Alleen premier De Croo en de koning mogen waarschijnlijk naar Qatar (en alleen als de Rode Duivels stunten)
De koning en koningin enthousiast op het WK in Brazilië, in 2014.  Foto:  belga

Wie zal ons land vertegenwoordigen in de WK-tribunes in Qatar? De regering-De Croo beslist deze week over de netelige kwestie. Het voorstel dat op tafel ligt, is dat enkel de premier en de koning afreizen, en alleen als de Rode Duivels in de halve finale raken.

De kans is klein dat de Rode Duivels in Qatar aanmoedigingen krijgen vanuit politieke hoek. Tenzij ze stunten en doorstoten naar de halve finale. Dat is tenminste wat nu voorligt binnen de federale regering, en waarover het kernkabinet deze week een beslissing wil nemen.

Volgens meerdere regeringsbronnen heeft de minister van Buitenlandse Zaken, Hadja Lahbib (MR), een voorstel op tafel gelegd waarin staat dat alleen premier Alexander De Croo (Open VLD) en koning Filip zouden afreizen. De twee zouden dan niet vanaf de start op 20 november gaan, maar pas vanaf de halve finales – als de Duivels daar al bij zijn.

Met dat voorstel zoekt de regering-De Croo een uitweg in een kwestie die veel landen bezighoudt (zie hieronder). Wereldwijd is er veel kritiek op Qatar, onder meer voor de schending van mensenrechten van holebi’s en voor de slechte werkomstandigheden bij de bouw van de voetbalstadions. Tegelijk heeft Qatar onder die internationale druk de arbeidsomstandigheden wel al verbeterd én zijn veel landen door de oorlog in Oekraïne afhankelijk geworden van gas uit Qatar. Net dat laatste haalt bijvoorbeeld de Nederlandse regering aan als een van de redenen om toch af te reizen.

Het is niet de eerste keer dat een grote sportmanifestatie tot diplomatieke uitdagingen leidt. Bij het WK in Rusland in 2018, bijvoorbeeld, had de regering een gelijkaardige oplossing. Koning Filip ging wel, vergezeld door de minister van Buitenlandse Zaken, maar premier Charles Michel bleef weg. Bij de Winterspelen in China eerder dit jaar was er dan weer een algemene boycot vanuit de regering en het koningshuis.

In de Kamer heeft de N-VA vorig jaar al een voorstel van resolutie ingediend waarin ze de regering oproept om het WK in Qatar te boycotten, maar de regeringspartijen hebben dat toen weggestemd. In de plaats daarvan keurden ze een resolutie goed waarin ze vragen om in het algemeen druk te zetten op landen die grote sportmanifestaties organiseren en mensenrechten schenden.

‘Het is een evenwichtsoefening’, zegt de voorzitter van de Kamercommissie Buitenlandse Zaken, Els Van Hoof (CD&V). ‘Ik heb zelf ook een uitnodiging gekregen om vóór het WK naar Qatar af te reizen. Maar ik heb geen zin om daar als schaamlapje gebruikt te worden. Achteraf wil ik wel eens gaan, om in discussie te gaan en de arbeidsomstandigheden op te volgen.’

Bouchez gaat wel

De Vlaamse en Waalse regering hebben eerder ook al laten weten geen enkele vertegenwoordiger naar Qatar te sturen. De enige politicus die tot nu toe heeft aangekondigd wél is te gaan, is MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. In de Franstalige media noemde hij het ‘hypocriet’ om wel afhankelijk te worden van gasleveringen uit Qatar, maar tegelijk schandaal te maken over een voetbalmatch.

Wie gaat wel nog naar het WK?

In Qatar zullen maar weinig Belgische supporters zijn, en ook de sponsors van de Rode Duivels haken massaal af.

Minder dan duizend tickets zijn er in ons land verkocht voor het wereldkampioenschap voetbal in Qatar. Veel supporters hebben afgehaakt wegens te ver, te duur of uit ethische overwegingen. Ter vergelijking: op het Europees kampioenschap van 2020 waren er 20.000 Belgische supporters in de stadions.

Ook de sponsors van de Rode Duivels zullen er niet bij zijn. Op de grote kampioenschappen nodigen sponsorende bedrijven als Proximus en ING normaal klanten uit om de matchen gratis mee te maken. Deze keer hebben dertien van de veertien officiële sponsors al laten weten niet af te reizen. Enkel Adidas zal er wel zijn, maar volgens het bedrijf is dat 'omwille van de logistiek'.

Bij de Rode Duivels zelf is nooit sprake geweest van een boycot. De Voetbalbond liet wel in het midden of er een vorm van 'statement' komt. De Deense ploeg bijvoorbeeld zal uit protest in 'sobere en neutrale' shirts spelen.

Iedereen worstelt met Qatar

Ook de andere Europese regeringen worstelen met de vraag of ze al dan naar het WK niet zouden afreizen.

Nederland: De regering-Rutte gaat in tegen het advies van het Nederlandse parlement om weg te blijven van het WK in Qatar. Er zal wel degelijk een officiële regeringsdelegatie zijn, al is nog niet duidelijk wie precies. Ook koning Willem-Alexander zou mogelijk gaan.

Frankrijk: Meerdere Franse steden, waaronder Parijs en Rijsel, boycotten het WK door geen grote schermen te plaatsen of fanzones te voorzien. Vanuit de regering heeft de minister van Sport aangekondigd om af te reizen, maar niet vanaf het begin, enkel als Les Bleus 'een goed parcours' afleggen. Wat president Macron van plan is, is nog niet duidelijk.

Groot-Brittannië: Wales, dat naast Engeland is gekwalificeerd, neemt voor het eerst in 64 jaar nog eens deel aan een WK. Reden genoeg voor de Welshe premier en twee van zijn ministers om op 20 november naar Qatar af te reizen. Ook al gaan zij daarmee in tegen de oproep van hun partij Labour om het toernooi te boycotten. Wat de Britse (conservatieve) regering zal doen, is gezien de politieke chaos momenteel moeilijk in te schatten.

Duitsland: De socialistische kanselier Olaf Scholz heeft aangekondigd dat 'iemand' de Duitse regering zal vertegenwoordigen in Qatar. Dat zei hij op het einde van een bezoek aan de Golfstaten in september. Wie dat zal zijn, is nog niet beslist.