BRUSSEL _ De eerste ruimtetoerist is deze ochtend aangekomen in het Internationaal Ruimtestation ISS, zo was live op NASA TV te zien.
Om 09.55 uur onze tijd koppelde de Sojoez TM-32 capsule zich vast aan het ISS. Ze was zaterdag vlekkeloos met een Sojoez-U draagraket gelanceerd vanop de basis Bajkonoer in Kazachstan.

Endeavour

Gisteren heeft het Amerikaanse ruimteveer Endeavour zich bijtijds uit de voeten kunnen maken, om een veilig aanmeren van de Sojoez mogelijk te maken. Het ISS kende vorige week ernstige computerproblemen, waardoor een langer verblijf noodzakelijk werd. Na een mini-rel kwamen Amerikanen en Russen overeen dat de Sojoez wel degelijk zoals gepland zaterdag zou vertrekken, doch het aanmeren zou uitstellen indien Endeavour nog aan het ISS zou hangen.

Sojoez

Aan boord van de Sojoez bevindt zich de zestigjarige Amerikaan Dennis Tito. Hij gaat de geschiedenis in als de eerste echte ruimtetoerist. Hij had aanvankelijk een trip naar de MIR 'geboekt'. Moskou bood hem om het contract van nominaal 20 miljoen dollar - in de praktijk naar verluidt 18 miljoen dollar - toch na te komen, een reisje naar het prille ISS aan.

De Sojoez TM-32 was een buitenkansje. De beroepskosmonauten Talgat Moesbajev en Joeri Batoerin moeten immers de capsule naar het ISS brengen om te fungeren als nieuwe reddingssloep. Zij keren op 6 mei terug met de Sojoez TM-31 waarmee de eerste vaste bemanning op 2 november in het ISS is aangekomen, en die zijn maximaal voorziene levensduur als evacuatiemiddel zowat heeft bereikt. Zowel in de TM-31 als de TM-32 was plaats vrij voor een derde - bij de Russen steeds op maat gemaakte - stoel.

De NASA en de andere westerse partners in het ISS, in het bijzonder ESA (inclusief Belgisch regeringscommissaris voor wetenschapsbeleid Yvan Ylieff) hadden zich fel tegen de trip van Tito verzet. 'Onveilig' en 'onprofessioneel' klonk het. Doch Moskou zette door en hamerde erop dat Tito voldoende getraind was in de sterrenstad, nabij Moskou.

Uiteindelijk zwichtte het Westen. Tito diende echter een verbintenis ondertekenen waardoor noch hij, noch zijn nabestaanden een schadevergoeding gaan eisen als hem iets overkomt. Bovendien draait hij op voor alle schade die hij veroorzaakt. Zonder een 'babysittend' lid van de tweede vaste bemanning mag hij de Amerikaanse secties van het ISS niet binnen, en die toegang is bovendien gelimiteerd tot veiligheidsvoorzieningen en de procedures daaromtrent. Rusland diende te beloven dat het voor het laatst een dergelijke unilaterale beslissing nam.

Moskou werkt ondertussen een document uit met betrekking tot het statuut van toekomstige niet-professionele ruimtevaarders. In ieder geval onderhandelt de Amerikaanse regisseur James Cameron, de maker van 'Titanic', over een trip naar het ISS.

Tito is officieel wetenschappelijk kosmonaut, het statuut dat ook Dirk Frimout negen jaar geleden had. Doch de schatrijke Californier weet - behalve foto's nemen - niet echt wat hij in het ISS gaat uitvoeren. De NASA hoopt vurig dat hij niet in de weg zal zweven, en heeft in ieder geval de voorziene activiteiten wat naar beneden geschroefd.

Mogelijk is er een nieuwe rel in de maak. Gezagvoerder Talgat Moesbajev van het ISS heeft laten doorschemeren dat Tito wat hem betreft overal mag gaan waar hij wil. De Amerikaanse opvarenden Susan Helms en James Voss gaven geen blijk van ernstige bezwaren tegen de komst van Tito.