De euro zal de prijzen transparanter maken en voor een sterkere coördinatie zorgen van de loononderhandelingen.

De komst van de euro zorgt voor een verandering in de arbeidsverhoudingen want de prijzen worden transparant en de jaarlijkse loononderhandelingen kunnen straks betrekking hebben op miljoenen werknemers.

De grote vakbonden van Europa hebben zich de afgelopen twee jaar voorbereid op de overgang. Ze hebben hun banden nauwer aangehaald om de loononderhandelingen te coördineren. ,,De euro zorgt ervoor dat de gecoördineerde, grensoverschrijdende collectieve onderhandelingen transparanter zijn'', zegt Roger Lyons, algemeen secretaris van de Britse Manufacturing Science and Finance Union en uitvoerend lid van de Europese Federatie van Metaalarbeiders die vijf miljoen werknemers vertegenwoordigt.

De grote metaalvakbonden hebben het voortouw genomen en hebben voor heel Europa een groep opgericht genaamd Eucob@ . Die groep moet het centrum worden van alle onderhandelingen van de sector in de eurozone.

Vanaf 1 januari zullen verslaggevers uit verschillende landen van de eurozone regelmatig samenkomen om ervoor te zorgen dat de nationale vakbonden samenwerken bij de loononderhandelingen en elkaar niet tegenwerken.

Er bestaan al instrumenten om grensoverschrijdende vergelijkingen te maken. Zo is er de geharmoniseerde index van de consumptieprijzen waarmee het mogelijk is nationale vergelijkingen van inflatietrends te maken.

Er liggen wel nog geen grote akkoorden in het vooruitzicht voor de hele eurozone maar maar de vakbonden verwachten toch veel van de effecten van een grotere prijstransparantie. Er zullen veel meer regionale akkoorden komen.

Roger Lyons zegt dat de vakbonden in Noorwegen, Denemarken, Zweden en Finland sinds dit jaar al samenwerken als voorbereiding op de euro. Metaalarbeiders uit Beieren hebben banden gesmeed in Oostenrijk, Slovakije, Slovenië, Hongarije en Tsjechië. De vakbonden in België en Nederland stellen eisen op samen met de grote vakbond IG Metall in Noordrijn-Westfalen.

In de ogen van de vakbonden was er al nood aan samenwerking voor de komst van de euro. Uit cijfers van het Duitse instituut economisch en sociaal onderzoek blijkt dat het aandeel van de werknemers in het nationaal inkomen gedaald is van 74,4 procent in de jaren zeventig tot 69,9 procent in de jaren negentig. Dat viel samen met het feit dat de onderhandelingen minder productiviteitsgebonden waren.

De euro kan die trend versnellen door een rem te zetten op de groei van de lonen in landen als Duitsland en Nederland waar de arbeidskost hoog ligt.

In andere economieën kan het omgekeerde gebeuren. In Portugal, Griekenland en Spanje bijvoorbeeld zullen werkgevers misschien genereuzer zijn om de kloof in de levensstandaard met de rijkere landen te dichten.

Op lange termijn kan de transparantie zorgen voor een grotere concurrentie tussen werknemers voor een baan. Het partnership van IG Metall met de buren lijkt meer gebaseerd op de vrees voor ,,loondumping'', bedrijven die over de grens gaan om daar het werk te laten doen door even gekwalificeerde mensen met lagere lonen. In theorie kunnen de partners van IG Metall profiteren van de ervaring van de grotere vakbond.

Emilio Gabaglio, algemeen secretaris van het overkoepelende European Trades Union Congress (ETUC), zegt: ,,We willen dumping vermijden op plaatsen waar er te veel druk komt op de hogere lonen. Het is duidelijk dat we in de eurozone moeten kijken naar het totaalbeeld wanneer we de lonen bepalen.'' Het ETUC kwam gisteren bijeen om richtlijnen op te stellen voor het bereiken van loonafspraken in de toekomst. Veel van die richtlijnen zijn echter principes die van toepassing zijn op het nationale niveau.

Uiteindelijk heeft die samenwerking zijn beperking. De samenwerking tussen vakbonden zal zorgen voor een meer uniforme toon. Maar het is onwaarschijnlijk dat ze zal zorgen voor een volledige gelijkstelling van lonen en sociale uitkeringen alleen al omdat de productiviteit zo sterk verschilt binnen de eurozone. Sommige vakbondsleiders hebben ambitieuzere doelstellingen en willen de samenwerking niet beperken tot de de loononderhandelingen.

Ze vroegen aan de Europese Commissie om voorstellen te bestuderen voor een orgaan dat zou bemiddelen tussen werkgevers en vakbonden op een internationaal niveau.