Mokerslag duwt Nationale Bank kopje-onder
  Foto: Marc Herremans

Het aandeel van de Nationale Bank, voor de helft in handen van de overheid, crasht als gevolg van een forse winstwaarschuwing. De bank verwacht het eerste verlies in meer dan 70 jaar als gevolg van de ommekeer in het rentebeleid. Ook de overheid gaat het voelen in zijn portemonnee.

Handel in het aandeel van de Nationale Bank was gedurende het gros van de dag niet mogelijk omdat de Nationale Bank het aandeel liet schorsen in afwachting van een persbericht. Dat persbericht kwam er in de namiddag en bezorgde beleggers een koude douche. De bank verwacht voor het eerst in zo’n 70 jaar een verlies en zegt bovendien dat het de komende jaren nog erger wordt.

Het verwacht verlies heeft te maken met de ommekeer in de rentemarkt. Tijdens de pandemie overspoelden centrale banken de markt nog met goedkoop geld, nu verhogen ze de rente om de inflatie een halt toe te roepen.

Aan al dat goedkoop geld hebben de centrale banken veel verdiend. Dat werkte als volgt: gewone banken parkeerden het overtollige geld bij de centrale banken en betaalden daarop een strafrente van 0,50 procent. Sinds september moet de Nationale Bank dat geld vergoeden, omdat de Europese Centrale Bank (ECB) geld duurder maakt in een poging de inflatie te bestrijden.

Inkomsten worden uitgaven

Hoe meer de ECB de korte rente verhoogt, hoe meer rente de Nationale Bank zal moeten betalen op de deposito’s die bij haar geparkeerd worden. De depositorente van de ECB staat nu op 0,75 procent, maar die zal wellicht nog aanzienlijk stijgen. Concreet zijn de inkomsten van de afgelopen jaren nu uitgaven geworden die snel stijgen. Een wereld van verschil.

Ook brengt de gigantische obligatieportefeuille die tijdens de pandemie opgekocht werd nauwelijks rente op, omdat de marktrente toen bewust laag gehouden werd. Kortom, de overheid zal het voelen in de dividenden die ze van de Nationale Bank ontvangt.

Voor de begroting zijn de gevolgen niet verwaarloosbaar. In maart werd al gezegd dat de overheid dit jaar maar 162 miljoen ontvangt van de Nationale Bank in plaats van 325 miljoen vorig jaar. Het gaat om een wettelijke vergoeding plus een dividend.

Reserves onder druk

Het dividend van de Nationale Bank voor de privéaandeelhouders is in belangrijke mate afhankelijk van de opbrengst van een zogenoemde statutaire portefeuille. Dat is een beleggingsportefeuille van ruim 7 miljard die vooral obligaties en ook aandelen van de Bank voor Internationale Betalingen (BIB) omvat. Maar ook die portefeuille wordt wellicht getroffen door de ontwikkeling op de rentemarkt. De NBB zegt de impact op het dividend nog niet te kunnen aangeven.

Een persberichtwas toch voldoende om beleggers een koude douche van formaat te geven. Het aandeel daalde tot 1.130 euro of een daling met 22 procent. In het persbericht stelt de Nationale Bank (NBB) dat zij dit jaar met een verlies zal afsluiten, dat dit verlies de komende jaren verder zal oplopen én dat ze niet zeker is of haar reserves op 31 december nog toereikend zullen zijn om de geschatte risico’s in te dekken. Tamelijk ongezien.

Hoorzitting?

Sander Loones (N-VA) vraagt dat er op korte termijn een hoorzitting komt in de commissie financiën in het parlement waar de NBB en de minister van Financiën tekst en uitleg moeten geven. Volgens de N-VA is wat nu gebeurt, het gevolg van het lakse monetair beleid dat gevoerd werd.

De Belgische NBB is niet de enige die onder druk komt. De Nederlandse centrale bank (DNB) waarschuwde de Nederlandse regering gisteren al dat ze door de snel oplopende rente verliezen zal slikken en dat ze daardoor geen dividend kan uitkeren aan de staat. De verliezen lopen tot en met 2026 op tot naar verwachting 9 miljard euro, liet DNB-baas Klaas Knot weten in een brief aan de Nederlandse minister van Financiën Sigrid Kaag.

De DNB is in tegenstelling tot de NBB niet beursgenoteerd. Onze Nationale Bank is dat wel en is zoals bekend het voorwerp van juridische procedures van ontevreden minderheidsaandeelhouders die vinden dat de overheid – die 50 procent van de aandelen heeft – de kleine beleggers systematisch benadeelt. Het is de heel gedetailleerde communicatie van de niet beursgenoteerde DNB die de NBB in de pen deed kruipen omdat beleggers reageerden op het slechte nieuws uit Nederland.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in