Afgezette president van Peru aangehouden na rommelige machtsstrijd, nieuwe president legt eed af
Meteen na de afzetting van Castillo werd Dina Boluarte, zijn vicepresident, ingezworen als nieuwe staatshoofd.  Foto:  EPA-EFE

Het Peruviaanse Congres heeft president Pedro Castillo dinsdag weggestemd, uren nadat die had geprobeerd datzelfde Congres te ontbinden. Castillo werd later gearresteerd en zou asiel willen aanvragen in Mexico.

Op nationale televisie kondigde president Pedro Castillo aan dat hij het Congres - het Peruviaanse parlement - zou ontbinden, vlak voordat datzelfde Congres zou debatteren over een motie om hem af te zetten. De parlementsleden lieten zich niet intimideren en gingen door met de stemming, die leidde tot zijn afzetting.

Castillo had een ‘uitzonderingsregering’ afgekondigd, nieuwe verkiezingen uitgeroepen en een avondklok ingesteld. Leden van het Congres spraken van een staatsgreep. Zijn demarche had een averechts effect: zowat de hele regering liet hem vallen en Castillo werd weggestemd met 101 stemmen voor en slechts 6 tegen (en 10 onthoudingen).

Volgens verschillende bronnen zou de voormalige president overgebracht zijn naar een gevangenis. Het openbaar ministerie bevestigt dat Castillo gearresteerd is en dat een onderzoek naar hem loopt wegens ‘rebellie’, boven op vijf eerdere gerechtelijke onderzoeken wegens corruptie. De beschuldiging luidt dat Castillo een criminele organisatie leidt waarbij bevriende politici en familie profiteren van overheidscontracten.

Mexico reageerde donderdag dat het bereid was om Castillo asiel aan te bieden, al moet hij dat wel zelf eerst aanvragen. Later op de dag zei de Mexicaanse president Andres Manuel Lopez Obrador dat hij een telefoontje kreeg van Castillo, en hij van plan was om asiel aan te vragen in bij de Mexicaanse ambassade in Lima. De voormalige president heeft de ambassade nooit bereikt. ‘Hij vertelde me dat hij op weg was naar de ambassade, maar dat ze zijn telefoon al hadden afgeluisterd’, vertelde Obrador tijdens een persconferentie.

Marcelo Ebrard, Mexico’s minister van Buitenlandse Zaken, zei op Twitter ‘erg bezorgd’ te zijn over de aanhouding van de voormalige president. ‘Mexico betreurt de recente gebeurtenissen in Peru en wenst respect voor de democratie en de mensenrechten, in het belang van onze zusternatie’, schreef hij.

Boluarte nu president

Castillo’s termijn duurde minder dan anderhalf jaar, waarin er twee eerdere pogingen tot afzetting waren vanuit het parlement. In die korte tijd zijn tientallen ministers uit zijn regering gestapt, ontslagen of vervangen – al dan niet omwille van gerechtelijke onderzoeken naar corruptie en zelfs moord. Vorige week diende de oppositie een motie in om de president af te zetten wegens ‘moreel ongeschikt’.

Meteen na de afzetting van Castillo werd Dina Boluarte ingezworen als nieuwe president. Zij diende onder Castillo als vicepresident en minister van ontwikkeling, maar veroordeelde Castillo’s poging tot opheffing van het Congres vrijwel onmiddellijk. Ze sprak over de ‘afbraak van de constitutionele orde’. Boluarte is de eerste vrouwelijke president van Peru. Boluarte beloofde om meteen een brede regering te vormen van verschillende politieke strekkingen.

Afgezette president van Peru aangehouden na rommelige machtsstrijd, nieuwe president legt eed af
De afgezette president Pedro Castillo (midden) werd aangehouden in een politievoertuig in Lima.  Foto:  EPA-EFE

De schaduw van Fujimori

Pedro Castillo is een voormalige leerkracht en vakbondsman, die vrij verrassend werd verkozen in de zomer van 2021 met de belofte dat hij zou herverdelen naar de arme Peruvianen. Hij werd verkozen als kandidaat van een Marxistische partij, maar zonder er zelf lid van te zijn. Hij won als boerenzoon de verkiezingen tegen de rechtse kandidate Keiko Fujimori, die wekenlang de verkiezingsresultaten probeerde aan te vechten op basis van onterechte claims over verkiezingsfraude.

Keiko is de dochter van Alberto Fujimori, de autoritaire ex-president van Peru die werd veroordeeld voor misdaden tegen de menselijkheid omwille van zijn betrokkenheid bij doodseskaders gericht tegen maoïstische rebellen. Ook Alberto Fujimori had, niet lang na een democratische verkiezing in 1990, het Congres ontbonden, om vervolgens als een autoritaire dictator te heersen tot 2000.

In 2019 slaagde de toenmalige Peruviaanse president, Martin Vizcarra, er wel in om het Congres te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Een jaar later werd ook hij afgezet door het Congres wegens ‘moreel ongeschikt’. Dat leidde toen tot grote demonstraties, omdat velen geloofden dat de president werd afgezet in een coup. Vorige zomer werd Vizcarra verhinderd om de komende tien jaar nog publieke functies uit te oefenen, omwille van zelfbediening met coronavaccins.

De voorbije zes jaar kende Peru vijf verschillende presidenten.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in