Wat zijn de leukste bordspellen voor jong en oud?
Foto:  Getty

In deze helpdesk behandelen we elke dag een vraag bij de eindejaarsfeesten. Vandaag: ‘Met welke bordspellen doe ik niet alleen de kinderen in mijn leven, maar ook mezelf en plezier?’

Zit u zelf ook met een vraag? Mail ze naar decemberdesk@standaard.be, en we gaan op zoek naar het antwoord. Ook als u gouden advies hebt dat u graag met andere lezers deelt, kunnen we dat doorgeven in deze rubriek.

RHINO HERO: SUPER BATTLE

Rhino Hero: Super Battle is de gepimpte kruising tussen een kaartenhuis en een Jenga-toren. Een nijlpaard, een giraffe, een olifant en een pinguïn bouwen een wankele wolkenkrabber en strijden voor de superheldenmedaille die je verdient als je helemaal bovenaan de toren staat. Als twee superhelden op eenzelfde verdieping belanden, dobbelen ze tegen elkaar en de verliezer zakt één verdieping. Als de wolkenkrabber instort, wint de speler in de hoogste positie, tenzij die zelf de instorting veroorzaakte. Een snel behendigheidsspel dat mooi balanceert tussen competitie om die superheldenmedaille in de wacht te slepen en samenwerking, want iedereen wil ook een toren die nog hoger wordt dan de vorige keer. Een spel duurt amper een kwartier, maar de kans dat je meteen opnieuw start is groot.

Rhino Hero: Super Battle (Haba), vanaf 5 jaar, 2 tot 4 spelers, 10-20 minuten.

CAN’T STOP

In Can’t stop proberen de spelers om ter snelst een berg te beklimmen. Er zijn elf paden die elk naar een bergtop leiden. Als speler gooi je met vier dobbelstenen en je combineert de waarden zoals je wilt in twee paren. Je drie bergbeklimmers gaan een stap omhoog per combinatie die je op die manier vormt. Je kunt blijven gooien zolang je wilt, maar als je met je laatste worp niet minstens één bergbeklimmer vooruit kunt helpen, gaat je beurt verloren en moeten ze alle drie terug naar het basiskamp (de positie na je vorige beurt). De spelers moeten in dit spel voortdurend beslissen: verder dobbelen of stoppen. Door verstandig te combineren, een snuifje tactiek en natuurlijk ook een portie geluk bij het dobbelen moeten de spelers proberen om als eerste drie bergtoppen van drie bergroutes te bezetten.

Als een spel na meer dan veertig jaar nog altijd in de handel te verkrijgen is, wil dat wel wat zeggen. Can’t stop is even eenvoudig als aanstekelijk en even verslavend als spannend. Terzijde: de eerste edities met het STOP-verkeersbord als speelveld zijn veel mooier dan de recentere uitgave met neopreen speelmat. Niet twijfelen dus als je op een rommelmarkt of in de kringwinkel een oud exemplaar ziet liggen!

Can’t stop (Franjos), vanaf 7 jaar, 2 tot 4 spelers, 15 minuten.

CELESTIA

‘We stegen met een zucht, tot boven in de lucht, we zaten zo gezellig in ons schuitje!’ Een groep avonturiers vliegt in een luchtschip boven de wondere eilanden van Celestia. De dappere kapitein leidt het team onverschrokken door mist, bliksems, kwaadaardige vogels en zelfs luchtpiraten. Hoe verder het luchtschip vaart, hoe groter de schatten die je kunt ontdekken, maar wie niet tijdig uitstapt en te lang in het luchtschip blijft zitten, loopt het risico om met de volledige resterende crew te pletter te storten. Tenzij je op dat moment een schietstoel of jetpack uit je mouw kunt schudden. Celestia is de perfecte mix van gokken en bluffen, gegarandeerd goed voor spanning en plezier rond de tafel. De mooie vormgeving maakt het plaatje helemaal af. ‘Leve de zeppelin!’

Celestia (Blam!), vanaf 8 jaar, 2 tot 6 spelers, ca. 30-60 minuten.

CREATURE COMFORTS

Creature Comforts is een spel van warme sokken, knetterend haardvuur, kaarsen, stoofpotjes en zelfgebakken taart. In dit spel maakt jouw familie van dieren het huis klaar voor de winter. Elke ronde zend je je dieren uit naar verschillende plekken in de Esdoornvallei. Ze verzamelen grondstoffen om extra comfort voor je huis te creëren, knutselen verbeteringen in elkaar in de werkplaats, of kopen en ruilen producten in de herberg of op de marktplaats. Dit vraagt wat planning en een snuifje geluk, want een opdracht zal pas lukken als je er de juiste combinatie van dobbelstenen naast kan plaatsen. Wie op het einde het meest comfortabele winterhuis heeft, wint het spel.

Creature Comforts staat snel klaar en de regels zijn eenvoudig genoeg om binnen de tien minuten aan het spelen te gaan. Aangezien er elke ronde een en ander verandert op het bord, vraagt het spel wel wat tijd en denkwerk. De vijfenveertig minuten op de speldoos mag je dan ook met een stevige korrel zout nemen: ik denk dat er weinig groepen zijn die dit spel op minder dan een uur uitgespeeld krijgen. In de herfstvakantie mag het gerust wat langer duren, op andere momenten kan je gewoon ook enkele rondes minder spelen.

Het spel is erg kindvriendelijk, en zoals vele nieuwe familiespellen kan het behoorlijk competitief gespeeld worden, maar ook puur voor het plezier, zonder al te veel plannen en nadenken. Of zoals de huisgenoten het hier noemen, wanneer ze geen idee hebben hoe hun zet zal uitdraaien: ‘Dikke Yolo!’

Creature Comforts (Happy Meeple Games), vanaf 8 jaar, 1-5 personen, 90 minuten.

PORT ROYAL

Port Royal is vandaag een kleine haven in Jamaica, maar was in de 17de eeuw ‘de rijkste en zondigste stad ter wereld’, een beruchte uitvalsbasis voor piraten in de Caraïbische zee. In het gelijknamige spel proberen de hebzuchtige spelers zo veel mogelijk van die rijkdom mee te pikken, de andere hoofdzonden spelen niet mee.

In Port Royal draait de actieve speler een voor een kaarten om, die dan verschijnen als schepen in de haven, huurlingen die je kunt aanwerven, expedities die je goud zullen opleveren, maar ook ambtenaren die je rijkdom willen belasten. Hoe meer kaarten je durft om te draaien, hoe groter de beloning, maar als je je onvoldoende kunt verdedigen wanneer een tweede schip van dezelfde kleur in de haven verschijnt, verlies je je beurt.

Aanvankelijk sta je er helemaal alleen voor, maar de huurlingen en schepen die je in eerdere beurten verzamelt, versterken je positie in de volgende rondes. De laatste ronde start zodra iemand twaalf overwinningspunten behaalt.

Geen spelbord, geen muntstukken of andere tokens: Port Royal bestaat uit 120 kaarten, die tegelijk dienstdoen als goudstukken, de schepen in de haven, de personages die je inhuurt, bepaalde gebeurtenissen in het spel, overwinningspunten. Een heerlijk compact spel, snel op tafel gelegd, ideaal om mee te nemen op vakantie of zelfs op café.

Port Royal (999 Games), vanaf 8 jaar, 2 tot 5 spelers, 30-60 minuten.

TIME’S UP FAMILY

Time’s up family is een originele herwerking van het raadspelletje Hints. Teamleden laten elkaar in 30 seconden tijd een aantal begrippen raden, eerst door die te omschrijven, dan door slechts één woord te gebruiken voor elk begrip, en in een derde ronde door ze uit te beelden. Zodra de groep het spel kent, wordt dit nog leuker als je zelf de kaartjes met begrippen maakt. Het wordt pas helemaal hilarisch door het toevoegen van extra ‘geheime rondes’: in ronde vier steekt enkel je hoofd boven de tafel uit om tips uit te beelden, in de laatste ronde verdwijnt de tipgever helemaal onder de tafel en kan enkel met twee handen het begrip uitbeelden. Ik voel uw scepsis, maar geloof me, dit spel werkt in elke groep, ook als je schoonmoeder of veel te serieuze grootvader meespeelt.

Time’s up family (Asmodee), vanaf 8 jaar, 4 tot 12 spelers, 30 minuten.

HIVE

In Hive, een spel voor twee spelers, bouw je met witte en zwarte zeshoekige stenen samen de ‘hive’ of bijenkorf. Elke steen toont een insect en elk insect heeft een eigen specifieke manier om binnen de bijenkorf verplaatst te worden. Je wint het spel zodra je de bijenkoningin van je tegenstander volledig hebt kunnen insluiten.

Niet alleen de witte en zwarte speelstukken, met elk een eigen manier van bewegen, maar het hele spel doet aan schaak denken. Je smeedt voortdurend je eigen plannen om de tegenstander in te sluiten en probeert een aantal zetten vooruit te denken, maar als je te weinig aandacht hebt voor wat je tegenspeler intussen uitvoert, raak je zelf ingesloten voor je het weet.

Er is geen vast spelbord, maar het grootste verschil met schaak is misschien dat er geen stukken kunnen verdwijnen uit het spel. Voor mij is dat meteen de grootste troef van Hive. Urenlang elkaars stukken afnemen en jagen op de koningin, iets waar schaken bij beginnende spelers dikwijls op uitdraait, wordt daardoor vermeden. Naarmate alle stukken gebruikt worden, evolueert een spelletje Hive al snel naar een spannende finale.

Hive (Vendetta), vanaf 8 jaar, 2 spelers, 5-30 minuten.

PARIJS: DE LICHTSTAD

Dit spel neemt je mee naar de Franse hoofdstad tijdens de wereldtentoonstelling van 1889. Als stadsplanner bouw je de stad tegel voor tegel op, eerst door het stratenplan te construeren, dan door je gebouwen zo op het plan te positioneren dat die zo goed zoveel mogelijk profiteren van die magische nieuwe uitvinding: openbare elektrische verlichting. Wie met zijn gebouwen het meest licht vangt, trekt het meeste bezoekers aan in de lichtstad en wint het spel.

Parijs: de lichtstad is een puzzel die elke liefhebber van Tetris zal bekoren. De combinatie van bouwen en vooruit plannen in twee fases leidt tot boeiende strategische keuzes. Tijdens elk partijtje worden bovendien acht ‘postkaarten’ geselecteerd die het spel elke keer anders maken. De mooie illustraties brengen de sfeer en het thema goed tot leven. De kleuren van de blauwe en paarse straattegels zijn niet altijd eenvoudig te onderscheiden, dus elektrische verlichting is tijdens het spelen van dit leuke, compacte tweepersoonsspel geen overbodige luxe.

Parijs: de lichtstad (999 Games), vanaf 8 jaar, 2 spelers.

SABOTEUR

Saboteur, van de Belgische bedenker Fréderic Moyersoen, verscheen voor het eerst in 2004. Het spel is wat te klein en eenvoudig om een grote naam in de bordspellenwereld te worden, maar mag met meer dan 3 miljoen verkochte exemplaren in meer dan 50 versies toch een bescheiden klassieker genoemd worden.

In Saboteur hakken de dwergen hun weg doorheen de rotsen, op zoek naar goudklompen. Wanneer een tunnel instort, een kruiwagen vernield wordt of een lamp beschadigd raakt, wordt duidelijk dat er saboteurs in het spel zijn, die willen verhinderen dat de Goudzoekers hun doel bereiken. Er start een race waarbij de dwergen de goudklompen trachten te bereiken, terwijl de saboteur of saboteurs hen zoveel mogelijk stokken in de wielen steken.

De andere spellen in de lijst werken in sommige gezelschappen beter dan in andere, maar Saboteur is een keuze waarmee je altijd zult scoren. Het is een erg eenvoudig spel, en biedt toch voldoende spanning en keuzes: een juiste timing om je als saboteur bekend te maken is essentieel. Het spel komt het best tot zijn recht in een grotere groep, waarin één slechterik zich wat langer verborgen kan houden dan de mede-saboteurs. Wie met jonge kinderen speelt, zal voldoende hebben aan het basisspel, als het iets strategischer mag zijn, is de uitbreiding Saboteur 2 een aanrader.

Saboteur (999 Games), vanaf 8 jaar, 3 tot 10 spelers, 30 minuten.

MYSTERIUM

Een boodschap uit gene zijde komt zelden in een heldere telegramstijl: ‘De moordenaar was Mrs Peacock, met de loden pijp, in de bibliotheek!’ Het is niet anders in Mysterium, waar één speler (de geest) de medespelers (een groep helderzienden) aanwijzingen geeft over een moord, gepleegd in een oud landhuis. De geest kan niet spreken, maar communiceert uitsluitend met visioenen: afbeeldingen die verwijzen naar dader, moordwapen en locatie van de misdaad. Zoals elk visioen zijn de prachtig getekende kaarten op verschillende manieren te begrijpen, de helderzienden zullen dus goed moeten overleggen en samenwerken om de aanwijzingen juist te interpreteren. De speldoos vermeldt een leeftijd vanaf 10 jaar, maar aangezien alle spelers samenwerken, is Mysterium ook perfect te spelen met jongere kinderen – als het macabere thema hen niet afschrikt. Ons duurt het met opzetten en wegleggen zeker meer dan een uur om dit te spelen.

Mysterium (Libellud), vanaf 10 jaar, 2 tot 7 spelers, 42 minuten.

KWAKZALVERS

‘De kwakzalvers van Kakelenburg’ brouwen hun twijfelachtige toverdrankjes tegen heimwee, liefdesverdriet, zweetvoeten of de hik. Eén voor één trek je ingrediënten uit je voorraad en mik je die in de wervelende soep in je toverketel. Hoe meer ingrediënten in je drankje gaan, des te meer punten je kunt scoren, maar als je te veel knalerwten uit je voorraad vist, ontploft de hele ketel!

Dit is het perfecte familiespel, een snuifje geluk is onmisbaar, maar zonder tactiek red je het niet. Tijdig stoppen om zo kostbare ingrediënten voor een volgende beurt te verzamelen, is wellicht verstandiger, maar de verleiding om nog één extra kans te wagen is zo groot ... Een spel voor al wie ooit jaloers was op Joris en diens geheimzinnige toverdrank in het boek van Roald Dahl.

De kwakzalvers van Kakelenburg (999 Games), vanaf 10 jaar, 2 tot 4 spelers, 45 minuten.

ORIFLAMME

Van tussendoortjes gesproken: een spelletje Oriflamme duurt amper een kwartier en is dus ook allesbehalve een avondvullende activiteit. Gelukkig is dit spel zo aanstekelijk dat het nooit bij één spelletje blijft.

De koning is dood, en zoals dat dan gaat, breekt de strijd om de opvolging los. Drie tot vijf families mengen zich in dit spel der tronen. Soldaten, boogschutters of plaatselijke heersers, spionnen, samenzweringen en hinderlagen … één voor één worden je pionnen in positie gebracht. Sommigen komen snel in actie, anderen blijven verscholen in de duisternis en wachten geduldig hun tijd af om op het juiste moment toe te slaan. Wie aan het einde van het spel het meeste prestige weet te verzamelen, wordt de nieuwe koning.

Oriflamme is een kaartspel met erg eenvoudige spelregels. De interactie tussen de kaarten leidt tot verrassende effecten en maakt het spel tot een heerlijke combinatie van tactiek, bluf en geluk. De jongste tijd bood een overvloed aan spellen die vooral aansturen op samenwerking of die het houden bij erg beperkte en indirecte spelersinteractie. Dit spel vol confrontatie was voor mij een verademing.

Oriflamme (Geronimo Games), vanaf 10 jaar, 3 tot 5 spelers, 15-30 minuten

PALEO

De spelers in Paleo zijn volksstammen die samenwerken om wilde dieren, stormen, vijandige stammen en andere gevaren uit het stenen tijdperk te overleven. Paleo is een coöperatief spel: er zijn geen individuele beurten, je speelt gelijktijdig met alle spelers. Samen met je medespelers win je het spel (als je grotschildering afgewerkt raakt) of verlies je (als vijf stamleden omkomen voor die tekening voltooid is). Communiceren en onderling goed afstemmen is absoluut noodzakelijk om te kunnen overleven.

De vrolijke, cartooneske tekeningen zullen vooral kinderen aanspreken, maar het spel heeft voldoende pit om ook meer ervaren spelers te charmeren. Het verhaal bouwt slim op van een eenvoudige start met enkele mensen en gereedschappen tot een meer geëvolueerde samenleving met nieuwe uitvindingen en complexere ideeën. Tien verschillende modules die op verschillende manieren gecombineerd kunnen worden, creëren een spel dat je steeds opnieuw kunt spelen met je gezin, familie of vrienden.

Paleo (999 Games), vanaf 10 jaar, 1 tot 4 spelers, 45-60 minuten.

WINGSPAN

In Wingspan ben je de beheerder van een vogelreservaat met weiden, watergebieden en bossen. Je creëert de best mogelijke omstandigheden door vogels te laten nestelen, voedsel te voorzien, eieren uit te broeden of nieuwe vogels aan te trekken. Elke vogel die bij jou komt broeden, biedt extra kansen in volgende beurten, en door slim te combineren maximaliseer je die effecten. Het spel start rustig, maar binnen een uur speeltijd eindigt elke speler met een overvloed van vogels en eieren. De informatieve tekst op elk van de 170 prachtig getekende vogelkaarten is een leuke toevoeging in deze tijden van thuisonderwijs. Of wist u soms dat in bijna elke film de roep van de roodstaartbuizerd gebruikt wordt voor elke willekeurige roofvogel?

Wingspan (999 Games), vanaf 10 jaar, 1 tot 5 spelers, 40-70 minuten.

* Dit is een selectie uit de spelletjesbesprekingen die eerder verschenen in De Standaard Magazine

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in