Vorige maand is het Poolse ministerie van Financiën begonnen met een offerteaanvraag voor de zes distilleerderijen van wodkaproducent Polmos die eigendom zijn van de staat.

In een zonovergoten kamer bij distilleerderij Polmos Bialystok is een werknemer in een witte kiel bezig met het zachtjes uitziften van bussels gras uit het nabijgelegen bos van Bialowieza.

Dat bizonvoedsel wordt ook gebruikt om zijn smaak en geelgroene kleur te geven aan Zubrowka, de Poolse bizonwodka.

Met zijn opvallende aroma, retro-etiket en afkomst uit het grootste ongerepte woud van Europa, beschikt Zubrowka over alle ingrediënten om een wereldwijd cultsucces te worden. Maar op dit ogenblik is het dat niet.

De reden daarvoor is een schadelijke mix van conflicten over merken, klungelig regeringsbeleid en gemanoeuvreer van het internationale bedrijfsleven.

Vorige maand is het Poolse ministerie van Financiën begonnen met een offerteaanvraag voor de zes distilleerderijen van Polmos die eigendom zijn van de staat. Dat zijn de eerste van in totaal eenentwintig bedrijven die te koop zullen worden gesteld.

Wodka is een van de weinige producten waar Polen internationaal voor bekend is en de verwachting is dat buitenlandse alcoholgroepen mekaar zullen verdringen voor aandelen in topdistilleerderijen zoals Bialystok.

Maar het hele proces wordt wat overschaduwd door een onopgelost conflict over exportrechten tussen Polmos en de Poolse handelsgroep Agros, die wordt gecontroleerd door Pernod Ricard.

Als dat akkefietje niet opgelost wordt, dan zou dat de opbrengst van de privatiseringen naar beneden kunnen halen en zou een aantal bedrijven van de Polmosgroep wel eens zonder partner kunnen achterblijven.

Gedurende een decennium van succesvolle privatiseringen van de Poolse industrie, zijn de alcoholstokerijen onder overheidscontrole weggekwijnd omdat de regeringen bleven aarzelen om die ingewikkelde en politiek gevoelig liggende sector te verkopen.

Het wodkaverbruik is gedaald omdat steeds meer Polen zijn overgeschakeld op bier en wijn en omdat de distilleerderijen maar weinig stimulansen kregen om te investeren in marketing, aangezien ze geen eigenaar waren van hun eigen merken.

Nu de lokale markt krimpt, is de export de potentiële melkkoe geworden.

Polmos Zyrardow heeft een marketingovereenkomst gesloten met het Amerikaanse Phillips Millennium. Het bedrijf heeft de weg gewezen met Belvedere, een elegant verpakte klasse-wodka waarvan er per jaar 300.000 kisten, a rato van 25 á 28 dollar per fles, worden verkocht in de VS.

Polmos zette vorig jaar in juli een eerste stap naar verandering toen de merken werden opgedeeld via een ingewikkeld veilingsysteem.

Bialystok verwierf de rechten op Zubrowka en nam een patent op de naam, de fles en het handelsmerk van de grashalm die in elke fles wordt gestoken. Maar de exportrechten voor heel wat traditionele merken, inclusief Zubrowka en Wyborowa, zijn eigendom van Agros, een voormalige communistische handelsgroep.

Pernod bezit 37 procent van de aandelen van Agros en 75 procent van de stemrechten. Pernod heeft ook de gegarandeerde buitenlandse verkooprechten van de wodka, die zijn vastgelegd in een aparte overeenkomst met een looptijd van 25 jaar.

Om zijn eis kracht bij te zetten brengt Pernod een bod uit op Polmos Poznan, de producent van Wyborowa en er bestaat ook de kans dat het een bod uitbrengt op andere distilleerbedrijven zoals Bialystock.

In juli heeft het Poolse parlement, deels op aansporen van het ministerie van Financiën, een wet aangenomen over de industriële eigendom, waardoor de exportrechten van Agros aan de producenten zouden worden toegekend.

Pernod heeft via Franse en Europese diplomaten druk uitgeoefend om die wet ongedaan te maken en de Poolse president Aleksander Kwasniewski heeft de wet voor herziening doorgezonden naar het Poolse constitutionele hof.

Lokale producenten beschuldigen Pernod ervan dat het druk uitoefent en de Poolse vrees voor zijn EU-lidmaatschap uitbuit.

,,Ik vind het vreemd dat de Fransen de Poolse grondwet beter kennen dan de Polen zelf'', zegt Henryk Tomasik, ondervoorzitter van de Poolse Raad van Alcoholproducenten.

Pernod krijgt ook een proces aan zijn broek van Highwood Partners, een Amerikaans hefboomfonds dat 15 procent van Agros bezit. Highwood beweert dat Pernod tegen de belangen van Agros handelt en heeft de vraag gesteld waarom Pernod geen rechtstreeks bod doet op Polmos Poznan of andere distilleerderijen via dat Poolse concern.

De woordvoerder van Pernod, Alain-Serge Delaitte, noemt Highwood ,,een roofdier'' dat uit is op snelle winst op een recente investering.

De eis van Pernod, voegt Delaitte eraan toe, is solide gebaseerd op de 25 jaar durende overeenkomst. Hij zegt nog dat als een van de biedingen van Pernod op merken van Polmos het zou halen, dat het conflict dan vanzelf opgelost is.

Polmos Bialystok, om er maar een te noemen, houdt zich gedeisd over de kwestie tot de knoop ontward is.

Op bepaalde markten wordt met Agros samengewerkt, maar in andere landen waar Agros niet op aanwezig is, wordt er ook promotie gemaakt voor Zubrowka, bijvoorbeeld in Japan waar het 30.000 kisten per jaar verkoopt.

Bialystok is met een jaarlijkse verkoop van 5 miljoen kisten van zowel bizonwodka als Absolvent, de topverkoper van Polen. Bialystok wordt nu al opgevreeën door potentiële investeerders, zegt Jan Malachowski, de grote baas van het bedrijf.

Hij is blij met de belangstelling, maar merkt op dat de privatisering tien jaar te laat komt. Hij denkt dat dat te maken heeft met het feit dat de wodka-industrie, zoals sterke drank, heftige emoties opwekt. ,,Indien dit een bierbrouwerij was geweest'', mijmert hij, ,,dan waren we al jaren geleden geprivatiseerd.''

© The Financial Times