Werkgevers willen mes in loonindexering
  Foto:  belga

40 procent van de werknemers kijkt reikhalzend uit naar januari om hun loonindexering te ontvangen. Maar Unizo vraagt nu dat die wordt beperkt. ‘Anders wordt het een bloedbad.’

Vooral de werknemers aan de slag bij onder meer bakkers, winkeliers en voedingsbedrijven krijgen pas in januari hun jaarlijkse loonindexering. Als gevolg van de ongezien hoge inflatie gaat het dan om een grote automatische toeslag van rond de 8 procent. Werknemers in de buurlanden kunnen daar alleen maar van dromen.

Als het aan Unizo, de organisatie van zelfstandigen en kmo’s ligt, blijft die toeslag een droom. Ze wil dat er ingegrepen wordt in de automatische indexering. ‘Als die automatische indexering er komt, wordt het voor veel bedrijven een executie’, zegt topman Danny Van Assche. Bakkers die bijvoorbeeld al het mes op de keel hebben door de exploderende energieprijzen, zouden zo’n forse loonsverhoging niet aankunnen. Unizo waarschuwt nu al dat door de energiekosten een kwart van de kmo’s dit jaar verlies zou lijden.

Delicaat

Een ingreep in de index is om meerdere redenen delicaat. De ‘restgroep’ die moet wachten tot januari, bevat in regel niet de sterkste sectoren. De meerderheid van de werknemers, inclusief ambtenaren en mensen met een vervangingsinkomen, hebben al meerdere indexeringen gehad. In de banksector gebeurt de automatische indexering zelfs maandelijks. Dat retro-actief aanpassen gaat niet, waardoor sommige werknemers dus mogelijk beter af zullen zijn dan andere. Tenzij ingehouden wordt op hun toekomstige indexeringen.

Pieter Timmermans, gedelegeerd bestuurder van het VBO, dat vooral dicht bij de grote (export)bedrijven staat, pleit al maanden voor een ingreep in de index. ‘In tal van ons omringende landen waarmee we moeten concurreren, neemt men maatregelen om de kostenstijgingen af te remmen. De beste bescherming van de koopkracht van de werknemers, is een job.’

Concurrentiepositie beschermen

Timmermans waarschuwt ervoor dat de focus op de binnenlandse koopkracht de verkeerde focus is. ‘België heeft een exportgerichte economie. Als we niet toelaten dat onze bedrijven nog kunnen concurreren, zullen heel wat jobs sneuvelen. Moet er eerst een wiel afdraaien vooraleer men dit inziet? Het is frustrerend.’ Timmermans vergelijkt de huidige situatie met eerdere grotere schokken zoals de petroleumcrisis in 1973 en de financiële crisis. Ook toen was er geen aandacht voor de concurrentiepositie, zegt hij.

Van Assche wil het debat over de index dit najaar bespreken met de sociale partners. Hij stelt verschillende varianten voor. Een indexering van de nettolonen in plaats van de brutolonen, sociale index waarbij alleen tot een bepaald loonplafond sprake is van indexatie of een systeem waarbij sectoren ervoor kunnen kiezen om de index niet toe te passen. Een soort ‘opt-out’.

Voor de vakbonden is dit uit den boze. De vakbonden willen de loonwet op de schop omdat die de marge voor reële loonsverhogingen (loonsverhogingen bovenop de index) beperkt in functie van de evolutie van de lonen in de omringende landen.

Probleem bij de wortel aanpakken

‘Totaal onbespreekbaar’, zegt David Vanbellinghen, woordvoerder van de christelijke vakbond ACV. ‘De index is de beste manier om het loon van de werknemers te beschermen. Ik ben verbaasd dat Unizo in de index wil ingrijpen omdat dit de koopkracht van hun klanten zal aantasten.’

ACV vindt dat het niet opgaat om de koortsthermometer weg te gooien als men vaststelt dat de patiënt ziek is. ‘Daarmee is het niet opgelost. Wat je moet doen, is het probleem bij de wortel aanpakken en die energieprijzen omlaag halen.’

Het Socialistische ABVV spreekt dan weer over een provocatie. ‘Terwijl de mensen het moeilijk hebben en het nog moeilijker gaan krijgen aan de index willen raken, is een duidelijke provocatie’, zegt woordvoerster Gina Heyrman. Het ABVV houdt op 21 september overleg met zijn militanten. De kloof tussen werkgevers en werknemers lijkt erg diep wat betekent dat het in een volgende fase een zaak voor de regering zou kunnen worden.

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in