sotheby's in staat gebleken om het ergste te vermijden voor het veilinghuis. Maar dat zou ook wel eens een nadeel kunnen worden. Ruprecht heeft de veranderingen zo minimaal mogelijk gehouden en heeft daarmee noodgedwongen ook de controversiële strategie van zijn voorganger geërfd.

Het belangrijkste nieuwe initiatief van Sotheby's is het Internet. Daarmee hoopt het 265 jaar oude veilinghuis een revolutie te veroorzaken in zijn koppige kostenstructuur.

Daarmee verschilt het heel sterk van Christie's dat bijzonder omzichtig omspringt met het Internet. Sotheby's.com werd in januari gelanceerd en in november kwam Sothebys.amazon.com samen met de on-lineverkoper. De bedoeling is om de vaste kosten van de verkoop te omzeilen door elektronisch te veilen. (In tegenstelling tot wat algemeen wordt aangenomen, gaat 80 procent van de geveilde goederen niet boven de 5.000 dollar).

De twee websites haalden in het eerste kwartaal een omzet van 11,3 miljoen dollar en dit jaar zou dat kunnen oplopen tot 100 miljoen dollar.

Maar het project wordt van zeer nabij gevolgd, zeker vanwege de kosten. Sotheby's heeft vorig jaar meer dan 40 miljoen dollar uitgegeven aan het project en is van plan om er dit jaar nog eens 60 miljoen dollar in te pompen.

Sommige leden van het management zouden zich zorgen maken over de opbrengst van zo'n grote investering. Maar Ruprecht wuift dat soort zorgen weg. Hij zegt dat het nieuwe medium, bovenop de directe inkomsten, ook een manier is om Sotheby's te introduceren bij nieuwe klanten die misschien nooit hebben overwogen om een veiling bij te wonen.

Dezelfde redenering zit ook achter een ander initiatief dat heel wat tijd van de grote baas opslorpt: het nieuwe hoofdkwartier van het veilinghuis in Park Avenue, dat dit jaar klaar zou moeten zijn.

In de vernieuwde gebouwen zal er meer opslagruimte zijn en zal er een permanente tentoonstellingsruimte zijn die op het niveau staat van een museum, wat ook de kosten zou moeten drukken. Maar de galerie op het dak, de restaurants en de winkelzones dienen ook om een nieuwe generatie klanten aan te trekken.

,,Dit is een gebouw dat de blik van de mensen moet verruimen en ze uitnodigt om rond te kijken naar een verscheidenheid aan kunstvormen'', legt Ruprecht uit.

Maar hoe verbluffend mooi de nieuwe ruimte ook is, het zal de vroegere klanten het huidige schandaal of andere schandaaltjes in het zo verre verleden, niet snel doen vergeten. De naam van Sotheby's is besmeurd. Ruprecht zal alles uit de kast moeten halen om de oude luister te herstellen.

© The Financial Times