BRUSSEL -- Als de piloten stoppen met staken, het personeel in het referendum het (sociaal luik van het) businessplan aanvaardt, Swissair de komende maanden met het volledige, beloofde kapitaal over de brug komt, de filialen verkocht raken en evenveel opbrengen als gebudgetteerd, de bijkomende besparingsmaatregelen drastisch doorgevoerd worden, ergens extra geld uit de lucht valt en de economische en luchtvaartcrisis vlug wegebt, dan heeft een fors afgeslankt Sabena een waterkans op overleving.

VEROORZAKEN DE PILOTEN HET FAILLISSEMENT VAN SABENA?

Een vliegtuigmaatschappij kan niet zonder piloten. Sabena verloor de voorbije drie dagen miljoenen aan inkomsten. Om de klanten zoveel mogelijk op hun bestemming te brengen, zijn peperdure huurtoestellen en interimpiloten nodig. Het is een kwestie van dagen vooraleer het geld op is. Bij Sobelair zou de kassa vandaag al nagenoeg leeg zijn. De commerciële schade op langere termijn is moeilijker te becijferen. Gedelegeerd bestuurder Christoph Müller, die vrijdag nog zijn best deed een zo rooskleurig mogelijk plaatje op te hangen van Sabena om zijn businessplan doorgedrukt te krijgen, herhaalde dat de geschonden reputatie nu de eerste zorg was. Kortom, het standpunt van de piloten is nu wel bekend. Als ze niet snel stoppen met hun acties, zullen ze alle schuld op zich krijgen.

HOE SLECHT STAAT SABENA ERVOOR?

Er is nog wat zakgeld over, zo bleek vrijdag, maar zonder de integrale uitvoering van het plan-Müller haalt Sabena nieuwjaar niet. Een week geleden heette het nog dat Sabena niet eens eind september zou halen, maar dat bleek vooral een drukkingsmidel op de onderhandelaars. De beloofde kapitaalinjectie van 420 miljoen euro (17 miljard frank) zal bijna integraal gaan naar schuldafbouw en het dempen van verliezen. De voorbije drie dagen zijn die verder fors opgelopen.

HOE SLECHT STAAT SWISSAIR ERVOOR?

Swissair zoekt heel dringend 4 miljard Zwitsere frank (2,68 miljard euro). Alleen de steun van de Zwitserse overheid en banken voorkomt dat het deze week al afgelopen is. Swissair neemt draconische maatregelen om te overleven. Een gerechtelijk akkoord lijkt bijna onontkoombaar. De financiële toestand van Swissair is vandaag het grootste probleem van Sabena.

Indien Swissair failliet gaat en herstart in minivorm -- eventueel via een fusie met de zakendochter Crossair -- wordt Sabena een van de belangrijke schuldeisers van Swissair. Maar dat zal weinig zoden aan de dijk brengen. Ook het contract tussen de Belgische regering en Swissair vervalt dan, waardoor alle voorgaande contracten die het ,,hotelakkoord'' ophief, weer onverkort gelden. Dan zijn we vertrokken voor een eindeloze juridische strijd en mag Sabena het vergeten en moet het zelf een gerechtelijk akkoord aanvragen.

Een belangrijke vraag is ook wat dan gebeurt met Swissair als aandeelhouder. Nog steeds is 49,5 procent van Sabena in handen van Swissair. Niet storten en het faillissement van Sabena inluiden, is ook negatief voor Swissair zelf. Bovendien heeft Swissair nog 4 miljard frank te goed van Sabena en de Belgische overheid. Dus kan het maar beter alvast het eerste deel van de beloofde tien miljard overschrijven. De volgende drie dagen worden cruciaal.

KRIJGT MÜLLER DE FILIALEN VERKOCHT?

De vraag is vooral tegen welke prijs. Er zijn geïnteresseerden, maar happig zijn ze niet. Alle onderhandelingen zijn sinds de aanslagen van 11 september en het aanhoudende sociale conflict op waakvlam gezet. Waarom zou Preussag/TUI Sobelair overnemen als het de eigen vliegtuigen niet gevuld krijgt? Swissair gooit dezer dagen ook het gros van zijn activiteiten op de markt. Dat de verhoopte opbrengst op tijd gerealiseerd wordt, is hoogst twijfelachtig.

WAAR KAN SABENA ZICH AAN OPTREKKEN?

De brandstofprijs ligt lager dan vorig jaar. De Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen schrappen veel capaciteit uit noodzaak omdat hun (co-)piloten opgeroepen zijn als reservisten van de Amerikaanse luchtmacht. De vraag naar vliegtuigreizen is ingestort, maar niet verdwenen. Hier heeft Sabena kansen.

KAN BELGIË IETS DOEN VOOR SABENA?

Weinig. De belastingbetaler aanvaardt geen verdere kapitaalstromen richting een veroordeelde maatschappij. De Europese concurrentieregels verbieden zuivere staatsinbreng. Als Swissair afhaakt, is de vraag wel wat de houding zal zijn van de grootste aandeelhouder van Sabena, de overheid. Misschien mag dan meer en beslissen de rechtbanken mee over de kapitaalstromen bij Sabena.

KAN EUROPA IETS DOEN?

Twee zaken. Een oogje dichtknijpen voor Blue Sky en het huidige plan-Müller en aanvaarden dat ,,overmacht'' tot de mislukking geleid heeft. Sabena moet het gekregen kapitaal dan niet terugstorten. Het hulppakket voor de luchtvaartsector, waarover de Europese lidstaten volgende week samenzitten, kan zo hoog gelegd worden dat Sabena de eigen budgetten voor veiligheid en transatlantische vluchten kan versluizen naar verliesposten. In beide gevallen geldt wel dat de concurrenten dit niet zullen aanvaarden en nauwlettend toekijken.

BESTAAT ER WEL EEN TOEKOMST VOOR SABENA?

Müller droomt van een klein Sabena, gespecialiseerd in de zakenreiziger op de Europese markt. De redenering is dat de groten -- British Airways, Lufthansa, Air France, Swissair(?), KLM -- hun klanten aanvoeren vanuit de hele wereld naar hun thuisbasis. Wie dan verder wil, vliegt naar de Europese hoofdstad, Brussel. Sabena verzorgt de trip tot de regionale eindbestemming. Vandaar ook dat de betekenis van Sabena voor België niet onderschat mag worden, en niet om sentimentele redenen. Dagelijks vliegen honderden zakenmensen naar Brussel omdat ze hier iedereen kunnen ontmoeten. De markt is niet niet Frankfurt, Parijs of Londen, wel de secundaire steden die elkaar in Brussel ontmoeten. Sabena zou daarnaast Afrika-specialist blijven.

HOE KAN SABENA DIT BEREIKEN?

Zowat iedereen is het erover eens dat, zelfs als alle bovenstaande voorwaarden vervuld zijn, de overleving onzeker is. Nogal wat partijen aan de Sabenatafel denken (bijna) luidop aan een gerechtelijk akkoord. Een concordaat zou de enige uitweg kunnen zijn. Dat zou Sabena de tijd en de bescherming geven om zich grondig te herstructureren, nog veel verregaander dan vandaag het geval. In dat scenario moet ook een oplossing gezocht worden voor aandeelhouder Swissair. Wie hiervoor het kapitaal moet aanreiken, weet niemand. Dat bij een concordaat de leasingmaatschappijen hun vliegtuigen kunnen opeisen, klopt, maar is weinig waarschijnlijk. Ook de leasingbedrijven zitten in crisis en kunnen elke klant gebruiken.