Bezette gebieden houden deze week nog referenda over aansluiting bij Rusland
Een monument eert de separatistische strijders in de provincie Donetsk.  Foto:  AP

Leiders van separatistische regeringen in bezette Oekraïense gebieden willen op vrijdag starten met referenda over aansluiting bij Rusland. Die haastige beslissing komt op het moment waarop de Russen er moeten opboksen tegen een succesvol tegenoffensief.

Vier regio’s willen van 23 tot 27 september aan hun bevolking voorleggen of ze voortaan Russisch grondgebied willen worden. Het gaat op de twee Donbas-provincies Loehansk en Donetsk, maar ook de zuidelijke regio’s Cherson en Zaporizja. Separatistische, pro-Russische leiders van die regio’s maakten dat nieuws bekend via Russische staatsmedia.

Het idee wordt warm onthaald in Rusland, die er momenteel tegen een stevig Oekraïens tegenoffensief botst. ‘Zo zullen de regio’s kunnen beslissen over hun eigen toekomst’, meent de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov. De voorzitter van de Doema, het Russisch parlement, steunt de oproep van de separatisten. ‘Als daaruit zou blijken dat ze deel willen uitmaken van Rusland zullen we hem steunen’, merkte hij op. Op de vooravond van de inval op 24 februari, erkende de Doema Loehansk en Donetsk nog als onafhankelijke volksrepublieken. Die beslissing wordt gezien als een belangrijke laatste aanzet voor president Vladimir Poetin om Oekraïne binnen te vallen.

Volgens de Russische zakenkrant RBC zou Poetin vanavond nog een speech geven waarin hij zou reageren op de aangekondigde referenda. Daarvoor baseren ze zich op ‘drie bronnen dicht bij de presidentiële administratie’.

Wanhoop

Volgens Oekraïne hebben de geplande referenda helemaal geen legitimiteit. Ze zijn illegaal en zullen ook niet eerlijk verlopen, zo meent Kiev. Dat nu haastig een referendum op poten wordt gezet, toont volgens Oekraïne de wanhoop bij de Russen. Die lijken alsmaar minder opgewassen tegen het succesvolle tegenoffensief van Oekraïne. Buitenlandminister Dmitro Koeleba liet alvast weten dat zijn land ‘alle recht heeft om zijn eigen grondgebied te bevrijden’ en dat zijn land ‘dat verder zal blijven doen, wat Rusland ook zegt’.

Ook de Verenigde Staten zeiden eerder al dat stappen om Oekraïens grondgebied te annexeren ‘een directe aanval’ zijn op de soevereiniteit van Oekraïne. Nationaal veiligheidsadviseur Jake Sullivan ziet er net zoals de Oekraïners onmacht in. ‘We zijn op de hoogte van rapporten over bredere mobilisering’, zei hij. Navo-baas Jens Stoltenberg zei al dat ‘nepreferenda’ geen gevolg zullen krijgen. Frans president Emmanuel Macron had dezelfde boodschap.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in