MR-senator Alain Destexhe wil dat ons land mee betaalt om een kernreactor in Congo te beveiligen.
In 1958 installeerde België, met de hulp van de VS, een kernreactor aan de universiteit van Kinshasa. Dat paste ironisch genoeg in het kader van de actie Atoms for peace. De Amerikanen leverden de uraniumstaven, ons land verzorgde de technische bijstand. Op 6 juni 1959, een jaar voor de onafhankelijkheid, werd de reactor in gebruik genomen. Uiteindelijk was hij elf jaar in gebruik. In 1972 werd vervolgens een geavanceerder model in gebruik genomen.

Tot 1987 leverde het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) uit Mol de nodige bijstand. Sinds het begin van de jaren negentig werd echter niet meer in onderhoud geïnvesteerd. Verscheidene instrumenten zijn defect en werden niet hersteld. Technici moeten de uraniumstaven met een vishengel uit het reactiebad met water halen.

Volgens Destexhe, die deze week de installaties in Congo bezocht, bevinden ze zich in een lamentabele toestand. ,,In 2004 voerde het Internationaal Atoomagentschap (IAEA) voor het laatst een controle uit’’, aldus Destexhe. ,,Uit het vertrouwelijke verslag dat ik kon inkijken, blijkt dat slechts tien procent van de internationale veiligheidsstandaarden wordt nageleefd.’’

Op zich zijn de uraniumstaven niet gevaarlijk. Maar landen die een atoomwapen willen ontwikkelen, kunnen er wel iets mee doen, klinkt het. De staven kunnen ook gebruikt worden om een zogenaamde vuile bom aan te maken.

De Franstalige liberale senator waarschuwt dat misbruik van het uranium geen theorie is. Op het einde van de jaren zeventig werden twee uraniumstaven gestolen. In 1998 bleek dat ze in het bezit waren van de Italiaanse maffia.

Op korte termijn wil Congo geen afstand doen van de reactor. Het land heeft die naar eigen zeggen nodig voor onderzoek. Er is zelfs sprake van de installatie van een reactor van een nieuwe generatie.

Volgens Destexhe moet de reactor op korte termijn gemoderniseerd worden om hem in overeenstemming te brengen met de internationale standaarden. Daar hangt een prijskaartje van tien miljoen dollar aan vast. ,,Op middellange termijn moet de kerninstallatie ontmanteld worden’’, klinkt het. ,,Er zijn alternatieven om gelijkaardig onderzoek uit te voeren’’. België heeft volgens de MR-senator een historische verantwoordelijkheid in dit dossier.

Premier Guy Verhofstadt (Open VLD) werd zondag over de toestand ingelicht, aldus zijn woordvoerder. Hij heeft het SCK gevraagd om een eerste rapport op te maken en eventuele oplossingen aan te reiken. Het rapport moet morgen klaar zijn en zal aan het IAEA overgemaakt worden. Daarna zal het SCK ter plaatse gaan om de toestand op het terrein grondig onder de loep te nemen.