KRAKAU -- De hoge olieprijs knabbelt aan de korting op de jaarlijkse elektriciteitsrekening van de particuliere verbruiker. Dankzij de stroomprijsverminderingen van het voorbije anderhalf jaar moesten ook de particulieren mee gaan profiteren van de vrijmaking van de Europese elektriciteitsmarkt. De almaar stijgende olieprijs jaagt de brandstofprijs van de centrales omhoog. Volgens de gedelegeerd bestuurder van Electrabel, Willy Bosmans, valt het in België nog mee en wakkert in de omringende landen de olieprijs de stroomtarieven nog veel meer aan.

De jongste maanden was er nog altijd een prijsdaling per kilowattuur elektriciteit vergeleken met dezelfde periode in 1999, maar het verschil werd wel heel wat kleiner. Enkele maanden geleden bedroeg het prijsvoordeel nog 2,5 procent, maar dat is nu nog slechts 1,3 procent, zegt de woordvoerder van Electrabel, Patrick De Vos.

De olieprijs weegt via een omweg op het Belgische elektriciteitstarief. Dat komt omdat een deel van de Belgische elektriciteitscentrales stroom opwekken via de verbranding van aardgas. Die gasprijs volgt met zowat zes maanden vertraging het peil van de olieprijs.

De topman van Electrabel, Willy Bosmans, beklemtoont wel dat de Belgische elektriciteitsprijzen een zekere immuniteit hebben tegenover de piekende olie- en gasprijzen. Dat komt omdat een belangrijk gedeelte van de stroom -- meer dan 55 procent -- gegeneerd wordt in kerncentrales. De brandstof -- uranium -- is volledig ongevoelig voor de olieprijs. Een tweede meevaller: de prijs van een gedeelte van het aardgas dat verbrand wordt in gasgestookte elektriciteitscentrales is niet gekoppeld aan de veranderingen van de olieprijs, maar aan die van de veel goedkopere steenkool.

Bosmans beklemtoont dat in de ons omringende landen die niet of in veel mindere mate beschikken over kernenergie, de piekende olieprijs wel zwaar begint te wegen op de elektriciteitstarieven. Hij erkent niettemin dat zelfs in België de aanhoudend hoge olieprijs al een flink gedeelte van de stroomprijskortingen van de voorbije twee jaar heeft tenietgedaan. Dat is zeker het geval voor de beslissing van medio 1999, toen het Controlecomité voor Gas en Elektriciteit een prijsdaling doorvoerde voor een totaalbedrag van ruim 11 miljard frank. Meer dan de helft van die korting -- zes miljard frank -- was wel te danken aan de lage brandstofprijzen. Maar kort nadien begon de olieprijs aan zijn opmars. Met als resultaat dat het voordeel van die lage brandstofprijzen vandaag volledig in rook is opgegaan.

Op de vraag of de hoge olieprijzen ook op de recentste stroomprijsdaling voor de particuliere verbruikers gaat wegen, is er nog geen antwoord. De Belgische regering besloot begin april aan de particuliere verbruiker een gemiddelde jaarlijkse korting van 3.000 frank op de stroomrekening toe te kennen. Maar de concrete uitvoering van deze maatregel dateert pas van eind juli.

Er is overigens nog veel meer aan de hand met de elektriciteitsprijzen in Europa. De prijs die de grote ondernemers betalen, zit sinds kort opnieuw in de lift.

De vrijmaking van de stroommarkten ging in het tweede semester van 1999 en begin 2000 in verscheidene landen van de Europese Unie -- zoals Duitsland -- gepaard met enorme prijsoorlogen tussen de producenten en de leveranciers. Volgens Willy Bosmans van Electrabel ziet het ernaar uit dat het einde van die prijsoorlogen in zicht is. De grote bedrijven die al de handen vrij hebben om te gaan winkelen op de vrijgemaakte Europese elektriciteitsmarkt, moeten de komende maanden rekening houden met stijgende stroomprijzen.

In Duitsland besloten de belangrijkste producenten onlangs om hun stroomprijs met zestien procent te verhogen en tegelijkertijd de overcapaciteit van het productiepark weg te werken. Die overcapaciteit was overigens een van de grote oorzaken van de prijzenslag.

De topman van Electrabel accentueert dat zijn bedrijf niet meegedaan heeft aan het verminderen van de elektriciteitsprijzen in Europa. Hij illustreert het met een vergelijking van de recentste resultaten van de stroombedrijven. Verscheidene energiegroepen incasseerden een forse winstdaling. Electrabel daarentegen kon zijn halfjaarwinst op het peil van 1999 houden, ondanks de zware prijsconcurrentie tijdens de eerste helft van 2000. ,,Wij zijn in betere conditie dan onze concurrenten'', zegt Bosmans.

Hij wijst erop dat hij de komende jaren in België een serieuze versnelling van de vrijmaking van de elektriciteitsmarkt verwacht. ,,Het is niet langer onrealistisch om te stellen dat tegen 2004 alle Belgische stroomverbruikers vrij hun leverancier mogen kiezen.'' En dat plaatst zijn bedrijf, maar ook de Belgische gemeentebesturen, voor een grote uitdaging.

De stroomleveringen aan de particuliere verbruikers en de kmo's worden vandaag nog volledig gemonopoliseerd door distributie-intercommunales waarin gemeenten een grote rol spelen. In sommige zijn gemeentebesturen de enige aandeelhouders, in de meeste intercommunales gaat het om een samenwerking tussen gemeenten en Electrabel.

,,Na de gemeenteraadsverkiezingen moet de tijd rijp zijn om over de toekomst van de gemengde distributiebedrijven te beslissen'', verklaart Willy Bosmans. ,,Er is nog tijd, maar met een versnelling van de liberalisering van de Belgische stroommarkt mag er niet geïmproviseerd worden.'' De intercommunales moeten in ieder geval het beheer van hun ondergrondse stroomnet afsplitsen van hun stroomverkoop. De hamvraag is of de gemeenten nog interesse hebben om stroom te gaan verkopen in een vrijgemaakte elektriciteitsmarkt.