Guy Quaden
© ep
BRUSSEL -- ,,De start van de positieve kredietcentrale heeft niets verheugends'', stelde de gouverneur Guy Quaden van de Nationale Bank gisteren vast. ,,En toch ben ik trots, omdat het uiteindelijk vooral de minstbedeelden zijn die er voordeel uit zullen halen.''

Steeds meer Belgen, blijkt uit de cijfers van de Bank, zijn niet meer in staat het hoofd te bieden aan de schuldenberg die ze hebben opgebouwd. Eind vorig jaar stonden bij de kredietcentrale van de Nationale Bank voor het eerst meer dan 400.000 personen geregistreerd die op een of andere manier in de problemen zijn geraakt. Dat is een stijging met dik tien procent in vijf jaar.

Dat de kredietproblemen snel erger worden, blijkt nog duidelijker uit de evolutie van het ,,achterstallig of opeisbaar bedrag'' waarmee die 403.000 in de boeken van de centrale zijn opgenomen. Samen kijken ze nu tegen een schuldenberg aan van meer dan 1,9 miljard euro. Dat is bijna een derde meer dan vijf jaar geleden.

Het gemiddelde schuldbedrag per geregistreerde is daardoor opgelopen van dik 4.000 euro in 1997 tot 4.755 euro, en het is gespreid over meer contracten dan vroeger. Om het probleem bij de kern aan te pakken, besliste de regering de bestaande ,,negatieve'' kredietcentrale, die alleen probleemgevallen registreert, uit te breiden met ook alle consumenten- en woonkredieten die probleemloos verlopen.

Uiteindelijk duurde het tot begin deze week voor de ,,positieve centrale'' echt van start ging. De bedoeling is dat kredietverstrekkers een zo volledig mogelijke kijk krijgen op de financiële situatie van hun klanten, zodat ze hun kredietwaardigheid beter kunnen evalueren.

Nu blijkt vaak pas nadat een krediet werd toegestaan dat de klant bestaande leningen heeft verzwegen. Maar heel wat kandidaat-kredietnemers overschatten hun terugbetaalcapaciteit en komen zo uiteindelijk in de problemen.

Vanaf 1 juni is een kredietverstrekker verplicht de centrale te raadplegen als iemand een lening aanvraagt. Doet hij dat niet, en komt de klant in de problemen, dan riskeert de kredietverstrekker het recht te verliezen op de rente-inkomsten.

Zelfs als blijkt dat de klant al heel wat kredieten heeft openstaan, al dan niet met betalingsachterstand, kan de kredietverstrekker toch nog beslissen een bijkomende lening toe te staan. Hij is wel wettelijk verplicht een ,,aangepaste'' kredietovereenkomst voor te stellen die rekening houdt met de terugbetalingscapaciteiten.

Hoewel hij de gegevens uit de kredietcentrale dus naast zich kan neerleggen, begeeft de kredietverstrekker zich op glad ijs door een bijkomend krediet te verschaffen aan iemand die al heel wat leningen heeft lopen en/of al betaalachterstand heeft opgelopen.

Als het tot een overeenkomst komt, moet de kredietverstrekker dat binnen de twee werkdagen melden aan de centrale. Zodra een krediet drie maanden betalingsachterstand oploopt, moet dat binnen de acht werkdagen aan de centrale worden doorgegeven.

Ook de al bestaande kredieten zullen in de centrale worden opgenomen, voor zover ze op 1 juni van dit jaar nog een looptijd van ten minste zes maanden hadden. Daardoor zal het aantal geregistreerde contracten in de centrale oplopen van dik 550.000 tot ongeveer 5,5 miljoen en het aantal personen van ruim 400.000 tot 4 miljoen.

Iedereen heeft recht op gratis inzage van de eigen gegevens. Het volstaat daartoe om na 31 augustus een brief te schrijven naar de centrale of langs te lopen bij de loketten van de Nationale Bank.

De gegevens van de positieve centrale worden bewaard tot drie maanden en acht dagen na het verstrijken van de overeenkomst. Die van de negatieve centrale tot een jaar na de regularisatiedatum (dus als de ontlener uit de problemen is geraakt) of tien jaar na de wanbetaling als de terugbetaling nooit plaatsvond.

Naast de betrokkenen zelf en schuldbemiddelaars, advocaten en notarissen hebben alle kredietverleners toegang tot de centrale, maar telkens uitsluitend in functie van specifieke dossiers waarmee ze te maken hebben. Ze zijn allemaal onderworpen aan het beroepsgeheim.

Technisch wordt de toegang tot de centrale geregeld met een elektronische handtekening, en de gegevens van alle raadplegers en raadplegingen worden systematisch getraceerd en bewaard.

  • Nationale Bank van België, Centrale voor kredieten aan particulieren, de Berlaimontlaan 14, 1000 Brussel.