Zijn brief als antwoord op de opwerpingen van de anti-globalisten heet ,,persoonlijk'', maar premier Guy Verhofstadt zorgt er nauwgezet voor dat partners gepolst zijn, dat de algemene beschouwingen afgewisseld worden met concrete initiatieven, dat de toegevingen concreet genoeg zijn en dat er wereldwijde aandacht zal zijn voor zijn schrijven, volgende maandag. Met de timing zit hij alvast goed. Het is eerst aan zijn minister van Buitenlandse Handel, Annemie Neyts, om het juiste klimaat te creëren. Zij leest vandaag een verklaring voor over globalisering in het Europees Parlement, eind deze week zit ze de informele raad met haar Europese ambtgenoten in Brugge voor. Daar plant ze ook een luistersessie met vreedzame anti-globalisten, ,,maar er is weinig dat ik kan doen'', zegt ze in een gesprek.

Dit is geen blind geweld, eerder gericht geweld'', zegt Annemie Neyts over de anti-globalistische beweging die onder andere Göteborg en Genua in vuur zette. ,,Maar je mag de beweging hiertoe niet beperken. Er zijn ook vreedzame protesteerders. Naar hen moeten we luisteren. Ook deze generatie heeft recht op antwoorden. In de protestbeweging merk je veel linkse ideologie. Zij dachten het pleit verloren te hebben en kunnen plots weer de ideologische strijd tegen het kapitalisme starten. Je moet blijven luisteren en redeneren, maar oppassen hoe je het doet. In '68 ergerde ik mij aan politici die aan mijn kant stonden om populair te zijn.''

Neyts, ondertussen ook al twee jaar voorzitter van de Liberale Internationale, begint tijdens een lang gesprek verschillende malen spontaan over 1968. ,,De huidige protestbeweging zit nog in een fase van wat wij in '68 contestatie noemden. Maar de contestanten zijn niet de enigen die zich zorgen maken om de kloof tussen noord en zuid.''

Neyts waarschuwt voor wat Marx een ,,objectieve alliantie'' noemde. ,,De (goedmenende) protesteerders in het noorden en regimes in het zuiden die niet beantwoorden aan wat we goed bestuur noemen, lijken soms bondgenoten.''

Dat merkt Neyts bij het lezen van de lokale pers in Kenia, waar ze onlangs op vakantie was, en in Marokko. ,,De globalisering wordt nu vlug als schuldige aangehaald voor alle problemen in eigen land. Ook voor problemen van eigen bodem, zoals corruptie bijvoorbeeld.''

Neyts is ervan overtuigd dat de toegang tot ontwikkeling een veel complexer fenomeen is dan men denkt te geloven. ,,Het is geruststellend te denken dat de Tobin-taks de ontwikkeling bevordert, maar er is meer nodig. Ik vind dat bij de ontwikkelingsproblematiek te weinig aandacht gaat naar de politieke ontwikkeling en politieke duurzaamheid. Hoe creëer je politieke partijen? Hoe zet je een werkend rechtssysteem op?''

Neyts neemt overtuigd de verdediging op zich van de wereldhandel en van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). ,,Handel alleen zal de wereld niet redden'', zegt Neyts. ,,Maar in de mate dat handel de vrije uitwisseling betekent van goederen en mensen, is het een belangrijke factor van economische ontwikkeling.''

,,In de jaren dertig was de eerste reactie op de depressie alle grenzen te sluiten. Het werd nog erger. Vandaag kiezen we voor een internationaal model van samenwerking. Het enige alternatief is conflict, isolatie, extreem nationalisme en uiteindelijk oorlog. Die internationale samenwerking is traag en niet optimaal, maar alternatieven zijn slechter.''

,,De WTO wordt ervan beticht dat ze commerciële anarchie wil bewerkstelligen. Dat zou betekenen dat ze de wereldhandel totaal vrij maakt. De WTO wil juist het omgekeerde. De WTO bepaalt de regels en de ingrepen als ze niet gevolgd worden. De WTO is trouwens een jonge en kleine organisatie, niet het koude monster dat ervan gemaakt wordt.''

Maar Neyts begrijpt dat de landen in ontwikkeling zich soms ongemakkelijk voelen bij het soort handelsonderhandelingen die de WTO voert. ,,En dat is niet enkel een gevoel. Van de 140 leden heeft nauwelijks de helft een permanente delegatie in Genève. Deze landen hebben de expertise niet om deze zeer technische onderhandelingen te kunnen voeren.''

Toch mag de WTO niet met alle schuld beladen worden. ,,Er is geen enkel ontwikkelingsland dat wil dat sociale regels verbonden worden aan de WTO-regels. Zij denken dat dit een nieuw soort protectionisme is van het Westen na het afschaffen van de tariefbarrières (buiten die voor landbouw). Ons is het daar niet om te doen.''

Neyts verwerpt elke vorm van geweld, maar begrijpt het protest wel. ,,Bepaalde excessen van EU-vergaderingen en zeker de 'tops', de 'hoogmissen', schreeuwden soms om reacties. Er gaapt een geweldige kloof tussen de hype rond een top en het resultaat ervan, vaak vertaald in onleesbare conclusies. Bij de G8-ontmoetingen is dat gevoel nog erger. Het afzetten van een zone met containers in Genua was een spektakel van ongehoorde brutaliteit.''

,,Dat de Europese 'tops' allemaal in Brussel doorgaan vanaf 2003 is daarom een zeer goede zaak'', vindt Neyts. ,,Dat zal ze banaliseren.''

Een duidelijk antwoord dat het protest kan doen verstommen, is er echter niet. ,,We zijn politiek een zeer gesofistikeerde samenleving geworden. Na de sluiting van Renault Vilvoorde hebben we de zogenaamde wet-Renault gemaakt. De brutaliteit van de sluiting toen was ongehoord, maar nu hebben we tenminste instrumenten om dit te regelen.''

Dat Renault Vilvoorde ondertussen wel dicht is, is helaas zo, ,,maar dat is een kwestie van overcapaciteit in de auto-industrie.'' Volgens Neyts is er de jongste tijd al veel gedaan om rekening te houden met de onvrede. ,,De Belgische delegatie voor de WTO-onderhandelingen neemt niet gouvernementele organisaties mee. In de WTO-teksten zijn de noodzaak om de civiele maatschappij te betrekken en de aandacht voor duurzame ontwikkeling opgenomen.''

,,Ik weet eigenlijk niet wat we nog meer kunnen doen. Ik denk dat de anti-globalisten niet goed weten wat we al doen. Ze hebben terecht kritiek dat we landbouwproducten uit het zuiden tegenhouden. Maar dat kan pas veranderen als we onderhandelen. Daarvoor heb je regels en de WTO nodig. Anders krijg je juist een versterking van de bestaande handelsblokken. De minst ontwikkelden zullen achterblijven.''