‘We leggen de lat voor mensenrechten telkens lager’
Sommige asielzoekers slapen al een maand lang tegen de muur van het Klein Kasteeltje.  Foto:  Kristof Vadino

In de zomerse hitte slapen tot honderd asielzoekers elke dag op straat. Nieuwbakken staatssecretaris Nicole De Moor (CD&V) beloofde verandering en die kan er volgens middenveldorganisaties niet snel genoeg komen: ‘We zien elke dag mensen aftakelen.’

België is bij wet verplicht om asielzoekers opvang te geven voor de duur van hun procedure. Al bijna een jaar lang slaagt ons land daar niet in en slapen er mensen op straat, ook vrouwen en kinderen. Twee weken geleden beloofde staatssecretaris van Asiel en Migratie Nicole De Moor beterschap en kondigde bijkomende noodopvang van 750 plaatsen aan. Maar het kan niet snel genoeg gaan voor Thomas Willekens van Vluchtelingenwerk: ‘Als er tegen maandag geen beterschap komt, dan zal die bijkomende capaciteit al snel achterhaald zijn.’

   • Dwangsommen betalen niet meer veraf voor Fedasil

‘Dinsdag heeft geen van de alleenstaande mannen een slaapplaats gekregen. Er zijn enkele dagen gepasseerd waarop mensen zelfs geen asielaanvraag konden indienen. Mensen met extreme medische noden worden ook niet geholpen. Gezinnen die een tweede aanvraag indienen en normaal opvang moeten krijgen, blijven op straat staan.’

‘We weten dat het openen van bijkomende plaatsen tijd kost, maar als je kijkt naar de snelle mobilisatie die is gebeurd voor de Oekraïense vluchtelingen, dan blijkt dat er veel kan op korte tijd. Dus, waarom kan het niet sneller?’

Welke impact heeft het gebrek aan opvang op de mensen in de rij aan het Klein Kasteeltje?

‘Je ziet mensen echt aftakelen. Sommigen onder hen krijgen niet de nodige medische zorgen. Ik krijg elke dag jonge gasten voor mijn neus die vaak al drie à vier jaar onderweg zijn. Ze zijn de taliban of het conflict in Afghanistan ontvlucht. Ze denken dat ze eindelijk in een land met rechten zijn toegekomen, maar krijgen het deksel op de neus. In de tijd die ze noodgedwongen op straat doorbrengen, zie je hen alles verliezen. Ze slapen in het station, verliezen vaak hun laatste bezittingen of bewijsstukken die ze nog hebben, ze hebben geen enkele veiligheid, geen privacy. Ze worden moe, moedeloos en ze verliezen hun weerbaarheid. En dat heeft een gigantische impact op hun verdere verloop hier in België. We creëren enorm kwetsbare mensen. Ik weet niet hoe we dat gaan oplossen.’

Kan je uitleggen hoe het zover is kunnen komen?

‘Een totaal gebrek aan politieke wil, op alle niveaus. Alleenstaande mannen worden weggezet als “niet kwetsbaar”. Ze worden afgeschilderd als frauderende, doorreizende asielzoekers, waardoor het heel moeilijk wordt om dit probleem aan te kaarten. Het lijkt ondertussen normaal dat er niet aan iedereen een opvangplaats wordt gegeven. Maar als je, zoals onze regering zegt te doen, mensenrechten serieus neemt, dan werk je niet met prioriteiten en geef je iedereen opvang. Iedereen die asiel aanvraagt moeten we een bed geven, simpel. Dat is de wet.’

   • ‘We willen gewoon een gelijke behandeling’

‘Mensen worden ook het recht om asiel aan te vragen ontzegd. Ze mogen gewoon niet binnen bij het Klein Kasteeltje. Dat is een flagrante uitholling van de rechten van mensen op de vlucht en een schending van de wet. Als zelfs dat niet wordt verholpen, kan je je afvragen waar dit eindigt.’

Voor een probleem dat al zo lang aansleept, is er weinig publieke verontwaardiging. Hoe komt dat?

‘Het is moeilijk om mensen warm te maken. Er is veel gaande in de wereld, migratie is niet het meest interessante thema. Die alleenstaande mannen, dat zijn vooral Afghaanse jongens van 20 jaar, geen “sexy” doelgroep. Ze hebben de perceptie tegen en dat is moeilijk om te veranderen.’

Onder voormalig staatssecretaris Theo Francken (N-VA) was er wel opvang, en hem kon je bezwaarlijk de grootste migratieliefhebber noemen?

‘Geen simpele vraag. Francken had in januari een voorstel gelanceerd waarin hij opvang wou beperken voor tweede asielaanvragen en voor mensen met een status in de Europese Unie. De regeringspartijen hebben dat onmiddellijk afgeschoten. Francken vond dat heel vreemd, want, in zijn woorden: “Uw staatssecretaris (red., Sammy Mahdi) voert nu al uit wat ik in mijn wetsvoorstel heb geschreven, ik los jullie probleem op.” Hij had daar zeker een punt.’

‘Onze regering wil van opvang voor alleenstaande mannen geen struikelblok maken. Partijen willen er wel hun onvrede over uiten, maar er echt voor opkomen, dat komt er niet van.’

Is dit dan een soort van normenvervaging?

‘Ergens wel. Ik was dinsdagochtend aan het Klein Kasteeltje. Hetzelfde tafereel van de voorbije maanden deed zich daar weer voor. De drukkende rij, de teleurstelling, de politie die ruimte maakt voor de vuilniskar, de stoep die wordt afgespoten. Het is haast een ritueel geworden. Het is aan het normaliseren. We leggen de lat van mensenrechten telkens een stapje lager.’

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig