Na één dag crisisberaad lijken vooral ING en BNP Paribas te pokeren om Fortis. Graaf Maurice Lippens is zijn bedrijf kwijt. De gevolgen voor België zijn groot.
Talrijke partijen werkten zaterdag koortsachtig verder aan een reddingsplan voor Fortis. Inzet: tegen uiterlijk maandagochtend het reddingsplan klaar hebben. Zowel de banktoezichthouder CBFA, de Nationale Bank, Belgische en Nederlandse politici, bankiers, als tal van zakenadvocaten en zakenbankiers waren druk in de weer in een wedloop tegen de klok.

‘Neen, we hebben niet nog enkele dagen de tijd. Voordat de markten maandag open gaan, moet een oplossing er zijn’, zegden specialisten. ‘We kunnen geen enkel risico nemen.’

Zaterdagavond waren er twee pijnlijke zekerheden: graaf Maurice Lippens is de door hem uitgebouwde bankverzekeraar kwijt en Fortis ziet er maandag ingrijpend anders uit. Het schip is in een te zware storm gekomen om gered te kunnen worden via het lozen van wat ballast.

De prioriteit voor de regering daarbij is het vrijwaren van het spaargeld van de spaarder. En dat kan alleen door de markten maandag een krachtig signaal te geven. Vandaar dat er zaterdag in eerste instantie werd gewerkt aan scenario’s waarbij Fortis in zijn geheel verkocht wordt. Het Nederlandse ING en BNP Paribas zitten in de onderhandelingen van de laatste kans. ING wordt bijgestaan door JP Morgan. Fortis wordt geadviseerd door Morgan Stanley.

BNP Paribas is in principe enkel geïnteresseerd in de bankpoot maar zou later de verzekeringstak aan een derde partij zoals Allianz, Generali of Axa kunnen doorverkopen. In 1999 stond Fortis op het punt te fuseren met BNP Paribas maar dat sprong af op de rol die Maurice Lippens zou kunnen spelen in de groep. ING zou vanuit concurrentiestandpunt in een problematische situatie zitten. De onderhandelingen liepen zaterdag vrij stroef, heette het.

Sommigen sluiten niet uit dat er nog een ander konijn uit de hoed wordt getoverd. In de verzekeringstak zou bijvoorbeeld het schadebedrijf aan Belgische partijen doorverkocht kunnen worden, maar dat lijkt onvoldoende om Fortis te redden.

‘Wat je ’s ochtends ontvangt, ben je ’s avonds al weer kwijt door mensen die hun geld terugtrekken, ook al lopen ze geen risico zoals premier Yves Leterme verzekerde. Een Northern Rock is heel nabij’, zei een financier. Northern Rock werd genationaliseerd door de Britse overheid. Fortis is een maatje groter en de Belgische staat een paar maatjes kleiner dan de Britse. Ook in de VS zijn al enkele instellingen genationaliseerd.

Vrijdag was ook nog gesproken over een soort kapitaalinjectie via een superkrediet waaraan ook Belgische banken zouden deelnemen en waarbij ook activa aan hen zouden worden verkocht. Die piste was zaterdag (voorlopig?) op de achtergrond geraakt. Hetzelfde geldt voor het scenario van een kapitaalinjectie van de Nationale Bank van België in de bankpoot van Fortis, al wordt dat voor alle zekerheid nog achter de hand gehouden.

Het is cynisch om vast te stellen dat Fortis op zich een rendabele instelling is die mooie winsten maakt maar die nu voor een prikje van eigenaar dreigt te veranderen. De bankverzekeraar heeft op zeer korte termijn eigenlijk ook geen solvabiliteitsprobleem, maar de bankpoot is in de problemen gekomen als gevolg van een vertrouwenscrisis. Dat heeft een mechanisme in gang gezet, dat enkel gestopt kan worden door het schip te bunkeren.

Dat het zo ver is kunnen komen, heeft te maken met de internationale bankencrisis maar ook met een aantal misrekeningen van Fortis. Op het ogenblik dat de kredietcrisis begon, schreef het een cheque uit van 24 miljard euro voor de gedeeltelijke overname van ABN Amro terwijl het dat geld niet had. Toen de markt vorig najaar verslechterde, werd niet aan de ingebouwde noodremclausules getrokken. Ondertussen zijn héél veel kleine en grote aandeelhouders circa 30 miljard euro kwijt, het verschil namelijk in beurswaarde begin vorig jaar en nu.

De val van Fortis zal grote gevolgen hebben voor de Belgische economie. Als ING de buit binnenhaalt, dreigt op de bedrijvenmarkt een duopolie tussen ING en KBC en wordt de kredietverlening duurder naar analogie met wat in de energiemarkt gebeurt. Een Frans scenario is evenmin aantrekkelijk zoals de ervaringen met Suez aantonen. Specialisten waarschuwen ondertussen dat het om complexe en delicate onderhandelingen gaat. ‘Wat niet mag gebeuren is dat men maandagochtend met lege handen staat. Dat kan men zich niet permitteren.’