Twee jaar geleden kreeg Heizo Takenaka, een hervormingsgezinde professor economie, de vraag of hij wilde toetreden tot de Japanse regering. Hij wees het voorstel beleefd af. Maar twee weken geleden aanvaardde hij het voorstel om de nieuwe Japanse minister van Economie te worden.

Deze keer kwam de vraag van de nieuwe Japanse premier, Junichiro Koizumi. ,,Deze keer wilde ik graag het aanbod aanvaarden, omdat ik geloof in premier Koizumi'', verklaarde minister Takenaka in zijn nieuw kantoor bij de Raad voor Economische en Fiscale Planning. Daar stonden overal bloemen om hem te verwelkomen. ,,Ik geloof echt dat hij hervormingen wil doorvoeren.''

Dat is een belangrijke akte van vertrouwen. Want hoewel de benoeming van de 50-jarige Takenaka buiten Japan maar weinig aandacht kreeg, is het zonder twijfel de meest intrigerende verandering die premier Koizumi totnogtoe heeft bekendgemaakt.

Dat is gedeeltelijk omdat de aard van de Japanse regering op een subtiele manier verandert. De afgelopen tientallen jaren lag de meeste economische macht bij het ministerie van Financiën en zijn minister. Toen de premier vorige maand dus de vrij onbekende en politiek oudgediende Masajuro Shiokawa benoemde tot minister van Financiën, waren vele buitenlandse investeerders ontgoocheld.

Maar de afgelopen drie jaar hebben het ministerie en de minister van Financiën veel van hun macht verloren. De Japanse centrale bank controleert nu het monetair beleid. Het ministerie van Economie, Handel en Industrie behandelt de zaken met betrekking tot deregulering. Het bancair beleid is in handen van het Agentschap voor Financieel Toezicht. En in januari kreeg de Raad voor Economische en Fiscale Planning de verantwoordelijkheid over het beleid op middellange termijn. Dat betekent dat minister Takenaka, en niet minister Shiokawa, waarschijnlijk de belangrijkste beleidsadviseur van de premier zal zijn.

Er is een tweede reden waarom de benoeming van Takenaka intrigerend is. Hij is iemand die de economie begrijpt en efficiënt kan communiceren met het publiek.

Tijdens zijn academische loopbaan publiceerde hij verschillende boeken met titels zoals The Macroeconomic Analysis of External Imbalances. Maar recenter begon hij populaire boeken te schrijven, onder meer een strip waarin hij de economie uitlegt. En in de dagelijkse werking legt Takenaka zijn economische visie uit met een ongewone duidelijkheid en logica. Tot opluchting van vele buitenlandse investeerders omhelst die visie een vrijemarktfilosofie waarbij hij voorstander is van een kleine regering en vrije concurrentie.

Minister Takenaka gelooft bijvoorbeeld dat Japan nu drie economische doelstellingen moet nastreven. Ten eerste moet er een ,,reactieve'' dynamiek komen om de oninbare leningen uit het banksysteem te zuiveren. ,,Want anders kunnen we geen duurzaam herstel hebben.'' Takenaka geeft toe dat er daarvoor nieuwe injecties van overheidsgeld nodig zijn. Maar hij weigert daar verder op in te gaan ,,want dat is de verantwoordelijkheid van het Agentschap voor Financieel Toezicht''.

Ten tweede moet Japan sneller dereguleren om de economie ,,pro-actief'' een duw te geven. Dat kan kan met maatregelen zoals de hervorming van de dominante telecomgroep NTT. ,,We hebben nood aan een actief concurrentiebeleid'', zegt minister Takenaka.

Die twee stappen moeten samen worden gedaan en kunnen elkaar gedeeltelijk compenseren, voegt hij eraan toe. ,,Hoewel we een zekere toename van de werkloosheid mogen verwachten als we de afschrijving van oninbare leningen versneld doorvoeren, kan een pro-actief concurrentiebeleid het potentieel groeiritme doen toenemen en banen creëren'', legt hij uit.

Ten derde moet Japan zijn schulden verminderen ,,want onze fiscale situatie is onhoudbaar''. Minister Takenaka denkt niet dat deze fiscale soberheid onmiddellijk van start moet gaan want de prijzen van de Japanse obligaties worden gesteund door een hoge spaarquote. Vooral de Japanse gepensioneerden zijn sterke spaarders, in tegenstelling tot hun Amerikaanse collega's. Maar volgens hem zal deze demografische buffer niet eeuwig meegaan.

Sommige economisten twijfelen of die strategie van ,,groei via deregulering'' kan werken zonder een zeer sterke, bijkomende versoepeling van het monetair beleid of een devaluatie van de yen. En op die twee cruciale punten blijft minister Takenaka discreet.

Hij zegt: ,,We zouden graag hebben dat de resolute monetaire versoepeling voortduurt.'' Hij voegt eraan toe dat Masaru Hayami, gouverneur van de nationale bank, hem dat heeft beloofd. Hij geeft ook toe dat de yen kan verzwakken. ,,Als we het hervormingsproces versnellen dan zal dat een deflatoire impact hebben en dan zullen we de monetaire versoepeling voortzetten.''

Maar wat Takenaka naar eigen zeggen wel kan doen is een meer gecoördineerde visie bieden op het beleid. Volgende maand brengt de Raad een gedetailleerder nota uit met de strategie van premier Koizumi, zegt hij. Het is afwachten of de inhoud van die nota de sceptici tevreden zal stellen. Maar ondertussen is de nieuwe wind van het beleid van Takenaka verfrissend. ,,Het zal moeilijk zijn om een gecoördineerde en consequente strategie voor te leggen'', geeft hij toe. ,,Maar dat is heel, heel belangrijk.''