Wat doet u als uw maag begint te knorren terwijl u op stap bent in een onbekende stad? U kijkt uit naar een plaats waar u uw honger kunt stillen. Uiteraard stapt u niet het eerste het beste restaurant binnen. Want u bent kieskeurig. U geeft de voorkeur aan een fijne hap boven de kost van een gaarkeuken. Maar hoe selecteert u een restaurant als u niet over voorkennis beschikt? U kunt een blik werpen op de menukaart. Maar meestal word je daar niet veel wijzer van. U kunt even naar binnen gluren, om het interieur te keuren. Dat zegt echter weinig over wat u op uw bord krijgt. U kunt gewoon de andere mensen volgen, en kiezen voor de drukst beklante zaak. Als het dan tegenvalt, bent u tenminste niet de enige die zich heeft vergist. Hoe dan ook, als u alleen op de uiterlijke indiciën kunt voortgaan, blijft het een gokje.

Er bestaan hulpmiddelen om het risico tot een minimum te herleiden. Restaurantgidsen. Ze brengen orde in de chaos. Ze bevatten verslagjes van iemand die vóór u het restaurant heeft bezocht. Dat biedt u toch enig houvast. Vaak wordt het verslagje afgesloten met een waardering. Er worden punten gegeven, koksmutsen toegekend of sterren uitgereikt. Die gidsen u naar de beste restaurants.

Voor de consumenten is het een weldaad dat iemand hen helpt bij de selectie uit het ruime aanbod. Het voorkomt dat twijfel tot besluiteloosheid leidt en dat een economische behoefte onbevredigd blijft. De informatie in de gidsen zorgt ervoor dat vraag en aanbod beter op elkaar worden afgestemd. Het maakt de economie efficiënter en verhoogt de welvaart.

Waarderingen en ranglijstjes die het consumentengedrag beïnvloeden, vind je dan ook overal. Er worden punten toegekend aan alles en nog wat: boeken, cd's, films, tv-programma's, auto's, beleggingsfondsen, aandelen, wijnen, hotels, toeristische bezienswaardigheden, afwasmachines. Zelfs aan politici!

Van die lijstjes gaat een grote macht uit. Ze kunnen een product of dienst maken. Maar ook breken. Wie een negatieve beoordeling krijgt, mag zijn boeltje pakken. Dat legt een enorme druk op de aanbieders van goederen en diensten om het beste van zichzelf te geven. Zet u nog een voet binnen in een eethuis dat in een restaurantrubriek van een of ander blad maar een quotering van zes op tien heeft gekregen? Alleen bij een aanval van geeuwhonger misschien. Een acht lijkt een minimum.

De Franse topkok Bernard Loiseau schoot deze week een ster in zijn hoofd. Hij had in de jongste editie van het gastronomische tijdschrift GaultMillau een waardering gekregen van zeventien op twintig. Dat is grote onderscheiding. Maar voor de man, een mediavedette, was het een publieke vernedering: twee jaar geleden had hij negentien op twintig gehaald. Hij kon zijn vuren nu wel doven, want de klanten zouden voortaan zeker wegblijven.

Meester-kok Loiseau had in drie jaar niet één dag vakantie genomen. Hij had immers een reputatie te verdedigen. Ieder ochtend wellicht trok hij naar de vroegmarkt om persoonlijk verse waren uit te kiezen. Elke middag en avond was hij in de keuken in de weer om de fijnste gerechten op de borden te toveren. Hij spande zich tot het uiterste in om bij een volgende beoordeling twintig op twintig te halen. Felicitaties van de jury. En dan schrijft een oelewapper van GaultMillau zonder pardon dat zijn kookkunsten erop achteruit zijn gegaan. Loiseau kon toch niet weten dat de enquêteur geen spruitjes lustte?

Waar halen de lui van GaultMillau de autoriteit om te oordelen wat lekker is en wat niet? Wat weet Michelin, een bandenfabrikant, van gastronomie? Smaken kunnen bovendien verschillen. De gustibus -- et coloribus, et mulieribus -- non disputandum est, zegt een oude wijsheid.

Het verbaast me dat de consumenten zo slaafs het dictaat van de lijstjes ondergaan. Hechten ze dan zo weinig belang aan hun persoonlijke voorkeur? Je kan maar beter je eigen mening hebben. Wat voor de een de Beste Koop is, kan voor een ander een miskoop zijn.

En de producenten? Ze spelen het spel graag mee als ze in de prijzen vallen. Want het doet de kassa extra rinkelen. Maar ze vergeten licht dat er niet alleen rijzende sterren zijn. Ook vallende. En die kunnen veel schade aanrichten. Stars, they come and go.