Nu uitgeverij Concentra zich ook mee kandidaat stelt voor de uitgever van de Financieel Economische Tijd, zijn alle Vlaamse krantengroepen in het strijdtoneel verwikkeld. Als de krant nu wordt verkocht aan De Persgroep / Roularta of aan de Vum / Concentra met zijn buitenlandse partners, neemt het 'cross media ownership' ook in Vlaanderen grote proporties aan. Schrikbarende proporties, meent de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ). Noodzakelijk, zeggen de uitgevers.

In dit cenakel zal het allemaal moeten worden beslist, zei een lid van het Tijd-management maandag op de nieuwjaarsreceptie van het Vlaams Economisch Verbond (VEV), waar de Vlaamse ondernemerselite jaarlijks samenkomt. De al dan niet verkoop van uitgeefgroep Tijd was er, naast het gewraakte Rosetta-plan, het favoriete gespreksonderwerp. ,,Op dergelijke avonden is romantiek meestal troef. Zo van: Wat zijn we toch goed als onafhankelijk uitgevertje. Maar de bedrijfsrealiteit is dat je in de uitgeefwereld naar schaalgrootte moét streven'', aldus de Tijd-ondernemer. Het Tijd-management wijst op de schaalgrootte die nodig is door de ontwikkeling naar elektronische media, omdat die hoge vaste kosten met zich meebrengt. Ook de beurzenfusie Euronext dwingt de Tijd als toeleverancier van beurskoersen en -informatie, volgens gedelegeerd bestuurder Jan Lamers, ertoe verder te kijken dan Vlaanderen. ,,Het is het management zelf dat gevraagd heeft naar een sterke mediapartner. Niet de aandeelhouders'', zegt Jef Roos, voorzitter van het VEV.

Maar, even verder op de receptie, zoveel hoofden zoveel meningen bij de bestuurders, ere-voorzitters en leden van het VEV. ,,Een drama als het wordt verkocht.'' ,,Waarom heeft een organisatie als het VEV nog een krant nodig?'' ,,We hebben het geld niet nodig.'' ,,Alleen als het Vlaams blijft.''

Hoe dan ook, de Vlaamse werkgeversorganisatie beslist de komende weken over meer dan de verkoop van zomaar een krant in Vlaanderen. De vier grote Vlaamse uitgeefgroepen (zie grafiek ) hebben zich de voorbije jaren in samenwerkingsverbanden, joint ventures, overnames en eigen diversificatieprojecten tot een bijna onontwarbaar kluwen vermengd. Hun participaties in diverse media (cross media ownership) spelen zij commercieel uit. De groepen die dat het meest doorgedreven toepassen, zijn De Persgroep en Roularta.

Die laatste, die in België als eerste mediabedrijf de stap naar de beurs zette, heeft het breedste mediaportfolio met het grootste marktaandeel van de tijdschriften in Vlaanderen, belangen in televisie (50 % in Vlaamse Media Maatschappij - VTM), de meeste regionale televisies in Vlaanderen, Kanaal Z, veruit het grootste marktaandeel in huis-aan-huisbladen (De Streekkrant), en, als alles goed gaat, straks ook een nationaal commercieel radiostation samen met De Persgroep. Een voorbeeldje van dat cross media ownership in de praktijk? Op de regionale zender vind je spotjes voor pakweg Steps, op VTM of Kanaal 2 voor Knack. En vice versa. Rik De Nolf van Roularta is een hevig promotor van de zogenaamde mediamix : adverteerders kunnen in zijn groep via zowel radio, televisie, huis-aan-huisreclame of magazines hun doelgroep bereiken.

So far, so good. Niks mis met het gebruik maken van de eigen of verwante media om elkaar te promoten. Maar hoe ver kan die kruisbestuiving gaan? Als Plop op VTM de kinderen het hoofd op hol brengt, wordt de Plopkrant niet toevallig de bijlage van Het Laatste Nieuws . De voetbalmatchen uitgezonden door VTM worden omringd door reclame voor Voetbal Magazine van Roularta. Als de bewoners van het Big Brother-huis in hun isolement door het dolle heen zijn omdat ze een krant krijgen, is dat al evenmin toevallig Het Laatste Nieuws . Maar de kruisbestuiving gaat verder dan dat. Op de VIP-pagina van Het Laatste Nieuws staat het bol van de BV's, maar dan wel die van VTM, welteverstaan. Guido Van Liefferinge, die onlangs moest opstappen als directeur-uitgever van Sparta, de tijdschriftendochter van De Persgroep, klaagde de druk om in ,,zijn'' Dag Allemaal positief te moéten schrijven over VTM-programma's, herhaaldelijk aan. Die druk werd door de directie van De Persgroep altijd ontkend. Roularta en De Persgroep wijzen dan weer, als het over kruisparticipaties gaat, met een beschuldigende vinger naar de Vum, uitgever van De Standaard , Het Nieuwsblad en Het Volk en de VRT. De Vum participeert niet in de VRT, maar heeft er wel samenwerkingsverbanden mee. De twee bedrijven zijn samen aandeelhouder van de VAR, de reclameregie die reclame werft voor onder meer de radio's van de openbare omroep. Bovendien heeft de Vum een minderheidsparticipatie in het productiehuis Woestijnvis, de huisleverancier van verschillende succesprogramma's op de VRT. Volgens Rik De Nolf is de kruisbestuiving tussen de openbare radionetten en de VRT een vorm van ,,jarenlange discriminatie''. VTM wil net als de openbare omroep een nationale radio waarop reclame gemaakt kan worden voor de televisieprogramma's, en vice versa.

Concentra kende de voorbije jaren voornamelijk door eigen initiatieven een snelle groei. Het nam tal van participaties in internet- en technologiebedrijven, waarvan het meest succesvolle totnogtoe het Leuvense netwerkbeveiligingsbedrijf Ubizen is, al heeft die het de voorbije weken zeer zwaar te verduren gehad op de beurs. De belangrijkste banden met een andere mediagroep had Concentra totnogtoe met Roularta. Zo participeert het bedrijf in de drukkerij Mercator Printing Group met Roularta, en geeft het met diezelfde partner (samen met de derde partij Nationale Portefeuille Maatschappij) de gratis treinkrant Metro uit.

In het bod dat gisteren bekendgemaakt werd op de Tijd, knoopt Concentra banden aan met de Vlaamse Uitgeversmaatschappij. Totnogtoe waren die banden zeer beperkt. Maar meer dan een gemeenschappelijke belangstelling in Tijd moet daar volgens zowel de Vum-top als de Concentra-top niet worden achter gezocht.

Wie van de twee tandems Uitgeefbedrijf Tijd koopt, lijft meteen een belangrijk deel van het zo gegeerde zakensegment op de advertentiemarkt in. Maar het gaat om meer dan dat. Wie Tijd kan toevoegen in zijn mediaportefeuille, krijgt er kanalen bij (de Financieel Economische Tijd maar ook Kanaal Z) om de zogenaamde cross media ownership nog meer uit te spelen. De redactie van de FET is bezorgd dat niet alleen commercieel, maar ook redactioneel inmenging kan komen. Een redactioneel statuut moet die onafhankelijkheid waarborgen. ,,Spijkerharde garanties'', zeggen de twee partijen.

Voor Christian Van Thillo (De Persgroep) zou de overname van de Tijd een mooi project zijn om bij zijn geplande beursgang in maart of april te presenteren. Voor Rik De Nolf eindelijk een krant, want dat had hij nog niet. Voor Thomas Leysen van de Vum een versterking van zijn positie als grootste krantenuitgever in Vlaanderen.

Voor Willy Lenaers van Concentra een toevoeging van een kwaliteitskrant aan de regionale titels (Gazet van Antwerpen, Belang van Limburg) en een bestendiging van het drukorder.

Maar het is bovenal een aanduiding van hoe de Vlaamse krantenmarkt de komende jaren naar een tweedeling kan evolueren. Aan wiens zijde komt de Tijd te staan? Aan het VEV om te beslissen.