De terugkeer van Halloween


Volgens sommigen is de intocht van Halloween in Europa het zoveelste symptoom van de algehele veramerikanisering van onze cultuur. Ze zien het fenomeen als pure commercie en staan dan ook afkerig tegenover deze vreemde indringer die de ingetogen sfeer van Allerheiligen met luidruchtige en griezelige kitsch komt verstoren. Dat is één kant van het verhaal. Maar als je dit gebeuren vanuit antropologisch (of volkskundig) oogpunt bekijkt, wordt de zaak complexer. Bij nader toezien blijkt dat Halloween een van de oudste en oorspronkelijkste winterfeesten van Europa is. Een korte reconstructie.

Samhain was het oogstfeest van de Kelten dat gedurende verscheidene dagen werd gevierd. Al wat op 1 november nog aan de bomen hing of op de velden stond, mocht niet meer geoogst worden en werd dus taboe. Het werd geofferd aan de natuurgeesten. Samhain was ook een slachtfeest: de kudden werden naar de dorpen gebracht en dieren werden geslacht voor de wintervoorraad. Er werden grote vuren aangelegd tegen de kou en de duisternis maar ook als vruchtbaarheidsrite. De nacht van Samhain, van 31 oktober ...