Protesten tijdens staatsbegrafenis vermoorde Japanse ex-premier Shinzo Abe
De voormalige Japanse premier Shinzo Abe kreeg een staatsbegrafenis.  Foto:  afp

De in juli vermoorde voormalige Japanse premier Shinzo Abe heeft een staatsbegrafenis gekregen. Daarvoor kwamen 4.300 gasten bijeen in de sportarena Nippon Budokan. Shinzo Abe werd 67 jaar. Hij werd kort na zijn dood gecremeerd en er was al een boeddhistische plechtigheid. Tijdens de begrafenis werd er luidruchtig geprotesteerd door een duizendtal Japanners.

Een staatsbegrafenis wordt vrijwel uitsluitend georganiseerd voor leden van de keizerlijke familie. Het komt vrijwel nooit voor dat dit voor een politicus gebeurt. Voor de plechtigheid waren zeker 20.000 politieagenten in de weer. De kosten zouden een kleine 12 miljoen euro bedragen, nog iets waar de Japanse bevolking niet echt vrolijk van wordt.

Protesten tijdens staatsbegrafenis vermoorde Japanse ex-premier Shinzo Abe
Een eresaluut bij aanvang van de plechtigheid.  Foto:  ap

Luidruchtige bezwaren

Meer dan duizend mensen verzamelden en lieten luidruchtig hun bezwaren horen. De groep scandeerde luidkeels slogans en maakte gebruik van megafoons. Een bestelwagen met muziek uit luidsprekers passeerde terwijl de plechtigheid aan de gang was. Ook werden spandoeken omhooggehouden met teksten als: ‘Staatsbegrafenis? Nee!’ Het protest nam soms intense proporties aan, met hevige confrontaties tussen politie en betogers.

Protesten tijdens staatsbegrafenis vermoorde Japanse ex-premier Shinzo Abe
Foto:  reuters

‘Het is een tragedie dat hij werd neergeschoten, maar we moeten er daarom geen held van maken’, zei betoger Shinsaku Nohira tegen het Amerikaanse CNN. ‘Zowat de helft van de bevolking is tegen de staatsbegrafenis, dus het is niet fair dat alleen de boodschap van de regering zou worden gehoord. Het volk mag weten dat er burgers zijn die hier niet mee instemmen.’

Uit een enquête eerder deze maand bleek dat 57 procent tegen de staatsbegrafenis was, 32 procent voor. De anderen hadden geen uitgesproken mening.

Protesten tijdens staatsbegrafenis vermoorde Japanse ex-premier Shinzo Abe
Aanhangers van Abe betuigden hun respect.   Foto:  afp

Abe was de langst regerende premier van het land en gold als een groot staatsman die Japan stabiliteit en internationaal aanzien gaf. Hij was in Japan ook verwikkeld in schandalen en veel Japanners zouden de plechtigheid te veel eer en weggegooid geld vinden, aldus een aantal Japanse media.

Unification Church

De gearresteerde moordenaar heeft gezegd uit wraak te hebben gehandeld, omdat Abe in verbinding zou hebben gestaan met een sekte die zijn moeder ruïneerde. Die connectie tussen de partij van Abe en de ultraconservatieve Unification Church wakkerde de controverse rond de staatsbegrafenis aan. De grootvader van Abe, Nobusuke Kishi (zelf een vooraanstaand politicus in zijn tijd) deed de beweging voet aan de grond krijgen in Japan. Volgens de tegenstanders van de staatsbegrafenis worden de banden tussen de partij van Abe en de Unification Church er alleen maar door bevestigd.

Een staatsbegrafenis wordt normaal alleen gehouden voor mensen die een uitzonderlijk belang voor Japan als land hadden. Eén van de degenen die onder die noemer viel, was Isoroku Yamamoto, die de Pearl Harbor-actie leidde en stierf in 1943.

Wet aangepast na WO II

Na de Tweede Wereldoorlog werd de wet op de staatsbegrafenis aangepast. De enige politicus die nog een dergelijke dienst kreeg, was Shigery Yoshida (in 1967) die de Amerikaanse bezetting van Japan beëindigde en de banden tussen zijn land en de geallieerden herstelde.

Omdat er kritiek kwam dat de begrafenis van Yoshida werd gehouden zonder wettelijke grond, besloten de daaropvolgende regeringen om staatsbegrafenissen te schrappen.

‘Een staatsbegrafenis strookt niet met de geest van de democratie’, zei Junichi Miyama, een geschiedkundige aan de Universiteit van Chuo.

De huidige Japanse premier, Fumio Kishida, argumenteerde dat Abe een staatsbegrafenis verdiende omdat hij de langst regerende Japanse politicus was in de moderne politieke geschiedenis en omdat hij de internationale status van het land had opgewaardeerd met zijn diplomatieke, economische en veiligheidsstrategieën.

Protesten tijdens staatsbegrafenis vermoorde Japanse ex-premier Shinzo Abe
De Japanse premier Fumio Kishida groet de weduwe van Abe bij haar aankomst. Zij draagt zijn urne.   Foto:  ap

De begrafenis werd bijgewoond door zowat zevenhonderd hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de Amerikaanse vicepresident Kamala Harris. Die is op Azië-reis en combineert haar aanwezigheid op de begrafenis met diplomatieke gesprekken. Harris hoopt op een gesprek met de Zuid-Koreaanse president Yoon Suk Yeol en heeft voor donderdag een bezoek gepland aan de gedemilitariseerde zone tussen Noord-Korea en Zuid-Korea. Voor haar vertrek had het Witte Huis niet willen bevestigen dat er plannen in die richting waren.

Protesten tijdens staatsbegrafenis vermoorde Japanse ex-premier Shinzo Abe
Kamala Harris tekent het rouwregister.  Foto:  ap

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in