BRUSSEL -- De vijftien lidstaten van de Europese Unie willen proberen om tegen het einde van het jaar een akkoord rond te krijgen over een Europese energiebelasting. Maar het voorstel dat de Spaanse EU-voorzitter gisteren ter bespreking meegaf, doet de Europese Commissie af als een ,,gruyère met veel gaten en weinig kaas''.

Sedert 1997 al zoeken de vijftien EU-lidstaten naar een werkbaar akkoord over een gezamenlijke energiebelasting. Het is de bedoeling om daarmee twee vliegen in één klap te vangen. Enerzijds moet de gezamenlijke taks zonder concurrentievervalsing tussen de EU-landen aanzetten tot rationeler energieverbruik. Anderzijds is het de bedoeling om met de opbrengst ervan de verlaging mogelijk te maken van de sociale bijdragen op lonen. Globaal mag de fiscale druk in elk geval niet stijgen.

Dat zijn de principes waar niemand echt tegen kan zijn. Maar het voorstel is bijzonder controversieel omdat heel wat lidstaten niet graag fiscale bevoegdheden aan de Unie overdragen. Maar veel lidstaten zijn vooral terughoudend omdat ze hun bedrijven geen bijkomende productiekosten willen opleggen daar waar ze nu vaak van goedkopere energie gebruik maken.

Onder meer Spanje was tot nu een van de meest terughoudende lidstaten als het over de energiebelasting ging. Het Duitse, Zweedse en Belgische voorzitterschap hebben al inspanningen gedaan om het voorstel vooruit te krijgen. Maar het lukte niet. Nu heeft Spanje zelf al een derde voorstel ingediend en de ministers van Financiën gingen gisteren akkoord om het verder te bekijken.

Europees commissaris Frits Bolkestein, die verantwoordelijk is voor Interne Marktbeleid, was minder gelukkig. Hij vindt dat het Commissievoorstel te veel wordt uitgehold door uitzonderingen. Bolkestein vergeleek het gisteren met een gruyère: kaas, maar ook veel gaten, en dat is niet de bedoeling van de Commissie. Als Nederlander koos hij voor Edammer: vooral kaas, met slechts hier en daar een gaatje.

Spanje stelt voor dat energie alleen belast wordt als ze wordt gebruikt voor verwarming of motorbrandstof. Voorts moet in de mogelijkheid voorzien worden om energie die door het bedrijfsleven wordt gebruikt, minder te belasten dan deze die door de huishoudens wordt gebruikt. De energie-intensieve industrie moet haar concurrentiepositie kunnen behouden, en de procedures waarmee lidstaten uitzonderingen kunnen vragen voor bepaalde gebruikers, moeten versoepeld worden. Spanje wil ook dat de mogelijkheid wordt gecreëerd om een specifieke regeling voor diesel in de transportsector toe te staan en het gebruik van diesel als motorbrandstof voor particulieren zwaarder te belasten. Het uiteindelijke voorstel moet het ook mogelijk maken om het gebruik van vernieuwbare energiebronnen en biobrandstoffen en enkele vormen van elektriciteitsproductie aan te moedigen.

In principe zal er gewerkt worden met Europese minimumtarieven. Telkens moet er ook in een overgangsperiode voorzien worden. En lidstaten die ,,specifieke omstandigheden'' kunnen inroepen, moeten daarmee rekening kunnen houden.