Terwijl de Amerikaanse regering zich hard inspant om het begrotingstekort af te bouwen, steken particulieren en bedrijven zich steeds dieper in de schulden.

Sinds het midden van de jaren tachtig prijkt boven op een Chinees restaurant in New York een gigantische elektronische teller waarop je de totale nationale schuld van de Verenigde Staten kunt aflezen. Vorig jaar moest de teller tijdelijk stilgezet worden omdat er geen plaats meer was voor de cijfers na de komma. Maar nu is het niet langer de Amerikaanse regering, die altijd als spilziek bekend heeft gestaan, die zich steeds dieper in de schulden steekt. Want in dit tijdperk van begrotingsoverschotten leent de regering steeds minder. Het zijn de Amerikaanse particulieren en bedrijven die lenen alsof hun leven ervan afhangt.

Die trend is een belangrijke stuwende kracht geweest achter de economische boom op het eind van de jaren negentig. De leencultuur zorgde ervoor dat consumenten altijd maar meer gingen spenderen. Bedrijven financierden er hun agressieve expansieplannen mee. Toch beginnen steeds meer mensen zich zorgen te maken dat bedrijven en particulieren nu ook veel kwetsbaarder zijn voor een toekomstige economische terugval. Want die zou daardoor veel zwaarder aankomen.

Nu al gaan de rentevoeten flink de hoogte in. De opbrengst van de Amerikaanse benchmark-schatkistcertificaten met een looptijd van 30 jaar is in geen twee jaar zo groot geweest. Veel bedrijven zouden het moeilijk kunnen krijgen om de schuld die ze hebben opgebouwd te herfinancieren. Uit cijfers van de Amerikaanse Centrale Bank blijkt dat de overheidsschuld in het derde trimester van vorig jaar met 2,2 procent is gezakt op jaarbasis. Die trend duurt intussen al twee jaar. In dezelfde periode is de particuliere schuldgraad met 9,2 procent gestegen. De schuldgraad van de bedrijven is met een verbijsterende 11,5 procent de hoogte in geschoten omdat de bedrijven massaal geld hebben opgehaald bij de banken en op de obligatiemarkt.

Volgens voorlopige cijfers van de Bond Markets Association hebben de Amerikaanse bedrijven in 1999 voor zo'n 670 miljard dollar (meer dan 26.000 miljard frank) aan obligaties uitgegeven. Volgens de Loan Pricing Corporation hebben de bedrijven voor 1.071 miljard dollar (bijna 42.000 miljard frank) opgehaald op de markt van de consortiale kredieten. De totale schuld van de bedrijven bedraagt nu 45 procent van het Amerikaanse bruto binnenlandse product. Dat cijfer is nog nooit zo hoog geweest. ,,Als de schuld zo hard blijft groeien, dan zitten we gauw met een gigantisch probleem'', zegt John Lonski. Hij is hoofdeconoom van het credit rating-agentschap Moody's Investor Service.

Maar hoe is die schuldgraad van de Amerikaanse particulieren en bedrijven zo hard kunnen groeien? Door de lage rentevoeten zijn bedrijven ertoe aangezet om bij banken en op obligatiemarkten op zoek te gaan naar relatief goedkope vormen van financiering, waarbij ze vaak meteen ook hun eigen aandelen opkochten. En particulieren hebben hun hypotheeklening geherfinancierd om wat extra geld te verdienen, waardoor ze de consumptieboom nog een flinke duw in de rug gaven.

Volgens optimisten is het nog te vroeg om zich zorgen te maken om die trends. Ze wijzen erop dat zowel de bedrijven als de particulieren in een relatief goede positie zitten om dat geld terug te betalen. Bovendien zeggen velen van hen dat de huidige leenwoede een heel natuurlijk en noodzakelijk kenmerk is van een wat ouder wordende economische cyclus.

Maar hoewel we nog altijd midden in een periode van economische recordgroei zitten, zijn er toch al tekenen die erop wijzen dat de kredietwaardigheid achteruit begint te boeren. Moody's heeft vorig jaar twee keer zoveel bedrijven een lagere kredietwaardigheid toegekend dan het bedrijven met een hogere kredietwaardigheid heeft bedacht. En ook het aantal bedrijfsfaillissementen bereikte een recordhoogte. Volgens sommigen zijn dat waarschuwingssignalen die opduiken voor het geval dat de hoge vlucht van de Amerikaanse economie aan kracht zou beginnen inboeten.

,,Als de rentabiliteit in 2000 om welke reden dan ook zou beginnen te dalen, dan zou een verdere uitholling van de kredietwaardigheid haast onvermijdelijk zijn'', zegt Lonski. ,,Het zou zo ver kunnen komen dat het verlies aan kredietwaardigheid de algemene prestaties van de economie begint aan te tasten.''

© Financial Times