Weinigen geloven echt in Trumps kansen, maar hijzelf wel
Donald Trump bij zijn toespraak dinsdagavond.  Foto:  reuters

Nooit tonen dat je zwak staat, of dat je twijfelt. Die houding, samen met het rotsvaste vertrouwen dat chaos hem altijd goed uitkomt, verklaart waarom Donald Trump net nu bekendmaakt dat hij voor de derde keer kandidaat is voor het presidentschap van de Verenigde Staten.

Dat veel Republikeinse kiezers liever Ron DeSantis, gouverneur van Florida, als presidentskandidaat zien, lijkt Trump niet te deren.

Massa’s mensen raadden het hem af, net nu hij in het oog van de storm staat, bedolven onder de verwijten van partijgenoten dat zijn radicalisme de Republikeinen hun voorspelde grote zege bij de midterms heeft gekost. De conservatieve The Wall Street Journal noemde hem ‘de grootste verliezer van deze verkiezingen’, de New York Post maakte hem belachelijk op de voorpagina.

Opiniemaker Mark Thiessen, een Trump-sympathisant, schrijft in zijn tweewekelijkse column in The Washington Post: ‘Doe het niet. Ik ben een fan van uw verwezenlijkingen, maar doe dit niet, want u gaat verliezen – in de eindstrijd of smadelijker nog, in de Republikeinse voorverkiezingen, en u gaat de geschiedenis ingaan als een loser.’

Zelfs de kiezers gaven Trump een schot voor de boeg, in twee verse peilingen. Uit die van Pew blijkt dat Trumps ster gestaag haar glans verliest onder Republikeinse kiezers. 60 procent van hen staan nog zeer positief tegenover Trump. In 2020 was dat nog 79 procent, in 2021 67 procent.

Een andere peiling, van YouGov, was nog pijnlijker. Daarin zei 42 procent van de Republikeinse kiezers dat Ron DeSantis hun voorkeurskandidaat is voor 2024, tegenover slechts 35 procent die het liever opnieuw met Trump probeert. Misschien was dat iets te veel een momentopname, zo net na de verkiezingen die gouverneur DeSantis in Florida met verve won, terwijl Trumps voorkeurskandidaten overal in het zand beten, maar toch: Trump slechts tweede keuze?

DS VIDEO - Trump dient officieel zijn kandidatuur in voor presidentsverkiezingen van 2024. Video: De Standaard

Zou het dan kloppen dat de partij hem ontglipt? Luttele uren voor zijn aankondiging vloog een vliegtuigje over Mar-a-Lago met een banner waarop te lezen viel: ‘You lost again Donald! #DeSantis2024’. DeSantis zelf liet gisteren ook even in zijn kaarten kijken: hij had het even over ‘verkiesbaar zijn’ en riep op om ‘altijd te kijken naar het scorebord’.

Andere Republikeinse politici waren explicieter, zoals Chris Sununu, de erg populaire gouverneur van New Hampshire. Sununu is een uitgesproken pleitbezorger van een terugkeer naar een redelijke, niet-extreme partij. ‘Trump gaat dus zijn kandidatuur aankondigen op een dieptepunt in zijn politieke carrière? Hoe denkt hij dat dat gaat werken?’ Een uitspraak die tot vorige week ondenkbaar geweest zou zijn uit de mond van een Republikeins kopstuk. Sununu sluit niet uit dat hij zichzelf kandidaat stelt voor 2024.

In de kiem smoren

Veel politici zouden van al die tegenkanting schrikken en zich bezinnen. Trump ging gewoon door met zijn aankondiging. Omdat die nog uitstellen zeker erg moeilijk geworden was, nadat hij wekenlang op manifestaties had gekoketteerd met de ‘grote aankondiging’ die hij ‘heel waarschijnlijk’ op 15 november zou maken. Nu gaan twijfelen zou té veel gezichtsverlies geweest zijn.

Ook zijn geldinzameling per mail was de jongste dagen hardnekkiger en spectaculairder dan ooit: Trump heeft al een oorlogskas van ruim 160 miljoen dollar. Op Truth Social (zijn sociaal medium zolang hij niet opnieuw op Twitter mag) zei hij dat deze 15 november ‘een van de belangrijkste uit de geschiedenis van ons land’ zal worden.

Weinigen geloven echt in Trumps kansen, maar hijzelf wel
Foto:  ap

Trump smoort interne concurrentie graag in de kiem. Nog voor zijn inauguratie als president, begin 2017, kondigde hij zijn kandidatuur voor zijn herverkiezing in 2020 al aan. En nu koos hij 15 november uit om zijn voormalige vicepresident Mike Pence, die zelf op het presidentschap aast en die gisteren een boek wilde lanceren, uit de media-aandacht te houden.

Het plan was dat Trump zou profiteren van een gunstige wind, na een schitterende midterm-overwinning waar kandidaten die door hem uitgekozen waren, de grote sterren waren. Het draaide lelijk anders uit. Vooral de snel groeiende populariteit van DeSantis baart Trump zorgen. Door zichzelf nadrukkelijk als leider van de partij uit te roepen, wil hij al zijn potentiële concurrenten voor het blok zetten. Hij schold DeSantis en een andere gouverneur die hem wel eens naar de kroon zou durven steken, Glenn Youngkin van Virginia, trouwens al de huid vol. Zo geeft Trump op zijn typisch wijze een signaal: waag het niet, want ik ben nog steeds extreem populair bij een groot deel van de Republikeinse kiezers, en je wil mij echt niet tegen je hebben.

Chaos bij Republikeinen

Trump wordt wellicht gesterkt door de chaotische richtingenstrijd die is uitgebarsten in de Grand Old Party. Want al is iedereen het erover eens dat de midterms een onverwachte tegenvaller waren, over wát er moet veranderen, botsen de meningen sterk. We moeten het radicalisme afzweren en weer een normale beleidspartij worden, zeggen mensen als Sununu. Maar tegelijkertijd is de extreemrechtse Freedom Caucus in het Huis van Afgevaardigden gegroeid, en die eist een veel dikkere vinger in de pap. Bittere verwijten vliegen over en weer en drijven een wig door de partij.

Dat is een situatie waarvan Trump houdt: die heeft geen inhoudelijke lijn nodig. Hij houdt van conflict en chaos, in de hoop dat als het stof gaat liggen, de personencultus rond hem bij een groot deel van de basis overeind blijft.

De partijbonzen zitten intussen met de handen in het haar. Haast iedereen beseft dat je met Trump geen verkiezingen meer kunt winnen. Er was in 2016 een bijzondere samenloop van omstandigheden voor nodig, en sindsdien heeft hij steeds meer pluimen verloren. Bij een klein maar niet onbeduidend deel van de conservatieve kiezers is hij persona non grata geworden. Een DeSantis of Youngkin zijn ook rechts-populistisch, maar torsen al die kwalijke bagage en al die rechtszaken niet, die Trumps reputatie beschadigen. Zij zouden veel meer kans op succes maken.

Aartsmoeilijk dilemma

Het was dus hopen dat Trump gewoon zijn ego aan het voeden was, en het niet echt meende met die nieuwe kandidatuur. Dat doet hij dus wél, en dat plaatst de Republikeinse partij voor een aartsmoeilijk dilemma. Met hem naar de kiezer trekken ziet er vrij kansloos uit, maar wat als DeSantis of iemand anders Trump zou verslaan in een ongetwijfeld bitse voorverkiezing? De kans dat Trump ruiterlijk zijn nederlaag toegeeft en zijn kiezers oproept zich achter de genomineerde van de partij te scharen, lijkt gezien zijn karakter erg onwaarschijnlijk. Het lijkt integendeel erg plausibel dat Trump dan als onafhankelijke meedoet aan de eindstrijd, en de stemmen op rechts hopeloos verdeeld raken in twee kampen.

De laatste keer dat zoiets gebeurde, was in 1992. Toen ging George Bush senior voor zijn herverkiezing tegen de onbekende Democraat Bill Clinton. Het werd een smadelijke nederlaag voor Bush, vooral omdat de excentrieke, populistische miljardair Ross Perot als onafhankelijke meedeed. Het is een scenario dat ook nu de Democratische partij ruim baan zou geven naar het presidentschap in 2024 – voor Joe Biden of voor iemand anders.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in