In de afgelopen 24 uur keerden al meer dan 10 Britse regeringsleden premier Boris Johnson de rug toe. Verschillende ministers zijn toegekomen op 10 Downing Street om de crisis te bespreken. De regering valt uiteen in twee kampen: zij die willen dat Johnson blijft en zij die willen dat hij vertrekt. Valt vanavond het doek over premier Boris Johnson?

10 Downing Street is momenteel het toneel van de overlevingsstrijd van premier Johnson. Britse media melden dat een legertje ministers het vertrek van hun leider eisen, nadat verschillende collega’s er de brui aan hebben gegeven uit onvrede met Johnson. Onder het ‘leave’-kamp bevinden zich Chris Heaton-Harris, de Chief Whip van de Conservatieve Partij, de Welshe staatssecretaris Simon Hart, de Noord-Ierse staatssecretaris Brandon Lewis, de staatssecretaris voor Transport Grant Shapps en Nadhim Zahawi, die gisteren nog door Johnon op Financiën werd gezet als vervanger van Rishi Sunak. Dat schrijven BBC News en The Guardian.

Johnson zelf zat net nog in een vergadering. Gevraagd hoe zijn week ging, antwoordde hij daar dat hij het ‘uitstekend’ maakte. Hij weigerde op een partijlid van Labour te antwoorden nadat die hem erop gewezen had dat er een opstand in de maak was. ‘Het lijkt alsof ze op een andere wereld zitten’, tweette een journalist van The Financial Times over de vergadering. ‘Een schaamteloze Johnson’, kopt Daily Mirror bij hun livestream. Veelzeggend: een van de aanwezige Conservatieve parlementsleden tweette zijn motie van wantrouwen in aanwezigheid van de premier.

De delegatie van opstandige ministers kwam er nadat opnieuw vijf regeringsleden in één klap opstapten. De vijf kondigden hun ontslagbrief op Twitter, en sloten zich daarmee aan bij vier andere opgestapte ministers. Will Quince, Robin Walker stapten woensdagochtend op, Rishi Sunak en Sajid Javid deden dat dinsdagavond. Intussen is daar nog een reeks ontslagen bijgekomen. In totaal zijn in de afgelopen 24 uur volgens de BBC al 17 regeringsleden opgestapt. Als je er kabinetsmedewerkers bijtelt, komt de teller al op 36.

Minister Michael Gove en Kwasi Kwarteng, beiden lange tijd Johnson-loyalisten, zouden de premier gevraagd hebben om zelf op te stappen.

Vertrouwen is zoek

De dominostenen begonnen dinsdagavond om te vallen toen twee kopstukken de regering verlieten. Sajid Javid, de minister van Volksgezondheid, liet weten dat hij door een reeks schandalen niet langer vertrouwen had in de premier. Zijn integriteit ging voor op zijn loyaliteit, klonk het. Ook Rishi Sunak, minister van Financiën, vond het moreel leiderschap van de premier laakbaar. ‘Het volk verwacht terecht dat het bestuur naar behoren, deskundig en ernstig wordt uitgevoerd’, schreef hij bij zijn ontslag. Dat is met Johnson niet langer mogelijk. Na Sunak en Rishi gooide ook de vicevoorzitter van de partij, live op tv, de handdoek in de ring.

Woensdagmorgen volgden nog eens twee regeringsleden kort na elkaar. De minister van Kinderen Will Quince en staatssecretaris Robin Walker kondigden hun ontslag aan via Twitter. Veelvuldig excuses aanvaarden van een liegende premier viel Quince zwaar, zei hij. ‘Het voelde alsof ik geen andere keus had dan mijn ontslag in te dienen’, schreef Quince.

‘Oppositie wil mij weg’

Het leverde een gespannen vragenuurtje op in het Britse Lagerhuis. Johnson werd langs alle kanten bestookt. ‘Zijn er wel omstandigheden waarin u zou ontslag nemen?’, vroeg een parlementslid zich af. ‘Het zinkend schip verlaat hier de rat’, zei oppositieleider Keir Starmer over het tumult in de regering. ‘Hoeveel ministers moeten ontslag nemen, vooraleer Johnson zijn ontslagbrief schrijft?’ vroeg de leider van de Schotse nationalisten zich af, terwijl hij aanstuurde op een nieuw onafhankelijkheidsreferendum. ‘Een betere ambassadeur om de onafhankelijkheid van Wales te promoten, kan ik me niet inbeelden’, zei een ander parlementslid.

Maar Johnson reageerde zoals Johnson tijdens alle vorige moeilijke vragenuurtjes reageerde: met verontschuldigingen. Van ophouden wil hij niet weten. ‘De oppositie wil mij weg, omdat mijn beleid zo goed is. Ze weten dat ik zo bij de volgende verkiezingen win.’ Op de achtergrond zaten zijn Conservatieve partijgenoten er beteuterd bij. Behalve enkele sympathieke vragen van aanhangers die de druk even van de ketel haalden, bleef het vrij stil achter de rug van Johnson.

Het regent ontslagbrieven in en rond regering Boris Johnson: ‘Het zinkend schip verlaat de rat’
Stilaan lijkt enkel huiskat Larry nog zeker van een plaatsje in Downing Street   Foto:  EPA-EFE

Olympische roeier

De directe aanleiding voor de reeks ontslagen van ministers is een nieuw schandaal in de Conservatieve Partij. Vorige week kwam een prominent lid van de fractie in het Lagerhuis in opspraak. Chris Pincher werd door twee mannen beschuldigd van grensoverschrijdend gedrag. Hij zou hen, in dronken toestand, betast hebben in een club waar veel Conservatieve politici komen­. Pincher gaf zijn ontslag als assistent-fractiemanager.

Daarmee was de kous niet af. Het was niet de eerste keer dat hij in opspraak was gekomen. Vijf jaar eerder was hij te ver gegaan met een olympische roeier. Ook toen was hij geschorst. Pas begin dit jaar had Johnson hem weer benoemd, omdat Pincher hem goed van dienst was bij het beteugelen van Partygate.

De premier zei dat hij niet op de hoogte was van eerder wangedrag. Dat bleek een leugen. Gisterochtend raakte bekend dat Johnson al in 2019 wist van de klacht tegen Pincher. Weer stond de premier te kijk als leugenaar en weer probeerde hij eronderuit te komen. In een toespraak op tv verontschuldigde hij zich voor de benoeming van Pincher. Maar opnieuw verbond hij er geen gevolgen aan.

Nieuwe vertrouwensstemming?

De zaak-Pincher is het zoveelste schandaal binnen Johnsons regering. Een reeks leugens in de Partygate-affaire, waarbij Johnson illegale lockdownfeestjes hield en daarover loog, leidden al tot een vertrouwensstemming. Die overleefde de premier nipt, waardoor hij volgens de regels een jaar lang niet meer aan zo’n stemming kan onderworpen worden.

Britse media meldden echter dat de Conservatieven zouden willen morrelen aan die regelgeving, waardoor een vervroegde exit via een vertrouwensstemming weer mogelijk wordt. ‘De kans is drie op vijf’, schrijft The Guardian. Een oproep tot een nieuwe vertrouwensstemming van een van de ministers die de benen neemt, vergroot die kans alvast.

Je wil onze betalende artikels lezen maar nog geen abonnement nemen? Meld je aan en proef gratis van  plus-artikels.

Lees gratis ›

Geen betaalgegevens nodig