In zijn toespraak voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York heeft premier Alexander De Croo zich vrijdag ongewoon scherp uitgesproken tegen de Russische ‘agressie’ en ‘oorlogsmisdaden’ in Oekraïne. Geen lidstaat mag hierbij afzijdig blijven, zei hij. ‘In dit conflict is er geen ruimte voor neutraliteit.’

De VN zijn na de Tweede Wereldoorlog opgericht om de volgende generaties ‘te behoeden voor de gesel van de oorlog’, zoals het handvest stelt. 77 jaar later, nu ‘een stichtende lidstaat als Rusland beginselen als territoriale integriteit en nationale soevereiniteit vertrappelt’ en ‘een oorlog ontketende die ons herinnert aan de donkerste uren van Europa’, wordt de organisatie uitgedaagd om haar roeping te vervullen, stelde onze premier De Croo vrijdag voor de Algemene Vergadering.

Volg het laatste nieuws over de oorlog in Oekraïne via onze liveblog

‘Iedereen in deze zaal, elk land, zal op een dag gevraagd worden: Wat deed jij om dit te stoppen? Wat deed jij om de bevolking van Oekraïne te beschermen? Keek je weg, of trad je op? In dit conflict is er geen ruimte voor neutraliteit’, verklaarde De Croo. De premier liet over de Belgische positie alvast geen twijfel bestaan. Zo deden de recente dreigementen over een nucleaire oorlog ‘veel meer denken aan middeleeuwse barbaarsheid dan aan Russische grootsheid’.

De Belgische eerste minister hamerde erop dat alle ernstige misdaden in Oekraïne onderzocht en vervolgd moeten worden. ‘Er is geen ruimte voor straffeloosheid. Niet voor de slachters van Boetsja en zeker niet voor de leiders in Moskou die de beslissingen nemen en de ultieme verantwoordelijkheid dragen.’

‘Marionetten van Poetin in Europa’

Aan het einde van zijn speech onderstreepte De Croo ook dat het Kremlin niet enkel Oekraïne viseert, maar ook elders conflicten probeert te zaaien. In Afrika bijvoorbeeld, maar ook in Europa, waar president Vladimir Poetin ‘zijn marionetten financiert om zijn agenda van verdeeldheid, wantrouwen en onrust uit te voeren’. Met desinformatie, cyberaanvallen en illegale beïnvloeding van verkiezingen valt hij de liberale democratie aan, aldus de eerste minister. ‘We gaan niet dulden dat Russische Trojaanse paarden onze democratie ondermijnen met desinformatie en angst.’

Niet enkel de liberale democratie ligt onder vuur, ook de mensenrechten staan onder druk, observeerde De Croo. België, dat kandidaat is voor een zetel in de VN-Mensenrechtenraad van 2023 tot 2025, bepleit een sterkere focus op mensenrechten. De premier haalde in zijn toespraak het lot van Afghaanse vrouwen en meisjes aan, die na de machtsovername door de taliban opnieuw ‘systematisch uit het openbare leven’ worden geweerd.

Energiecrisis

De Croo beklemtoonde de voorbije dagen in New York meermaals dat er ook een wereldwijde ‘war of narratives’ rondom Oekraïne uitgevochten wordt, één die het Westen niet overal aan het winnen is. In zijn toespraak legde hij dan ook nadrukkelijk de verantwoordelijkheid voor de impact van de oorlog op de voedselbevoorrading bij Rusland. ‘Een chaos gezaaid door Rusland, en enkel door Rusland, die het leven van honderden miljoenen mensen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika in gevaar brengt.’

De Russische invasie veroorzaakte ook een zware energiecrisis, aldus De Croo, die ook de Belgen aan den lijve ondervinden. De regering zal hen net als in coronatijden ondersteunen, maar ze kan volgens de premier ook niet alles opvangen. ‘We moeten het gewicht van deze oorlog samen dragen, in solidariteit.’ De crisis moet aanzetten om de bevoorrading te diversifiëren en de transitie naar lokaal geproduceerde groene en fossielvrije energie te versnellen, meent de premier. Met investeringen in windenergie en waterstof, maar ook kernenergie die ‘veiliger is dan vandaag, met minder afval dan vandaag’.

De Belgische diplomatie probeerde zich tijdens de Algemene Vergadering ook te profileren als een land dat ondanks de oorlog in Europa de andere wereldproblemen niet uit het oog verliest. Ook De Croo zei in zijn speech dat ‘de oorlogszucht van één autocraat’ niet mag afleiden van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen die de VN zichzelf tegen 2030 hebben gesteld. De strijd tegen klimaatverandering bijvoorbeeld. Een jaar na de dodelijke overstromingen in Wallonië haalde de premier ditmaal de aanhoudende droogte in ons land aan.

‘Onze generatie staat voor een gigantische opdracht. Maar ik blijf vertrouwen hebben dat we zullen slagen. Om vooruitgang kapot te maken, is slechts één man nodig. Dat hebben we dit jaar geleerd. Maar om vooruitgang te boeken zijn er vele handen nodig. Nooit eerder was internationale samenwerking zo belangrijk’, betoogde De Croo.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in