© Freddy Heineken
BRUSSEL -- Alfred ,,Freddy'' Heineken, de bekendste Nederlandse miljardair, is niet meer. Hij is overleden in zijn huis in de statige badplaats Noordwijk, aan de gevolgen van een longontsteking. Heineken werd 78 en was al jaren vrijwel volledig verdwenen van het publieke toneel.

Maar Heineken is een monument, niet alleen in de Nederlandse bedrijfsgeschiedenis. Hij was het die tekende voor één van de meest opmerkelijke economische successen uit de twintigste eeuw. Meer dan dat: Freddy, zoals de meeste Nederlanders hem liefkozend noemen, was een flamboyante playboy en een ,,dwangmatig humorist''.

Alfred Henry Heineken zag het levenslicht in 1923 in Amsterdam, in de wijk Nieuw-Zuid. Hij werd, zoals dat heet, met een gouden lepel in de mond geboren. Zijn vader, Henry Pierre Heineken, was chemicus, maar bovenal erfgenaam van de Amsterdams brouwerij die zijn naam droeg.

Toen Freddy nog een kind was, was Heineken al een succesverhaal. In de jaren twintig was het heldere pilsbier, toen nog een zeldzaamheid in Europa, opgeklommen tot het populairste bier van Nederland. Er waren al voorzichtige stapjes gezet richting Afrika, het Midden-Oosten en de Verenigde Staten.

In dat laatste land begon Heineken zijn carrière, op de afdeling marketing. De Amerikaanse aanpak bleef Freddy bij. Eenmaal terug in Nederland ontwierp hij het nieuwe Heineken-logo -- met kleine letters, ,,veel sympathieker'' -- en het groene flesje. Groen straalt rust uit, ontdekte Freddy, lang voor de groene partijen waren ontstaan. Tot op hoge leeftijd bedacht hij alle slogans van het bedrijf zelf.

Freddy had niet alleen een natuurlijk gevoel voor marketing. Hij had ook hersens. Hij slaagde erin in de jaren vijftig opnieuw een controlebelang te verwerven. Zijn vader had zijn aandelen laten verwateren. Alfred Heineken huurde een Rolls Royce en ging naar de ABN-bank in Amsterdam. Tegen een rente van 3,5 procent leende hij 400.000 gulden -- veel geld in die tijd -- en greep de macht langs de beurs. Dat manoeuvre beschouwde hij als zijn allerslimste zet. De controle over zijn bedrijf heeft hij nooit opgegeven. Via een getrapt systeem van holdings hield hij tot na zijn pensioen de touwtjes strak in handen. Tot ongenoegen van de beleggers in de beursgenoteerde holding. Intern was zijn gezag nooit omstreden.

In 1971 ging Heineken zelf op de hoogste stoel zitten. Frankrijk, Groot-Brittannië en Spanje werden zijn eerste belangrijke doelwitten. Toen hij in vaders firma ging werken, brouwde het bedrijf 420.000 hectoliter. Vandaag zijn er dat om en bij 60 miljoen.

Alleen het Amerikaanse Anheuser-Bush (Budweiser) en de agressieve overnemer Interbrew doen vandaag beter. Maar in tegenstelling tot die twee concurrenten, is Heineken er voorlopig als enige in geslaagd van een lokale pils een volwaardige global brand te maken.

Al van jongs af ontwikkelde Freddy Heineken een appetijt voor het mondaine leven. Hij liet zich even vaak opmerken in de internationale jetset -- hij was een goede vriend van Frank Sinatra -- als in Amsterdamse kunstenaarskringen en bij de Nederlandse koninklijke familie. Maar paradoxaal genoeg werd Heineken pas een echt publiek figuur na zijn ontvoering in 1983. Drie weken lang was hij aan een ijzeren ketting vastgebonden door criminelen uit de Amsterdamse onderwereld. Nadien verscheen hij nergens meer zonder lijfwachten.

Nadat hij zich teruggetrokken had als eerste viool van het concern -- hij koos zijn opvolger, Karel Vuursteen, zelf -- werd hij door de Nederlandse en internationale pers vaak en graag geïnterviewd. Een vat vol schuimende ideeën, zo typeerden zijn biografen hem. Heineken ontwierp onder meer The World Bottle, een vierkante Heineken-fles waarmee je een huis kan bouwen. Hij tekende een classicistisch plan voor de herinrichting van Amsterdam, om de stad weer grandeur te geven. En samen met twee professoren pleitte hij ervoor om Europa op te delen in 75 kleine landen, om een Verenigde Staten van Europa te vergemakkelijken.

Heineken laat een dochter achter, Charlene, en vijf kleinkinderen.

U wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld u aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig