‘Wrokkige Boris Johnson saboteert opvolging’
Boris Johnson zou nog snel ongekwalificeerde mensen benoemen op cruciale posten.  Foto: getty

Al tien Tories zien zich als de nieuwe leider van de Conservatieve Partij en premier. ‘Deze opvolging dreigt nog schadelijker te worden dan die van Margaret Thatcher.’

Het mag dan een hele uitdaging zijn om partij en land weer op de rails te krijgen, toch ontbreekt het allerminst aan kandidaten. Al een tiental kandidaten hebben zich gemeld. Het was dan ook druk in de politieke talkshows afgelopen weekend: de ene kandidaat na de andere schoof aan om zich te profileren als het witte ­konijn.

Inhoudelijk springen er twee aandachtspunten uit. Het eerste betreft de economie en het fiscale beleid. De regering besloot ­onlangs de vennootschapsbelastingen te verhogen om de toren­hoge uitgaven voor onder meer ­gezondheidszorg te financieren. Enkele prominente kandidaten, zoals de uittredende ministers Jeremy Hunt en Sajid Javid, willen juist de andere kant uit: ze willen de economie aanzwengelen met wat Hunt ‘slimme belastingverlagingen’ noemt. Hij denkt dat te kunnen zonder de torenhoge inflatie nog te laten groeien. De uitweg uit de economische impasse wordt dus wellicht in de klassieke neoliberale richting gezocht.

‘Woke onzin’

Daarnaast lijken culturele oorlogjes naar Amerikaans voorbeeld de strijd te gaan bepalen. Nogal wat kandidaten profileren zich als harde bestrijders van sociaal-liberale voorstellen. ‘Het moet eens afgelopen zijn met al die woke onzin’, zegt Kemi Badenoch, ex-minister van gelijke kansen. ‘Wij conservatieven voeren een strijd tegen cultureel marxisme.’ Die opmerking leverde haar meteen een berisping op van de organisatie van Britse ­Joden, omdat het begrip cultureel marxisme deel uitmaakt van een antisemitische samenzweringstheorie.

   • ‘Anti-Borissen’ Sunak en Tugendhat openen opvolgingsdans

Penny Mordaunt, minister van Handel, kondigde haar kandidatuur zondag aan. Ze deed dat pas nadat ze eerst in een tweet haar gal had gespuwd over mensen die haar ‘proberen te brandmerken als ­woke’. Ze heeft zich in het verleden uitgesproken voor de rechten van trans personen, maar wil daarop in de campagne niet vastgepind ­worden.

Ook buitenlandminister Liz Truss heeft zich zondag officieel kandidaat gesteld. ‘Ik zal aan deze verkiezingen deelnemen als een conservatief en regeren als een conservatief’, schrijft ze in The Daily Telegraph. Ze belooft belastingverlagingen.

Tom Tugendhat, ook een kanshebber, riep op tot eenheid: ‘Het is niet het moment om ons door zulke debatten uiteen te laten spelen.’ Maar eenheid bewaren wordt moeilijk met zoveel kandidaten voor de job. Zeker met een wrokkige Boris Johnson die als stoor­zender optreedt. Nu de populaire minister van Defensie, Ben Wallace, verrassend genoeg géén kandidaat is, is de nieuwe favoriet ­Rishi Sunak, de minister van Financiën. Sunak was de nummer twee in de regering-Johnson, maar zijn ­ontslag gaf ook het startsein voor de grote leegloop vorige week.

‘Verrader’ Sunak

Johnson heeft hem dat bijzonder kwalijk genomen. The Observer ­citeerde vier ervaren topleden van de partij, die zeggen dat Johnson overloopt van wrok en iedereen probeert op te zetten tegen ‘de verrader’ Sunak. Volgens dezelfde bronnen is Boris bepaald niet van plan elegant afscheid te nemen. Hij zou volop bezig zijn totaal ­ongekwalificeerde mensen nog snel te benoemen op cruciale posten, om het zijn opvolger – wie dat ook is – zo moeilijk mogelijk te ­maken. ‘Heel Trumpiaans allemaal’, wordt dat samengevat.

Binnen de partij wordt zelfs ­gevreesd dat de schade door deze crisis nog groter zal uitvallen dan de defenestratie van Margaret Thatcher in 1990. Thatcher was meer dan tien jaar premier, maar de onzachte manier waarop ze werd afgedankt sloeg destijds diepe wonden.

Vandaag komt het ­bestuur van de partij bijeen om te bepalen hoe het onoverzichtelijke veld aan kandidaten zo snel mogelijk herleid kan worden tot twee. Dat gebeurt via een reeks stemrondes onder conservatieve volksvertegenwoordigers, waarbij telkens de zwakste afvalt. Zodra er nog twee overblijven, mogen ook de leden van de partij meebeslissen in een nationale verkiezing per post. Uiterlijk ­begin september zou er zo een nieuwe partijleider en premier uit de bus moeten komen.

De oppositie vindt dat niet ­correct, en eist verkiezingen. ­Yvette Cooper van Labour, de ­‘schaduwminister’ van Binnenlandse ­Zaken, zei zaterdag: ‘We hebben geen verandering van de jongste twaalf maanden nodig, maar van de jongste twaalf jaar.’

Wist je dat je ook zonder abonnement elke maand 3 betalende  plus-artikels kunt lezen?

Meld je aan en lees gratis ›

Vul je e-mailadres en wachtwoord in