Nederlandse journalisten achter de tralies
Foto: rr
Opschudding bij onze Noorderburen. Gisteren nam de Nederlandse Justitie twee verslaggevers van de krant De Telegraaf gevangen omdat ze weigerden hun bron te onthullen nadat ze een lek hadden onthuld bij de AIVD, de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Vandaag opent De Telegraaf paginagroot met een oproep om de journalisten vrij te laten.
,,Laat ze vrij!'', bloklettert de krant. En verder: ,,Zij werden maandenlang afgeluisterd. Nu zitten ze achter tralies, 'gegijzeld' tussen moordenaars, dieven en verkrachters. Om hen te dwingen hun bron te onthullen. Onaanvaardbaar. Een verbijsterende nieuwe aanval op de persvrijheid.''

,,Zwaar klote”, reageerde Bart Mos vanochtend om 8 uur per telefoon op de vraag hoe zijn eerste nacht in een cel is geweest. ,,We zitten in een zwaar verouderd cellenblok, waar volgens mij na de oorlog nog nazi’s opgesloten hebben gezeten”, fulmineert Mos. ,,Een smerige cel van twee bij vier meter met een open wc. Het stinkt enorm naar urine. Ik sta nu op de gang te bellen. Ik ben blij dat ik even weg ben uit die vieze zooi'', zo staat de lezen in de krant.

Getuigen

Begin dit jaar publiceerde De Telegraaf een stuk van Joost de Haas en Bart Mos, waarin informatie stond uit geheime dossiers van de inlichtingendienst AIVD. Meer nog, de journalisten bracht een lek binnen de AIVD aan het licht. Het artikel onthulde dat topcrimineel Mink K. en zijn bende miljoenen reserveerde voor de omkoping van politie- en justitiepersoneel. Daarmee kocht de misdadiger onder andere politiedossiers.

De Telegraafjournaliten moesten getuigen in de zaak tegen ex-AIVD'er Paul H. en twee medeverdachten. Ze worden ervan verdacht dossiers van de AIVD te hebben gelekt. Paul H. ontkent echter alle beschuldigingen en om na te gaan of hij de waarheid spreekt, eist het gerecht dat de Haas en Mos de naam noemen van de persoon die hen de informatie heeft verstrekt voor hun ophefmakende reportage.

Grof schandaal

De journalisten weigerden daarop in te gaan, waarop de Nederlandse Justitie hen in de cel gooide. Adjunct-hoofdredacteur Kees Lunshof van De Telegraaf noemt de rechterlijke uitspraak een grof schandaal.

,,Dit is een zinloze aantasting van de persvrijheid. Journalisten moeten hun bronnen geheim kunnen houden. En dat zullen ze ook doen. Het is belangrijk dat klokkenluiders zich vrij voelen om via ons iets aan de kaak te stellen. In dit geval dat stukken van de AIVD rondslingeren en in handen zijn gevallen van criminelen'', fulmineert hij.

,,Journalisten kunnen alleen bij hoge uitzondering informatie geven over hun bronnen’, aldus Lunshof. ‘Bijvoorbeeld als sprake is van een dreigende aanslag. Zoiets speelt nu helemaal niet'', besluit Lunshof.

Bronnengeheim beschermen

Ook de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) is niet te spreken over de gijzeling. ,,De rechter-commissaris heeft te makkelijk gegrepen naar zo’n ingrijpend middel'', protesteert secretaris Thomas Bruning. ,,Dit heeft grote gevolgen voor journalisten en hun families.''

De Haas en Mos zitten in de gevangenis in Scheveningen. Woensdag beslist de raadkamer of hun gijzeling met twaalf dagen wordt verlengd. Eerder stelde de rechter dat de journalisten te lang zijn afgeluisterd door de AIVD. De dienst probeerde op die manier hun bronnen te achterhalen.

In België is het bronnengeheim beschermd sinds de wet van 7 april 2005. Volgens het Arbitragehof kon de wetgever het journalistieke bronnengeheim verregaand beschermen, omdat dit in het belang is van de persvrijheid en de democratie.