© ivan put
BRUSSEL -- ,,Ford Genk heeft allicht één positief effect: dat de politiek eindelijk wakker is geschoten en er zich van bewust is dat er een industrieel ondersteuningsbeleid uitgewerkt moet worden. Hopelijk worden de beloftes deze keer in daden omgezet. Jammer dat onze noodkreet niet vroeger werd gehoord.'' Thomas Leysen, de CEO van Umicore en voorzitter van de werkgeverskoepel Agoria, lanceerde dit voorjaar samen met drie andere ,,captains of industry'' een oproep naar de beleidsmakers: laat de industrie niet verloren gaan. Zes maanden later stelt hij vast dat de respons mager was.

Bij de ondernemers zelf hebben we een heel gevoelige snaar geraakt. 1.500 collega's hebben onze oproep mee onderschreven. Maar politiek hebben we in het beste geval een beleefde ontvangst gehad. Hier en daar zelfs kritiek en irritatie over zoveel ondankbaarheid. Impact op het beleid is er alleszins niet geweest.''

,,Door de sanering bij Ford Genk is de bewustwording er nu wel. Maar het heeft lang geduurd. Te lang. Blijkbaar waren Philips en Alcatel niet voldoende om alarm te slaan. Voor het eerst geven de beleidsmakers nu aan dat ze met maatregelen willen komen. Bovendien lijken sommige nieuwe ministers, zoals Fientje Moerman, meer ontvankelijk voor de boodschap.''

-- Hoe groot is uw frustratie dat er niet eerder is geluisterd?

Groot, natuurlijk. Soms had ik het gevoel in de woestijn te prediken. Maar ik wil positief blijven. Er zijn nu goede beleidsaanzetten. Beloftes voor lastenverlaging, vermindering van de administratieve papierberg, verlaging van de buitensporige energiekosten op bedrijven, een debat over de Kyoto-richtlijnen. Dat gaat de goede richting uit. Maar ik wil ze in daden omgezet zien. De vorige regering heeft ook veel beloofd. We zullen zien wat er gerealiseerd wordt als de emotie rond Ford Genk is weggeëbd. Hopelijk wordt staatssecretaris Van Quickenborne effectief een Hercules met twaalf geslaagde werken.

-- Wat moet het beleid doen?

Iedereen kent al jaren de handicaps van onze economie: hoge loonkosten, zware milieuheffingen... Maar niemand trekt de conclusies. Als ik zeg dat de energiefactuur voor onze Umicore-fabriek in Balen 10 miljoen euro hoger ligt dan in een vergelijkbare vestiging in het Noord-Franse Auby, dan komt daar van de Vlaamse regering geen reactie op. Terwijl die toestand voor Balen op termijn onhoudbaar is.

Als ik zeg dat een bouwvergunning verkrijgen geen jaar mag duren, wordt er eens gelachen. Drie jaar geleden is Umicore om die reden met een productie-eenheid naar Zuid-Korea vertrokken, omdat het afleveren van vergunningen daar heel veel sneller gaat dan hier in Olen. Intussen is onze productie in Korea verviervoudigd. Die kans heeft Olen dus gemist.

-- Dat klinkt weinig hoopvol. Waarom zegt u dan dat u positief wil blijven?

Omdat de Vlaamse overheid wil investeren in onderzoek en ontwikkeling. Omdat de banenconferentie het heeft over een lastenverlaging, al blijft het afwachten of de versnippering van de enveloppe over al die doelgroepen veel effect zal hebben. Bon, het zijn betekenisvolle stappen.

-- Anderen beweren dat we niet meer in de industrie moeten investeren.

De industrie is de basis van alle economische activiteit. Ze is de motor voor de veelbesproken diensteneconomie. Kijk, er zullen nog industriële bedrijven vertrekken of herstructureren. Een kentering maken in die trend en onze handicaps wegwerken, vraagt tijd. Maar het vertrek van de industrie is geen fataliteit. Ik ben het totaal oneens met professor De Grauwe, die nu zijn five minutes of fame beleeft, dat alles op de diensten moet worden gezet. Trouwens, wat zijn diensten? Als ik bij Umicore mijn kantine uitbesteed, zijn die werknemers plots geen arbeiders meer van de industrie, maar bedienden in een dienstendrijf. Allez. De industrie heeft het grootste multiplicatoreffect inzake economische activiteit en werkgelegenheid. Ik geloof niet dat het leveren van diensten aan werklozen een attractief marktsegment is.

De Grauwe verwijst naar Hongkong als voorbeeld. Ik weet niet of hij daar onlangs nog is geweest en verder is geraakt dan zijn hotelkamer. Maar daar heerst crisis omdat de hoogtechnologische industrie naar China is vertrokken.

-- De delokalisatie van bedrijven zal doorgaan?

Die trend is een feit. Maar daarom moeten we hem nog niet nodeloos bespoedigen door een ontradend investeringsbeleid. Werken aan een omschakeling naar een kenniseconomie? Ja. Investeren in innovatie? ja. Umicore is wereldleider in productie van substraten voor zonnecellen in satellieten. Dankzij de inbreng van de micro-elektronica van Imec. Het kan dus.

Elders weet men onze Vlaamse knowhow te waarderen. Ik word gestalkt door Canadese bewindslui om daar te investeren. In enkele weken tijd heb ik de ambassadeur, de vice-premier van Quebec en een minister van de regio Alberta op bezoek gehad. En ik kan elke week gratis naar Korea vliegen omdat ze daar nog meer van Umicore willen hebben.

Ik vraag me af of wij even actief zijn om investeringen naar Vlaanderen te halen.

-- Hoe rationeel is de keuze van een bedrijfsleider om ergens wel of niet te investeren of te saneren? En hoe belangrijk zijn de emoties, de sentimenten?

Bij elke manager is er enig sentiment voor het thuisland. In eigen land personeel afdanken is niet gemakkelijk. (lacht) Al was het maar omdat vrouw en kinderen Belgische kranten lezen en geen buitenlandse. Normaal wegen de emoties niet door in zo'n besluitvormingsproces. Bij Ford zullen er misschien vijftien rationele argumenten pro en contra Genk zijn afgewogen. Welke impact de inschatting van de Belgische politiek heeft gehad, weten we niet. Maar geholpen zal het niet hebben.

-- Konden we het drama bij Ford dan niet zien aankomen?

Je mag het Amerikaanse nationalisme niet onderschatten. Met het VBO zijn we afgelopen zomer aan de regeringstop gaan melden dat ons land door de genodicewet in het gedrang aan het komen was in de Amerikaanse bedrijfswereld. We werden weggelachen. Terwijl ik zelf een fax kan tonen...

Bij Umicore zijn we deze zomer een contract kwijtgeraakt van een jarenlange Amerikaanse klant door het politieke klimaat. Toen zijn bestellingen ineens stopten, zijn we gaan navragen wat er scheelde. Was er iets met het product? Of met de prijs? We kregen geen uitleg. Uiteindelijk, na lang aandringen, kregen we te horen: ,,We're pissed off with Belgium.'' Tja, daar sta je dan.

-- In het voorjaar kreeg u kritiek omdat u als bedrijfsleider aan politiek deed. Dat zal nu niet anders zijn.

Er zijn veel te weinig bedrijfsleiders die dat doen. En degenen die het aandurven, houden het niet lang vol. Velen haken ontmoedigd af. Kijk naar mijn broer... Als ik deze boodschap over zes of twaalf maanden moet herhalen, bij gebrek aan beweging in het beleid, dan zitten we met een groot probleem. De regering heeft geen vier jaar om hierover na te denken. Het moet snel gaan.