NEW YORK (reuters) -- Alleen een multilaterale conventie -- zoals er één bestaat om de internationale wapenhandel te controleren -- kan een einde maken aan de internationale smokkel van sigaretten, die miljarden dollar waard is. Dat zeggen een Belgische en een Britse onderzoeker.

Luk Joossens van de Internationale Antikanker-Liga en Martin Raw van de universiteit van Londen gingen in een studie na wat het belang is van de wereldwijde sigarettensmokkel. ,,Geen onbeduidend fenomeen'', zegt Joosens. ,,Een derde van de legale sigarettenexport verdwijnt in het zwarte circuit.''

De onderzoekers gaan in tegen het klassieke argument van de tabaksindustrie dat smokkel het gevolg is van marktkrachten (vraag en aanbod). Volgens hen wordt het fenomeen veroorzaakt door een enorm aanbod aan illegale sigaretten, ,,voornamelijk als gevolg van fraude door het ontduiken van accijnzen''. De tabaksproducenten beschouwen de zwarte markt gewoon als één element in hun concurrentiestrijd, schrijven ze.

Volgens de tabakslobby zou een verlaging van de accijnzen op sigaretten de smokkel aan banden leggen én de belastinginkomsten verhogen. Maar de twee onderzoekers komen net tot het tegenovergestelde besluit. Ze noemen het voorbeeld van Canada, waar een accijnsverlaging in 1994 leidde tot een toename van het roken bij jongeren, en tot een daling van de belastinginkomsten met 1,2 miljard Canadese dollar.

De beste manier om de smokkel tegen te gaan, is door gewoon repressief op te treden, zeggen Joossens en Raw. Spanje bijvoorbeeld sloot zijn grens met het belastingparadijs Andorra hermetisch af voor smokkelaars. Het gevolg was een halvering van het marktaandeel van ,,illegale'' sigaretten, en een toename van de belastingontvangsten uit de legale sigarettenverkoop met 25 procent.