BRUSSEL -- Concurrentie is een zegen voor de consument, het biedt hem de mogelijkheid de beste service te krijgen tegen de laagste prijs. Tenminste, zolang die consument nog de bomen ziet in het bos van de concurrerende aanbiedingen. Concurrentie en transparantie gaan moeilijk samen.

Eerlang moet het bonus-malussysteem in de autoverzekeringen sneuvelen. De Europese Commissie oordeelt dat dit systeem de vrije concurrentie beperkt omdat alle maatschappijen verplicht zijn dezelfde premieniveaus te hanteren voor dezelfde bonus-malustrap en dezelfde sprongen toe te passen voor wie een ongeval veroorzaakt (DS 20 januari).

Als dit systeem verdwijnt, kan iedere maatschappij een eigen tariefstructuur uitwerken. Dat betekent dat het absolute premiebedrag per jaar niet langer het hele verhaal vertelt. De consument moet ook rekening houden met wat er gebeurt wanneer hij een ongeval veroorzaakt. Een autoverzekering afsluiten wordt een stuk ingewikkelder, en de prijsbewuste consument heeft het al zo lastig.

Wie durft met de hand op het hart beweren dat hij voor zijn telefoonbehoeften de goedkoopste gsm-formule heeft gevonden? Of dat hij de absolute bodemprijs betaald heeft voor een vliegtuigticket? Of dat er niet een nog gunstiger financieringsformule voor de hypotheeklening had ingezeten?

Toen de staatsregie RTT nog instond voor het telefoonverkeer in België, was er geen keuzeprobleem. Van gsm was nog geen sprake en de tarieven voor vaste telefonie kon je niet vergelijken bij gebrek aan referentie. Het was de RTT of niets. Die volstrekte duidelijkheid had natuurlijk zijn keerzijde. De dienstverlening of wat daarvoor moest doorgaan van monopolist RTT was legendarisch. Zonder lange arm kon je weken wachten op een telefoonaansluiting. Een gelijkaardige situatie heerste in de luchtvaart, elk land had zijn eigen nationale luchtvaartmaatschappij. Op internationale vluchten legden de twee betrokken nationale maatschappijen de capaciteit, frequentie en tarieven vast. Van concurrentie was er nauwelijks sprake. De liberalisering van de luchtvaart heeft daar verandering in gebracht, met forse prijsdalingen tot gevolg. Reizen per vliegtuig is niet langer voorbehouden aan de happy few . De drukte in en om luchthavens moeten we erbij nemen.

Tot begin jaren '80 was een hypotheeklening met vaste rentevoet over de hele looptijd de norm. Sindsdien zijn er allerhande formules met variabele rentevoet bijgekomen. Er bestaan zelfs al formules waarbij de rentevoet vastligt, maar de afbetalingsperiode kan wijzigen. Om dan ook nog de fiscaal interessantste formule te vinden, is professioneel advies meer dan nodig.

En dan te beseffen dat we straks ook nog gaan kunnen kiezen bij wie we elektriciteit of gas kopen en wie we onze brieven laten bezorgen. Zelfs een traditionele instelling als de NMBS heeft in het hst-verkeer de uniforme tarifering per kilometer opgegeven en zet de tarieven in functie van de concurrentie met het vliegtuig. De trein wordt een beetje rekenen.

,,Het is een trend die je niet tegenhoudt'', zegt Ivo Mechels van de consumentenorganisatie Test Aankoop. ,,Mede onder Europese druk verdwijnen de monopolies en de beschermende afspraken ten voordele van de vrije concurrentie. In die concurrentiële omgeving gaan bedrijven segmenteren en differentiëren.''

,,Vroeger konden wij nog in een tabel samenbrengen wat voor elk profiel van autobestuurder de beste verzekering was, nu kan dat niet meer. Hetzelfde geldt voor gsm-abonnementen. Daarom bieden we nu aan onze leden de mogelijkheid om, liefst via e-mail, zo veel mogelijk gepersonaliseerde informatie op te vragen.''