BRUSSEL -- De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Dat is vooralsnog niet te merken aan schreeuwerige en opzichtige verkiezingsslogans langs Vlaamse steenwegen, maar wel aan de vele lokale wegenwerken. Je vindt, bij wijze van spreken, geen Dorpsplein of Stationsstraat meer zonder dat er klinkers worden gelegd, de slijtlaag wordt vernieuwd of een rotonde op haar plaats wordt gelegd. De wegenbouwers vinden deze ,,kermisperiode'' maar niks. Ze ondervinden nu al dat er nauwelijks wegenwerken worden aanbesteed omdat de meeste besturen niet verder kijken dan de nakende verkiezingen.

De wegenbouwers noemen deze periode de ,,kermisperiode''. Om de kiezers toch maar te laten zien hoe goed ze wel bezig zijn, beslissen vele besturen om een groot deel van de wegenwerken in het jaar voor de verkiezingen te laten uitvoeren. Mogelijk onderschatten ze zo het geheugen van hun kiezers, maar het is in ieder geval een telkens weerkerend fenomeen.

Marc Dillen, secretaris-generaal van de Vlaamse Confederatie van de Bouw, haalt er een statistiek bij om de vierjaarlijkse piek te bewijzen. ,,In de periode 1992-1994 zijn de investeringen in Vlaamse gemeentewegen met liefst veertig procent toegenomen. In 1994 bereikten we een voorlopige recordhoogte met iets meer dan negentig miljard frank. In 1995 en 1996 kwam de klap, want het investeringspeil zakte tot rond de zeventig miljard. Een daling met ongeveer een kwart.''

De jongste twee jaren ging het tempo opnieuw flink omhoog. In 1998 investeerden de Vlaamse gemeentebesturen 81,7 miljard in wegenbouw en vorig jaar klom dat bedrag tot 98,2 miljard. Cijfers voor dit jaar zijn nog niet beschikbaar.

,,Er zijn nog heel wat werken bezig, maar omdat de politici eisen dat die in de weken voor de verkiezingen klaar zijn, zal het snel minder worden'', zegt Marc Dillen.

Sterker: er gebeuren nog nauwelijks aanbestedingen voor werken die na de verkiezingen moeten worden uitgevoerd. Dat is een zorg voor het volgende bestuur en niemand is zeker van een nieuw mandaat. Vandaar.

Voor de aannemers is het misschien aangenaam om nu veel wegenwerken te mogen uitvoeren, zij kijken wel verder en proberen hun orderboekje voor volgend jaar te vullen. Sommige bedrijven hebben extra personeel aangeworven om de vele werken nu uit te voeren, maar wat moet er met hen gebeuren als volgend jaar het werktempo terugvalt, vraagt Mark Dillen zich af. ,,Wegenwerkers hebben een heel bijzonder beroep en kunnen niet zomaar ingezet worden in andere bouwprojecten.''

Deze pieken en dalen hebben ook gevolgen voor de prijzen. In een dalperiode is er te weinig werk voor de wegenbouwers en dalen de prijzen. Volgens sommigen wordt er dan zelfs onder de prijs gewerkt. In een piekperiode stijgen de prijzen.

,,De achterstand in het aantal aanbestedingen is dit jaar nog groter dan anders'', zegt Marc Dillen. ,,Daarom stuurde de sector van de Vlaamse wegenbouw vorige week een brief naar Vlaamse minister van Openbare Werken Steve Stevaert om zijn ongerustheid hierover kenbaar te maken. De sector vreest dat de werkgelegenheid in de wegenbouw in gevaar komt.''

De sector rekent een beetje op de Vlaamse regering om het wegvallen van de lokale wegenwerken op te vangen door meer investeringen in het wegennetwerk van het Vlaamse Gewest.

De Vlaamse regering is nog steeds de belangrijkste investeerder in wegenwerken. Dit jaar is 3,1 miljard frank gepland voor het onderhoud van de Vlaamse gewestwegen, ongeveer 150 miljoen meer dan in 1999. Daarnaast besliste de Vlaamse regering 7,5 miljard te investeren in nieuwe wegen, bruggen, fietspaden, rotondes enz. Dat betekent een vermindering van ongeveer 750 miljoen frank.

Ook hier stelt Marc Dillen vast dat het aanbestedingstempo moeizaam verloopt. ,,In de eerste negen maanden van het jaar wordt ongeveer de helft van de uit te voeren werken aanbesteed, terwijl de andere helft in de laatste maanden wordt aanbesteed. Dat heeft onder meer te maken met de steeds ingewikkelder procedures, maar het betekent wel een extra moeilijkheid voor de aannemers die in korte tijd vele offertes moeten maken.''


Personeel
In het Vlaamse Gewest zijn 769 bedrijven erkend om wegenwerken uit te voeren voor de overheid. Daar werkten in 1998 ongeveer 12.800 personeelsleden. De hele bouwnijverheid telt 109.463 werknemers.

De jongste jaren zijn heel wat wegenbouwers overgenomen door buitenlandse groepen. De bedrijven Van Gorp en Van Broekhoven zijn bijvoorbeeld overgenomen door Franse ondernemingen, terwijl PAB uit Antwerpen en VAG uit Genk overgingen in Nederlandse handen.

Bij Van Gorp werken 150 personeelsleden, waarvan negentig procent in de wegenbouw. Het bedrijf realiseerde vorig jaar in deze sector een omzet van ongeveer 800 miljoen. In de groep Van Gorp zitten ook het transportbedrijf Cotra en het recyclagebedrijf Abar.

Van Gorp is oorspronkelijk een Turnhouts familiaal bedrijf, maar in 1995 werd het overgenomen door het Franse Screg. Deze Franse groep nam onder meer ook Wegebo over.

,,Ook in de wegenbouw is een proces bezig van schaalvergroting en worden regelmatig kleinere familiale bedrijven overgenomen door grotere buitenlandse groepen'', zegt Etienne Scherpereel, gedelegeerd bestuurder van Van Gorp en voorzitter van de koepelorganisatie VlaWeBo. Dat proces wordt overigens nog versneld doordat de wegenbouw een vrij kapitaalintensieve sector is wegens het dure materieel.

Scherpereel stelt dat de piek van wegenwerken in een verkiezingsjaar een oud zeer is, maar heeft de indruk dat ,,het verschijnsel dit jaar wel iets minder sterk is dan bij de vorige verkiezingen''.

,,Deze pieken zijn vervelend om een meerjarenplanning te maken, maar de lokale politici willen nu eenmaal via die werken aan hun bevolking tonen dat ze er zijn. Het is een beetje spijtig, want een betere spreiding maakt een betere prijsvorming mogelijk en de wegenbouwers kunnen hun werven beter plannen.''


Ronse
Yves Deworm, schepen van Openbare Werken in Ronse, zegt dat zijn gemeente in een verkiezingsjaar liefst zo weinig mogelijk werken aanbesteedt. ,,Wij hebben ondervonden dat de prijzen gemiddeld vijf tot tien procent hoger liggen. Er is dan immers te veel werk voor te weinig bedrijven. Dit jaar hebben ook de hogere olieprijzen een rol gepeeld in de prijsstijging voor de asfaltwerken.''

In Ronse wordt op dit ogenblik nog flink gewerkt aan de heraanleg van verschillende straten in het centrum. De twee projecten die nog lopen, zijn samen goed voor 137 miljoen frank, ,,maar wij streven er toch naar om een continu beleid te voeren zonder dat soort piekmomenten''. Deworm geeft wel toe dat er nog geen enkele aanbesteding gebeurde voor volgend jaar. ,,Dat is voor het volgende bestuur.''

Bob van Hooland, de burgemeester van Vlaanderens rijkste gemeente Sint-Martens-Latem, zegt dat zijn gemeente de cyclus van de piekmomenten een beetje volgt, maar gematigd. ,,In 1999 werden trouwens maar voor 108 miljoen frank wegenwerken aanbesteed. Die projecten worden nu uitgevoerd. Dit jaar zijn voor 166 miljoen frank wegenwerken aanbesteed, terwijl in 1998 de top werd bereikt met een bedrag van 176 miljoen frank. U ziet dat we oog hebben voor een langetermijnplanning.''

Misschien dat Van Hooland wel minder schrik heeft om een verkiezingsnederlaag op te lopen. Hij is al vele jaren burgemeester en heeft geen andere partij nodig om zijn gemeente aan de Leie te regeren. Hij heeft dan ook al een investeringsplan klaar voor na de verkiezingen.