BRUSSEL -- De Belgische douane werkt voor het eerst samen met bedrijven als Microsoft en Philip Morris in de strijd tegen de invoer van nepproducten. Zowel de staat als de bedrijven lopen heel wat inkomsten mis en de burger loopt gevaar door namaak en piraterij. In vijf jaar tijd vervijfvoudigde het aantal inbreuken.

In 2000 hebben de Belgische douanediensten beslag gelegd op onder meer 185 miljoen sigaretten, ruim 1 miljoen blanco cd's, 45.600 t-shirts, 2.595 kilo Pokémon-kaarten, 1.272 kilo geneesmiddelen, 32.700 uurwerken en 51.000 cd's.

De douane stelde 283 significante inbreuken vast. ,,Het gaat dan telkens minstens over een volle container, niet over een toerist die met een Rolex terugkomt van een Aziatisch strand'', zegt Luc De Somere, gewestelijk directeur van de nationale opsporingsdirectie van de administratie der douane en accijnzen. In 1996 kliste de douane 60 vervalsers.

Het namaken en illegaal kopiëren van merkartikelen is het snelst groeiende economische misdrijf ter wereld. Wereldwijd verliezen fabrikanten miljarden, maar ook de burgers lopen gevaar met nepmedicijnen, speelgoed met losse onderdelen of gebrekkige auto-onderdelen. De fabrikanten schatten het jaarlijks verlies op 250 miljard dollar. Voor de Europese Unie zou dat een verlies van 100.000 arbeidsplaatsen betekenen. Aan de Europese grenzen onderschepte de douane 25,2 miljoen nagemaakte en gepirateerde artikelen.

Alleen al de namaak van computerspelletjes zou jaarlijks 3 miljard dollar kosten. Vijf tot zes procent van de medicijnen ter wereld zou vals zijn. De vervalsers gaan steeds professioneler te werk. Nep is amper van echt te herkennen. Vaak hoor je dan het argument ,,zie je wel dat het goedkoper kan'', maar dat doet afbreuk aan het onderzoek, de marketing en de vrije concurrentie bij de bedrijven en brengt niet het verlies voor de schatkist en de risico's voor de volksgezondheid in rekening.

Volgens Marc Prins, anti-piracy manager bij Microsoft België, is in België 36 procent van de software gepirateerd , goed voor een verlies van 82 miljoen euro (3,3 miljard frank). ,,En dan houden we geen rekening met de doorsneeconsument die een programmaatje kopieert.'' Prins schat het aantal illegale Microsoft Office-toepassingen op ruim 300.000 in België alleen. Microsoft doet steeds meer inspanningen om zijn producten te beveiligen, maar quasi tegelijkertijd ontstaat een handel in valse beveiligingscertificaten.

De douanebeambten krijgen daarom voortaan van experts van bedrijven als Microsoft en Philip Morris intensief les in hoe ze nep van echt kunnen onderscheiden. Ook de textiel- en pharmaciesector is geïnteresseerd in het opzet.

Van extra middelen of mensen is voorlopig geen sprake. Of vervalsers gepakt worden, hangt daarom vaak af van de aandacht van de douanier. ,,Een lading van enkele honderdduizenden cd's voor een kruidenier is verdacht'', zegt De Somere.