Jean-Marie Messier
© ap
Jean-René Fourtou
© reuters
BRUSSEL -- Onder zware druk van zijn raad van bestuur stapt Jean-Marie Messier op als voorzitter van het Frans-Amerikaanse mediaconcern Vivendi Universal, meldde de Franse pers gisteren. De aankondiging van zijn vertrek leidde tot vreugdetaferelen op de financiële markten: het aandeel Vivendi Universal schoot omhoog.

Druk maar discreet overleg tussen de bestuurders van Vivendi Universal het voorbije weekend, leidde tot de finale vaststelling dat Messier best zou vertrekken als voorzitter van de mediagroep. Messier, voor het blok geplaatst, zou bereid zijn de handdoek te werpen als een akkoord kan worden bereikt over een financiële vertrekregeling, schreven enkele Franse kranten gisteren. Dat laatste bleek nog niet zo eenvoudig, want de officiële aankondiging van het ontslag liet op zich wachten.

Het nieuws over het vertrek van Messier katapulteerde het Vivendi-aandeel bij de opening van de Parijse beurs meteen 20 procent hoger. Maar toen de officiële bevestiging uitbleef, zakte de koers wat terug. Uiteindelijk sloot Vivendi toch nog 9,2 procent hoger af op 23,9 euro.

De positie van Jean-Marie Messier aan het hoofd van Vivendi Universal was onhoudbaar geworden door de financiële problemen waarin hij de groep gebracht had en de steeds verder afglijdende beurskoers. Vorige week had Messier nog een motie van wantrouwen van de Noord-Amerikaanse bestuurders overleefd, dankzij de steun van de Europese -- hoofdzakelijk Franse -- bestuurders. Maar blijkbaar was dat maar afstel, en wilden de Franse bestuurders Messier pas wandelen sturen als een opvolger klaar stond.

Die is gevonden. Het wordt wellicht Jean-René Fourtou (63), een oudgediende uit de Franse bedrijfswereld. Fourtou stond twaalf jaar lang aan het hoofd van de Franse chemiegroep Rhône-Poulenc. Hij bewerkstelligde de fusie van het bedrijf met het Duitse Hoechst tot Aventis, en werd toen vice-voorzitter van de raad van toezicht. Fourtou staat bekend als een goed strateeg, een man van de consensus maar niettemin met een grote autoriteit. Hij is een goede vriend van Axa-topman Claude Bébéar, de éminence grise van de Franse ondernemers en notoir tegenstander van Messier.

Jean-Réne Fourtou krijgt zes maanden de tijd om Vivendi Universal weer op het goede spoor te zetten. In financiële kringen wordt ernstig rekening gehouden met de mogelijkheid dat Fourtou het concern dat Messier heeft opgebouwd, opnieuw ontmantelt. De Amerikaanse activiteiten -- Universal Studios en Universal Music -- zouden worden verzelfstandigd en opnieuw verkocht aan de vroegere eigenaars, de Canadese familie Bronfman. Ook voor de Franse tv-belangen, gegroepeerd rond Canal Plus, zou een (Franse) overnemer worden gezocht. De kern van het afgeslankte Vivendi zou dan nog bestaan uit de telecomafdeling (Cegetel) en de nutsactiviteiten van Vivendi Environnement.

Jean-Marie Messier, nog maar 45 jaar, kwam in 1996 aan het hoofd van Vivendi, dat toen nog gewoon Compagnie Générale des Eaux heette. Hij had zich in de schijnwerpers gewerkt als investeringsbankier bij de Parijse zakenbank Lazard. Messier vormde Vivendi om van een nutsgroep tot de tweede grootste mediagroep ter wereld door gedurfde en dure overnemingen, met als uitschieter de overname van het Amerikaanse Universal in 2000. Zijn ster schoot omhoog en Messier koesterde de bijnaam die hem wat spottend in Parijs was gegeven: J6M, Jean-Marie Messier, Moi-Même, Maître du Monde .

Maar het overnamebeleid van Messier had Vivendi Universal met een grote schuldenlast opgezadeld, van 19 miljard euro, en die begon bijzonder zwaar te wegen door de economische conjunctuurvertraging en de terugval op de beurzen. Over het boekjaar 2001 moest Vivendi een verlies afficheren van 13,6 miljard euro, het grootste verlies ooit in de Franse bedrijfsgeschiedenis.

Sinds begin dit jaar was duidelijk dat Messier niet langer een troef was voor Vivendi Universal, maar een handicap. De aandelenkoers van de groep zakte steeds verder weg. In de eerste helft van dit jaar ging er nog eens 60 procent af. Maar Messier slaagde er niettemin nog een hele tijd in zich te handhaven op zijn wankelende troon. Tot gisteren.

In Parijs heeft de voormalige Vivendi-topman inmiddels al een nieuw koosnaampje gekregen: J7M, Jean-Marie Messier, Moi-Même, Mis á Mort par les Marchés .