BRUSSEL -- Boekhoudschandalen komen vooral voor bij ondernemingen die er een gedurfd overnamebeleid op nahouden, blijkt uit een studie van de universiteit van Maryland. Ook genereuze optieregelingen en de leeftijd van de bedrijfsleiders spelen een rol.

Onderzoekers van de universiteit van Maryland in de Verenigde Staten bestudeerden het geval van 71 ondernemingen die door de Amerikaanse beurswaakhond SEC worden vervolgd voor boekhoudkundige onregelmatigheden. Ze vergeleken de 71 ,,overtreders'' met een controlegroep van 71 vergelijkbare bedrijven uit dezelfde sectoren die het spel wel netjes speelden.

De studie, waarover de Wall Street Journal gisteren berichtte, kwam tot de vaststelling dat de boosdoeners er een actiever overnamebeleid op nahielden dan de andere ondernemingen. In de drie jaar voorafgaand aan de boekhoudfraude deden ze gemiddeld 2 overnames. Het record was 21 overnames.

Maar vaak leverden de overnames niet het verwachte resultaat op. Hoe meer overnemingen, hoe lager de cashflow in het daaropvolgende jaar. Om de tegenvallende voordelen van de overnames te compenseren, namen de bedrijven hun toevlucht tot agressieve boekhoudmethoden, om een stevige groei van omzet en winst te kunnen blijven presenteren, zeggen de onderzoekers.

De topman van een bedrijf dat met de boeken knoeide, bezat gemiddeld aandelenopties ter waarde van drie keer zijn jaarsalaris en jaarlijkse bonus. In één geval liep dat zelfs op tot opties die 37 keer het salaris plus de bonus vertegenwoordigden.

Die optieregelingen zetten de ceo's ertoe aan resoluut door te gaan op het overnamepad, om de aandelenkoers van hun onderneming hoog te houden. ,,De sterke koppeling van het persoonlijke vermogen van de ceo's aan de aandelenkoers van het bedrijf maakt duidelijk waarom de bedrijfsresultaten beter werden voorgesteld dan ze in werkelijkheid waren'', zeggen de onderzoekers.

Ook de leeftijd van de bedrijfsleiders blijkt een rol te spelen. De gedelegeerd bestuurder van een onderneming die met de boeken knoeide, was gemiddeld 51,7 jaar oud, ruwweg drie jaar jonger dan de bedrijfsleiders uit de controlegroep. De jongste was 32 jaar. ,,Jonge bedrijfsleiders nemen vlugger hun toevlucht tot onwettige boekhoudpraktijken omdat ze meer risico's durven nemen'', aldus de studie. Overigens blijkt ook dat de ,,overtreders'' minder onafhankelijke bestuurders hadden dan de ondernemingen uit de controlegroep.