China heeft verschillende diplomatieke kanalen met de VS op pauze gezet als reactie op het bezoek van Nancy Pelosi aan Taiwan. Pelosi komt op een sanctielijst, militair topoverleg wordt opgeschort en voorlopig zal er niet meer over klimaatafspraken onderhandeld worden. Voor de kust van Taiwan heeft China opnieuw de mediaanlijn tussen beide gebieden overschreden.

China neemt dan toch maatregelen tegen de Verenigde Staten: de dialoog tussen hooggeplaatste militaire bevelhebbers van China en de VS wordt volledig opgeschort. De samenwerking op het gebied van misdaadpreventie en het repatriëren van illegale migranten wordt ook stopgezet, net als de gesprekken over klimaatverandering. Eerder vandaag had China ook al aangekondigd dat Nancy Pelosi en haar directe familie op een Chinese sanctielijst waren gezet. Het is wel niet bekend welke sancties ingevoerd zijn.

Aanvankelijk viel de VS, op verhitte woordenwisselingen na, buiten schot in de opgelopen spanningen tussen China en Taiwan. De directe aanleiding voor de huidige escalatie is het bezoek van de Amerikaanse toppolitica Nancy Pelosi aan Taiwan. China beantwoordde haar bezoek met militair spierballenvertoon. Van donderdag tot zondag ontplooit het zijn militaire troepenmacht voor de kust van Taiwan als onderdeel van een grootscheepse oefening.

Vrijdag is daarbij opnieuw de mediaanlijn in de Straat van Taiwan overschreden, meldde het ministerie van Defensie van Taiwan. Voorlopig telde Taiwan 68 Chinese vliegtuigen en 13 schepen. De zeestraat scheidt Taiwan van China en is een belangrijke handelsroute. Door de militaire activiteit varen vrachtschepen en olietankers nu met een brede boog rond het eiland, wat grote vertragingen oplevert. China geeft de wereld zo een voorproefje van wat er zou gebeuren als het Taiwan zou isoleren.

Donderdag had China ook 11 ballistische Dongfeng-raketten afgevuurd in het water rond Taiwan. Vijf daarvan kwamen in Japanse wateren terecht. De Japanse premier Fumio Kishida reageerde woedend en zei dat China de oefeningen ‘onmiddellijk’ moet staken. Hij vat de raketten op als een bedreiging. Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken reageerde dat Japan de ‘kwaaddoeners’ probeert te rechtvaardigen.

De ‘kwaaddoeners’ in kwestie zijn de Verenigde Staten. Kishida deed zijn uitspraken namelijk vlak nadat hij Pelosi had ontvangen. De Amerikaanse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden nam evenmin gas terug. ‘China kan Taiwan ervan weerhouden om plekken te bezoeken of deel te nemen aan activiteiten, maar ze zullen Taiwan niet isoleren door ons te beletten erheen te reizen’, zei ze. ‘Dit gaat niet over mij, maar over Taiwan. Het gaat erom dat we Taiwan vieren.’

Angst voor misrekening

John Kirby, woordvoerder van het Witte Huis, noemde de militaire oefeningen een ‘overdreven reactie’ van Peking. ‘We houden dit zeer nauwlettend in de gaten’, zei hij. In een interview met MSNBC waarschuwde hij voor fouten en misrekeningen ‘die daadwerkelijk tot conflicten kunnen leiden’. Op een top van Asean, de Associatie van Zuidoost-Aziatische Landen, noemde Antony Blinken, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, de houding van China ‘provocatief’ en een bedreiging voor zijn buurlanden.

Taiwan zelf stelt zich voorlopig vooral defensief op. Op Twitter laat het leger weten dat ze detectiesystemen en oorlogsschepen hebben ingezet om de situatie te monitoren. President Tsai Ing-wen roept China op tot terughoudendheid en zegt dat Taiwan klaarstaat om militair te antwoorden, als dat nodig blijkt.

Ondertussen meldt The Guardian dat er zich verschillende kijklustige Chinese toeristen hebben verzameld op een uitkijkpunt op het eiland Pingtan met zicht op Taiwan. Ze nemen er foto’s en zouden dingen roepen als ‘laat ons Taiwan terugnemen’. Een aanzienlijk deel van China is zeer nationalistisch en is teleurgesteld in de ‘zachte reactie’ van de Communistische Partij.

Waarom ligt Taiwan zo gevoelig?

De Chinese Communistische Partij ziet Taiwan als een afvallige provincie die ‘ooit’ weer onder Chinees bestuur gebracht moet worden. De VS steunt het 'One China'-principe en erkent Peking als de leider van heel China, maar ze zijn ook historisch bij wet verplicht om ‘Taiwan te helpen om zijn zelfverdediging op te zetten’. Zo ontstond aan alle kanten een 'strategische ambiguïteit', waarbij de consensus was dat rust en handel te verkiezen zijn boven een militair conflict. Volgens China stuurt Pelosi met haar bezoek echter aan op een onafhankelijk Taiwan en heeft zij het precaire evenwicht verstoord. De VS noemt dat een slap voorwendsel van China om zijn greep op Taiwan te versterken.

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig