De Verenigde Staten overwegen een nieuwe maatregel om de invoer van Europese zuivelproducten te beperken. Volgens het Amerikaanse ministerie van Landbouw is die importrestrictie ingegeven door de vrees voor mond- en klauwzeer, volgens de Europese Unie gaat het om puur protectionisme.

Toen mond- en klauwzeer in maart het hele Europese continent bedreigde, werkten de Verenigde Staten en de Europese Unie nauw samen om te beletten dat de ziekte zich nog verder zou verspreiden.

Bijna twee maanden later lijkt de epidemie grotendeels onder controle te zijn, zelfs in Groot-Brittannië. Maar nu dreigt een explosief conflict tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie over de maatregelen die nodig zijn om het virus voorgoed uit te roeien.

De Verenigde Staten overwegen nieuwe importrestricties om te voorkomen dat mond- en klauwzeer de Atlantische Oceaan oversteekt en de Amerikaanse veestapel besmet. Onder impuls van de Amerikaanse zuivelindustrie heeft het Amerikaanse ministerie van Landbouw een noodmaatregel uitgewerkt om de invoer van een hele reeks Europese kazen en caseïne (een concentraat van melkproteïne) te verbieden. Als reden geeft het ministerie op dat die producten het mond- en klauwzeervirus kunnen bevatten.

Als die maatregel van kracht wordt en voor heel Europa geldt, dan verliest Europa jaarlijks 27 miljard frank aan inkomsten uit de zuivelexport. Maar de kans is groot dat de maatregel zich in de eerste plaats zal richten tot de landen waar de ziekte daadwerkelijk is vastgesteld: Groot-Brittannië, Ierland, Frankrijk en Nederland.

Alfonso Torres van het Amerikaanse ministerie van Landbouw zei eergisteren dat de dreiging voor de VS gevoelig is afgenomen en dat de Amerikaanse overheid daarom bereid is die ,,regionalisering'' te overwegen. Precies omdat de dreiging afneemt, begrijpt de Europese Unie niet dat men nog bijkomende maatregelen tegen melkproducten overweegt.

De maatregelen zouden normaal gesproken op 7 mei van kracht worden. Maar na klachten van de Europese autoriteiten schoof de datum op naar 21 mei.

,,We overlopen het programma de hele tijd, om te zien waar we moeten bijschaven'', zegt Kevin Herglotz, woordvoerder van het ministerie van Landbouw. ,,Maar we zijn nog geen stap dichter bij een beslissing dan twee weken geleden.''

De wetenschappelijke basis van deze maatregel lijkt zeer wankel te zijn. François Bujon de l'Estang, de Franse ambassadeur in de Verenigde Staten, laat alvast niet over zich heen lopen. Hij liet de Amerikaanse minister van Landbouw, Ann Veneman, wetend dat de maatregel ,,geen enkele wetenschappelijke grond heeft en regelrecht indruist tegen de Amerikaanse verplichtingen binnen de Wereldhandelsorganisatie''.

Om te bewijzen dat MKZ via kazen en caseïne kan worden overgezet, moesten de zuivelindustrie en het ministerie van Landbouw twintig jaar oude studies van onder het stof halen.

,,Je moet nu eenmaal de gegevens gebruiken die je ter beschikking hebt'', zegt Rob Byrne van de National Milk Producers Federation (NMPF). ,,We willen het koste wat het kost vermijden dat het virus ons land bereikt.'' Maar volgens de Europese Unie zijn er andere belangen in het spel.

De Amerikaanse zuivelindustrie trekt president Bush al langer aan de mouw om invoerrechten te heffen op caseïne uit Europa. Amerikaanse melkveehouders overleven alleen omdat de overheid de zuivelprijzen kunstmatig hoog houdt. Ze klagen dat de invoer van caseïne in de Verenigde Staten verzesvoudigde sinds 1995. Dat is te wijten aan een achterpoortje in de Urugayronde van de WTO. Daardoor kan het goedje bijna vrij van invoerrechten het land binnenkomen.

De Europese Unie is de belangrijkste uitvoerder van caseïne naar de VS. Vorig jaar verkocht ze voor zowat tien miljard frank van het concentraat op de Amerikaanse markt. Duitsland en Ierland zijn de belangrijkste producenten, op de voet gevolgd door Nederland. In twee van die drie landen woedt de mond- en klauwzeerepidemie.

De Amerikaanse zuivelindustrie stelt dat de Amerikaanse overheid de komende zes jaar veertig miljard frank kan besparen door de invoer te beperken tot het huidige peil. De Amerikaanse boeren zouden daardoor hun inkomsten in dezelfde periode met meer dan dertig miljard frank zien stijgen.

,,Sommige mensen zien duidelijk spoken'', luidt het bij het Amerikaanse ministerie van Landbouw. ,,Hier is helemaal geen sprake van een handelsoorlog. ,,We hebben er helemaal geen baat bij de zaak op de spits te drijven.''

Maar de Europese Unie vreest dat de Amerikaanse zuivelindustrie, die veel invloed heeft in het Amerikaanse Congres, er wel voor zorgt dat overheid de nieuwe maatregel oplegt. Of er nu een reëel gezondheidsrisico is of niet, speelt daarbij geen enkele rol. Een Europese ambtenaar wou het volgende kwijt over de zaak: ,,Het heeft er alle schijn van weg dat het om een politieke zet gaat, om de binnenlandse belangen te dienen.