Nationalisatie haalt het van BNP Paribas
Foto: belga
Zondag in de late namiddag koos Leterme voor een nationalisatie. Het alternatief, een volledige verkoop aan BNP Paribas, zou België geschaad hebben.

BNP Paribas is op een zucht van de eindstreep gestrand. In tegenstelling tot wat door de buitenwacht aangenomen werd, was BNP Paribas al eind vorige week in de running. Vrijdagnamiddag circuleerde bij Fortis al het gerucht dat een papieren omruilbod op Fortis in de lucht hing. De week eindigde met het besef dat er kordate actie nodig was om een vicieuze cirkel te doorbreken. Zowel de banktoezichthouder CBFA, de Nationale Bank, politici, bankiers, als tal van zakenadvocaten en zakenbankiers waren druk in touw in een wedloop tegen de klok.

BNP Paribas begon het weekend met voorsprong omdat het vrijdag al de hele dag in de weer was om Fortis over te nemen. De werkzaamheden gingen door tot een stuk in de nacht. Het leek er lange tijd op dat BNP Paribas de buit zou binnenhalen. Maar er waren nog veel scenario's. Ook ING werd mee in de race gezet. Een eventuele nationalisering, toen nog één van de B-scenario's, werd enkel als een eventualiteit achter de hand gehouden indien de onderhandelingen zouden mislukken.

Bovendien liepen de complexe onderhandelingen stroef. Maurice Lippens was niet bij de overnamegesprekken betrokken. Hij sprak wel met de toezichthouder. De toezichthouder (NBB, CBFA) had de belangrijkste rol. Die was niet geïnteresseerd in de biedprijs, maar wel in de prudentiële aspecten, de solvabiliteit van het plan, het effect op het vertrouwen van de markt en de kans op een domino-effect. Ook premier Leterme (CD&V) en zijn medewerkers en minster van Financiën Reynders (MR) volgden de zaken van nabij op. De prijsonderhandelingen met Fortis waren iets van het tweede plan. De contacten met Fortis van BNP Paribas waren vooral gericht op het onderzoek van de boeken en managementpresentaties.

ING lag als koper minder voor de hand door zijn dominante positie in Nederland. Als ING Fortis zou kopen, dreigde in België in de bedrijvenmarkt een duopolie te ontstaan tussen KBC en Fortis met Dexia op geselecteerde markten als derde speler. ING leek vooral in de running om de druk op BNP Paribas te houden. Andere partijen als HSBC die eerst genoemd werden, zijn niet gesignaleerd in de dataroom waar Fortis gevoelige informatie moest vrijgeven.

Er lagen ook andere scenario's op tafel, zoals de vraag aan KBC om een fusie te overwegen. Toen het zondag was, was een overname van Fortis in zijn geheel door BNP Paribas het scenario waar nog steeds op gemikt werd. Maar de gesprekken liepen stroef. Positief was dat, hoewel BNP Paribas vooral geïnteresseerd was in de banktak, het voor de totaliteit ging. Het zou nadien niet de verzekeringspoot verkopen. Voor ABN Amro lag dat eventueel anders.

De Fransen, goed voor een marktwaarde van 60 miljard euro, boden echter zeer weinig. Ze stelden een omruilbod voor met aandelen BNP Paribas die het aandeel Fortis diep beneden de 5,5 euro waardeerden. Bovendien vroegen ze tal van garanties van de overheid. BNP Paribas wou niet het risico lopen om zelf vervolgens in de markt als een zwakke schakel aangezien te worden. België dreigde aan te kijken tegen het verlies van zijn grootste financiële instelling, verdere waardevernietiging voor de talrijke aandeelhouders van Fortis en een belastingbetaler die potentieel zou moeten opdraaien voor verliezen op complexe producten in de portefeuille van Fortis. Eén van de problemen was de extreme volatiliteit op de portefeuille Credit Default Swaps van circa 40 miljard. Complexe financiële producten waarin er door de bankcrisis geen normale prijsvorming meer mogelijk is.

Ergens in de late namiddag nam de overheid de volgens specialisten enige juiste beslissing: Fortis zelf redden door op het niveau van de bank, een dochter van de beursgenoteerde holding, kapitaal te injecteren. De overheidsholding FPM werd in stelling gebracht om geld te mobiliseren. Ook de Luxemburgse autoriteiten werden gecontacteerd alsook de ministers van Financiën van Nederland en Luxemburg. Jean-Claude Trichet, de voorzitter van de ECB, zette mee zijn schouder onder het liquiditeitsgedeelte. Trichet sprak van een injectie in de Europese bankenmarkt van 30 miljard euro om de bankenmarkt maandagochtend vlot te trekken.

Opvallend was dat de Belgische en Luxemburgse autoriteiten het al min of meer over bedragen eens waren voor de kapitaalinjectie. Rond Nederland bleef het stil. Opmerkelijk, want Fortis heeft in Nederland zeer belangrijke activiteiten in de vorm van de verzekeraars Amev, ASR en Fortis Bank Nederland. ING zou ABN Amro kopen, maar Fortis was het 's avonds nog niet eens met de biedprijs van 10 miljard. De race tegen de klok werd voortgezet. De deadline werd opgeschoven van 22 uur naar 2 uur, de opening van de Aziatische markten.