PODGORICA - Als het aan de Montenegrijnse toppolitici ligt, komt ook een einde aan het laatste restantje van het voormalige Joegoslavië -de Unie Servië-Montenegro. In een brief aan hun Servische ambtgenoten hebben de president en de premier van Montenegro, Filip Vujanovic en Milo Djukanovic, voorgesteld de huidige unie om te vormen tot een gemeenschap van onafhankelijke staten. Servië reageert afwijzend.

De Montenegrijnse politici stellen voor dat beide ex-republieken van communistisch Joegoslavië wederzijds elkaars onafhankelijkheid erkennen, en die dan later bij referendum bekrachtigen. Dat zou een garantie betekenen voor ,,stabiele en duurzame relaties''.

De Unie van Servië en Montenegro is amper twee jaar oud en vervangt de Federale Republiek Joegoslavië. De twee republieken hebben een gemeenschappelijk parlement en een Commissie van de Unie, samengesteld uit afgevaardigden en functionarissen van beide entiteiten. Voorts voeren Servië en Montenegro een gemeenschappelijk buitenlandbeleid en hebben zij een militair bondgenootschap. Montenegro telt amper 650.000 inwoners.

Het voorstel is volgens de Servische premier Kostunica ,,een grote schending'' van het twee jaar geleden door beide partijen goedgekeurde grondwettelijke charter. Een verandering van deze beginselen, zo stelde de premier, kan slechts via de procedures die het charter daartoe voorziet.

Servië wijst afscheidingsvoorstel Montenegro af BELGRADO, 23 febr. (AP) - De premier van Servië, Vojislav Kostunica, heeft woensdag Montenegro’s voorstel om de unie met Servië te verbreken, van de hand gewezen. Kostunica deed het voorstel af als een ernstige schending van het akkoord, gesloten onder toezicht van de EU, waarmee de unie in 2003 in het leven werd geroepen. In het ’Akkoord voor de transformatie van de unie van Servië en Montenegro in een gemenebest van onafhankelijke en internationaal erkende staten’, maakte Montenegro dinsdag zijn wens tot onafhankelijkheid bekend. De Montenegrijnse regering stuurde het principeakkoord ter bestudering naar Servië. Servië en Montenegro hebben op grond van het huidige unieverdrag al ruime autonomie. De zwakke federale regering heeft alleen bevoegdheden op het gebied van buitenlandse zaken en defensie. De Montenegrijnse premier en president noemen de huidige unie in hun akkoord "niet functioneel". "Haar instituten zijn langzaam en inefficiënt. Montenegro wil een nieuw relatiemodel, waarin de huidige gebreken zijn opgelost en een duurzame, stabiele en kwalitatieve samenwerking is gegarandeerd", schrijven de Montenegrijnse leiders. Het nieuwe verdrag zou door de parlementen van Servië en Montenegro moeten worden geratificeerd. Van de unie zou alleen een los militair bondgenootschap moeten overblijven. Als concessie aan Belgrado wil Montenegro de zetels die de unie bezet in internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties, aan Servië laten. De Montenegrijnse leiders rekenen erop dat hun land eenmaal onafhankelijk zelf zetels krijgt. Kostunica heeft er steeds naar gestreefd de unie met Montenegro te behouden. Maar ook in Servië bestaat inmiddels een sterke beweging voor het ontmantelen van het toch al weinig voorstellende verbond. De EU verzocht Servië en Montenegro de unie niet voor 2006 op te doeken. Montenegro dreigde eerder al om in februari 2006 een referendum te houden over afscheiding als Servië niet in zou stemmen met ontbinding van de unie.