Slimme meid rookt ook niet
Een slimme meid heeft haar kinderen op tijd, rookt niet en zorgt dat ze geen overgewicht heeft. Levensstijl heeft een veel grotere impact op onze vruchtbaarheid dan velen willen geloven.
Per jaar worden in ons land vijfduizend kinderen geboren die pas na medische assistentie verwekt konden worden. De trend is stijgend. Steeds meer paren slagen er niet in om na één jaar ‘proberen’ een zwangerschap tot stand te brengen: zij zijn ‘verminderd vruchtbaar’. Het gaat nu om 1 op 6 koppels, of dubbel zoveel als 15 jaar geleden.

Of het milieu daaraan ten grondslag ligt, blijft volgens professor Petra De Sutter, fertiliteitsexperte van de Universiteit Gent, onzeker: ‘Tien jaar geleden pakte een Skandinavische studie uit met het feit dat de kwaliteit van het mannelijke sperma achteruit gaat. Dat resultaat kon in opvolgingsstudies in andere Europese landen niet bevestigd worden. Het blijft voer voor controverse.’

Levensstijl

Wel bewezen is dat je levensstijl invloed heeft op je vruchtbaarheid, zegt De Sutter: een te hoge leeftijd, roken en overgewicht hebben een duidelijk negatieve invloed op de zwangerschapskans. En, wat erger is, medische technieken als in vitro-fertilisatie (IVF) kunnen het probleem niet per se ongedaan maken: ook de kans op bevruchting via IVF vermindert drastisch wanneer de vrouw ouder is, wanneer ze rookt, of wanneer haar BMI 25 of hoger bedraagt.

De Sutter: ‘Men gelooft het vaak niet op consultatie. Wij vragen dat de patiëntes én hun partner — passief roken is even erg — ophouden met roken. Maar dan verwijzen ze naar een vriendin die rookt “en toch drie kinderen heeft”.

Een op drie is succes

Dat zal wel, maar vermoedelijk heeft ook zij net iets langer moeten wachten op die spontane zwangerschappen. Waar anderen na twee, drie maanden zwanger zijn, duurt het bij rokers vijf of zes maanden. Dat valt niet zo op, nee. Maar bij IVF is het wel duidelijk: de kans op zwangerschap per cyclus, als een van beide partners rookt, neemt af met de helft!’

En de kans is gemiddeld gesproken al niet zo groot: als een op drie begeleide cycli tot een zwangerschap leiden, spreekt men in fertiliteitskringen van een succes. Sinds 2003 worden per vrouw/paar zes cycli terugbetaald, of die nu snel tot resultaat leiden of niet. Sindsdien loopt het storm: 15.000 medisch begeleide cycli per jaar in België is het dubbele van wat schattingen hadden vooropgesteld.

Nu het allemaal kan en toegankelijker is geworden, gaan velen er volgens De Sutter van uit dat de medische technieken een oplossing bieden voor elk probleem.

Vermageren

En dat is dus niet zo: ‘Sommige dingen heb je zelf in de hand. Zo kunnen vrouwen met overgewicht hun kans op zwangerschap enorm verhogen als ze vijf tot tien kilo vermageren. Maar als een vrouw tot haar 38ste wacht om zwanger te worden, kan het bitter ontwaken zijn als ze moet horen dat haar kansen via IVF door haar hogere leeftijd al drastisch geslonken zijn.’

Sterker, de specialisten vinden zelfs dat de wettelijke bovengrens van 45 jaar erg ruim gesteld is: ‘Boven de 40 jaar zijn de kansen op zwangerschap via ivf uiterst miniem. Men beseft dat niet voldoende, omdat men zich vergaapt aan het beeld dat de media tonen van beroemde sterren die op gevorderde leeftijd zwanger geraken. Of ronduit bejaarde vrouwen die van een kind bevallen in het buitenland: dat is natuurlijk niet met eigen genetisch materiaal verwekt.’

Trend

Vandaag blijkt dat tachtig procent van de 28-jarigen nog geen kinderen heeft. De Sutter: ‘We moeten ons durven afvragen welke richting we uit willen: gaan we naar het invriezen van eicelweefsel op jonge leeftijd om de kinderwens op latere leeftijd te kunnen vervullen? Willen we eiceldonatie uitbreiden of onze hoop stellen in klonen en reproductieve stamcellen? Ik persoonlijk geloof dat het beter is om de jeugd beter voor te lichten: vruchtbaarheid is een kostbaar goed, en we moeten er niet lichtzinnig mee omspringen.’

Tegelijk vreest ze dat de huidige trend niet gemakkelijk te keren is. Vandaag blijkt dat 80 procent van de jonge vrouwen met een hoger diploma op de leeftijd van 28 jaar nog géén kinderen heeft. ‘Het duurt blijkbaar steeds langer voor men de juiste partner vindt. Bij ons in Gent bestaat de helft van de paren die een beroep willen doen uit IVF uit tweede en zelfs derde relaties. Ook dat is een maatschappelijke trend.’