BRUSSEL -- De vijftien ministers van Financiën van de Europese Unie hebben gisteren rond het Duitse begrotingstekort een precedent gecreëerd waardoor het hoogst twijfelachtig wordt of er ooit nog een waarschuwing komt tegen een euro-lidstaat die een hoog begrotingstekort heeft. De belofte dat de begrotingsdiscipline zal worden nageleefd, volstaat voortaan om de procedure weer stil te leggen.

De Nederlandse minister van Financiën, Gerrit Zalm, noemde het gebeuren van gisteren rond de Duitse en Portugese begroting een ,,juridisch precedent''. Hij bedoelde daarmee dat de vijftien EU-ministers van Financiën in de toekomst altijd kunnen teruggrijpen naar de manier waarop de regels van het Groei- en Stabiliteitspact gisteren voor het eerst zijn toegepast. Concreet: als de Europese Commissie de lidstaten aanbeveelt om tegen een van hen een ,,verwittiging'' -- in feite een politieke vermaning -- uit te spreken omdat de begroting een te groot tekort heeft, dan zou een belofte dat de normen toch zullen worden gerespecteerd, moeten volstaan om de procedure -- die kan eindigen met een boete -- weer stil te leggen.

De Spaanse minister en EU-voorzitter Rodrigo Rato zei het anders. De bedoeling van een verwittiging is dat de lidstaat in kwestie reageert, zei hij. Als dat nu gebeurt voor of na een officiële verwittiging is voor hem van minder belang. Duitsland en Portugal hebben voor de stemming in de Raad gereageerd met de belofte dat ze het tekort zullen beperken en alle nodige maatregelen nemen.

De Belgische minister Didier Reynders was maandagnacht samen met Nederland, Finland en Oostenrijk het moeilijkst te overtuigen om het voorstel van de Commissie niet te volgen. Naar eigen zeggen was zijn prioriteit dat de bewakingsrol van de Europese Commissie zou gevrijwaard worden. Dat is volgens hem gelukt omdat de vijftien een verklaring hebben aanvaard waarin de Commissie zegt dat ze in elk geval ,,het vroegtijdig signaal zal gebruiken'' om een te groot overheidstekort te vermijden.

In diezelfde verklaring zegt de Commissie overigens dat de verbintenis die Duitsland en Portugal aangaan, beantwoordt aan de essentie van haar aanbevelingen.

Reynders onderstreepte ook dat er nooit een stemming is geweest over het voorstel van de Commissie omdat het van meetaf aan duidelijk was dat er een blokkeringsminderheid bestond. Als die gespeeld had, zou het resultaat geweest zijn dat het Commissie-advies, met de verwittiging, niet aanvaard werd, waardoor Duitsland ook geen enkele dwang zou ondervinden om in te staan voor een gezonde begroting.

Dat Duitsland echter zelf kon meestemmen en dus rechter en partij was, vond Reynders wel een probleem. Hij vindt dat dit moet worden bekeken tijdens de Conventie waar de hervormingen van de Unie moeten worden besproken.

Maar wellicht was de Oostenrijkse minister van Financiën Grasser nog het duidelijkst en voor velen ook het dichtst bij de essentie. Volgens hem staat het sedert gisteren vast dat er binnen de Unie twee categorieën van lidstaten zijn: de grote en de kleine. Als een kleine lidstaat een tekort had als dat van Duitsland, zou de verwittiging door de Commissie wellicht zonder meer goedgekeurd zijn, zei hij.

Opmerkelijk is voorts dat Duitsland vorige week pas zelf bekendmaakte dat het wellicht in 2006 in plaats van in 2004 een begroting in evenwicht zou indienen.

Dat het daarop nu terugkeerde, was voor minister Didier Reynders het bewijs dat de procedure van de Commissie al haar effect heeft gehad en dat de verwittiging dus niet meer nodig was.

Reynders wist niet dat zijn Duitse collega Hans Eichel gisteren enkele lokalen verder uitlegde dat die belofte alleen maar geldt voor zover de economische groei 2,5 procent zal bedragen in 2003 en 2004. Er komt dus bijna zeker een vervolg.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig