camera closecorrect Verwijs ds2 facebook nextprevshare twitter video

Poging staatsgreep

Politieke stabiliteit? Peruanen maken zich weinig illusies

Na de absurde poging tot staatsgreep van haar voorganger Pedro Castillo, woensdag, werd Dina Boluarte plots president van Peru, de zevende al in evenveel jaren tijd. Hooggespannen zijn de verwachtingen niet.

zaterdag 10 december 2022 om 3.25 uur

Dina Boluarte, ex-vicepresident en huidig president. ap

Woensdag probeerde de Peruaanse president Pedro Castillo (53) buiten het medeweten van zijn ­eigen naaste medewerkers om het parlement te ontbinden en een soort alleenheerschappij te installeren.

Castillo’s experiment liep met een sisser af: het halfrond zette de marxistische oud-schoolmeester af op beschuldiging van ‘rebellie en samenzwering’, ’s mans bondgenoten lieten hem vallen als een baksteen en ook zijn poging om naar de ambassade van Mexico te vluchten mislukte. Castillo’s ­eigen lijfwachten arresteerden hem ­tijdens de autorit, waarna de kersverse president-af per helikopter naar de Barbadillogevangenis werd overgebracht. Tegen die tijd had ­vicepresident Dina Boluarte de eed al afgelegd als opvolger.

Rustig op straat

Maar wat woensdag misschien nog het meest opviel: zo groot als de stennis in de paleizen van de republiek was, zo rustig bleef het op straat. Terwijl enkele honderden Castillo-aanhangers in Lima nog een poging ondernamen om het parlement te bereiken, waar de ­oproerpolitie hen tegenhield, gingen de meeste burgers door met hun handel en wandel.

Wat kon er in het hoofd van de oud-onderwijzer en -koeienhouder gevaren zijn?

Boluarte is dan ook al Peru’s ­zevende president in evenveel jaar tijd. Bij de bevolking wordt inmiddels zelfs permanente politieke ­instabiliteit onthaald met gelatenheid, overgave en gewenning, zo viel commentatoren op. Intussen neemt niemand er gif op in dat ­Boluarte, de eerste vrouwelijke president van het land, een lang mandaat beschoren is.

Meer dan voor de onmiddellijke toekomst van Peru interesseerden de Peruanen zich dan ook voor de vraag wat Castillo bezield had, woensdag.

Het klopt dat de president al sinds zijn verkiezing 17 maanden geleden aangeschoten wild was: de conservatieve oppositie rondom zijn gefnuikte rivale Keiko Fuji­mori had vanaf dag één besloten Castillo het leven zo zuur mogelijk te maken. Zelf liet de president zich kennen als een karikaturaal ­incompetent bestuurder (de ­ministeriële stoelendans sinds zijn aantreden liep op tot een tachtigtal wissels) én hij dekte zich ook nog eens barslecht in tegen een reeks corruptieonderzoeken aan zijn adres.

In december vorig jaar probeerden de parlementsleden hem al vergeefs te impeachen in verband met illegale campagnefinanciering. Een poging in maart dit jaar, toen het parlement hem ‘permanent moreel onvermogen’ in de schoenen wilde schuiven, mislukte ook. Een derde stembeurt stond woensdag op het programma – met een in het nauw gedreven Castillo die dacht zijn belagers voor te zijn door hen ex nihilo schaakmat te zetten met een putsch.

Wat kon er in het hoofd van de oud-onderwijzer en -koeienhouder gevaren zijn, de volksmens uit de hoge Andes, die uit het niets naar Lima gekatapulteerd werd en – ook dát is waar – van meet af aan het racisme van de bourgeoisie moest ondervinden? Had Pedro Castillo gedacht te slagen in een opzet dat Alberto Fujimori, Keiko’s vader, hem in de jaren 90 voordeed, toen wél met succes?

Pedro Castillo, ex-koeienhouder en nu ook ex-president. afp

Het bleek een grote misrekening. Na de Fujimori-dictatuur heeft Peru zijn lesje wel geleerd. De publieke opinie is niet langer te vinden voor dit soort autoritaire avonturen. Peru is arm en de economie loopt slecht, maar de ­omstandigheden zijn niet zoals destijds, met hyperinflatie en de dreiging van de maoïstische terreurbeweging en guerrillagroep Lichtend Pad.

Wat Castillo woensdag deed, was hooguit een politieke farce. Optimistische waarnemers kunnen in de snelle en geweldloze machtswissel een bewijs zien dat Peru’s democratische instellingen werken. Realisten zien het anders: het Peruaanse parlement is er nog minder populair dan Castillo. Politieke partijen zijn er vehikels voor particuliere belangen. De nationale dialoog is er al jaren zoek. Van regeren komt weinig in huis.

Peru blijft een gespleten land: tussen inheemsen en stedelingen, tussen de Andes en de kustvlakte, tussen arm en rijk, tussen Lima en de regio’s. Als de onervaren Boluarte die kloven wil overbruggen, zal ze steun nodig hebben die ze momenteel niet heeft.

Niet te missen

LEES OOK

De podcasts van De Standaard

Niet te missen