De mogelijke grote olievondst in de noordelijke Kaspische Zee heeft een nieuwe uitbarsting van politieke en diplomatieke manoeuvres in de regio veroorzaakt.

Voorlopige testresultaten van de eerste speculatieve olieboring op de offshore-concessie Kashagan in Kazachstan zullen nog weken op zich laten wachten, maar de landen uit de regio steunen al concurrerende plannen voor pijpleidingen om de olie te exporteren.

Ambtenaren van de Offshore Kazakhstan International Operating Company (Okioc), het internationale consortium bestaande uit 9 leden dat de concessie runt, zeggen dat ,,het te vroeg is om te besluiten dat de gegevens die we totnogtoe hebben over de aanwezigheid van koolwaterstoffen, wijzen op een olievondst''.

Maar de speculaties zijn al begonnen. Enkele optimistischere voorspellingen suggereren dat er meer dan 20 miljard vaten recupereerbare olie zouden kunnen zijn.

Het gebrek aan een duidelijk beeld heeft Rusland, Iran en Azerbeidzjan én Amerika er niet van weerhouden om hun interesse te tonen in de reserves van Kashagan voor hun pijpleidingplannen.

Teheran heeft opnieuw een voorstel gedaan voor een pijpleiding van 1.500 kilometer ter waarde van 1,2 miljard dollar. Een pijpleiding die 1 miljoen vaten per dag kan vervoeren door Kazachstan en Turkmenistan, en verder door de Golf. Met een tweede pijpleiding naar Noord-Iran kunnen tot 1,8 miljoen vaten olie uit Kazachstan worden vervoerd, zeggen ambtenaren.

Iraanse ambtenaren zeiden dat ze op een noord-zuidpijpleiding aandrongen omdat ze er vertrouwen in hadden dat Kashagan olie bevat in commerciële hoeveelheden. ,,Kashagan verandert het beeld'', zei Reza Majedi, directeur van het nationale Iraanse oliebedrijf Almaty.

Moskou is er ook op gebrand ruwe olie uit Kashagan door zijn pijpleidingen te zien stromen.

Rusland is van plan om dit jaar tot 12,5 miljoen ton te vervoeren vanuit Kazachstan en hoopt dit spoedig tot 15 miljoen te verhogen. Een tweede pijpleiding, van Tengiz naar Novorossiysk langs de kust van de Zwarte Zee in Rusland, moet volgend jaar aangesloten worden en zou uiteindelijk tot 67 miljoen ton per jaar kunnen vervoeren.

De voorstellen van Iran en Rusland vallen samen met de inspanningen van Amerika om de olie van Kazachstan in handen te krijgen via een voorgestelde oost-westroute door de Kaspische Zee naar Baku, de hoofdstad van Azerbeidzjan. Van daaruit zou de olie via buizen naar Ceyhan gaan, aan de Turkse Middellandse Zee. Het grote vraagteken rond dat voorstel is het gebrek aan voldoende olievolumes om de kosten van de 2.000 kilometer lange leiding te rechtvaardigen. Die zou 2,4 tot 4 miljard dollar kosten.

Amerikaanse ambtenaren beschouwen de geruchten van een ontdekking op Kashagan als een punt in hun voordeel. ,,Dit zou erg positief kunnen zijn voor het oostwestelijke transportsysteem dat we aanraden'', zei Jan Kalicki, de raadgever van Washington voor de Kaspische regio.

Ambtenaren uit Kazachstan spreken zich voorlopig niet uit over de kant waarnaar ze hun olie willen laten stromen. ,,De leden van Okioc zouden een pijpleiding leggen tegen 2005'', zei Nurlan Balgimbayev, voorzitter van het oliestaatsbedrijf Kazakhoil. ,,Slechts de economie zal bepalen waar de leiding wordt gelegd''.

© The Financial Times